λήμματα

αρχηγός (κόμματος). Απόλυτα θεμιτή ανθρώπινη φιλοδοξία να θέλεις να είσαι ή να γίνεις. Δεν έχει σημασία αν δεν υπάρχει ουσιαστικά κόμμα ή αν έχει γίνει έρημος η χώρα στην οποία υποτίθεται ότι ανήκει το κόμμα. Πάρτε παράδειγμα τα νήπια: δεν διεκδικούν και απολαμβάνουν στο έπακρο τον τίτλο του αρχηγού της παιδικής συμμορίας, της κοινώς λεγόμενης τσακαλαρίας;

διαδοχή. Πολύ δύσκολο πράγμα να διαδεχθείς κάποιον. Αν ο προκάτοχός σου ήταν επιτυχημένος, το φάσμα του θα υψώνεται πάντα μπροστά σου σαν αδυσώπητο μέτρο σύγκρισης. Αν τα ‘χε κάνει θάλασσα, θα σε περιμένει το τιτάνιο έργο της ανόρθωσης, της ανασυγκρότησης, της αναδημιουργίας. Υπάρχει, όμως, και η τρίτη περίπτωση: να έχει πετύχει κάνοντάς τα μαντάρα ή να έχει αποτύχει κάνοντας θαύματα. Αδύνατον, θα πει κανείς. Και όμως: δείτε το τοπίο της πρόσφατης πολιτικής μας ιστορίας και θα καταλάβετε.

ετεροτοπία. Το να είσαι απ’ αλλού. Χαρακτηριστικό των πολιτικών αρχόντων της χώρας την τελευταία τριακονταετία. Πρώτος χρονολογικά ετερότοπος ήταν ο πρωθυπουργός εκείνος ο οποίος, κατά δήλωσή του, «απλώς προήδρευε» στις συσκέψεις, συνεδριάσεις κ.τ.λ. στις οποίες συμμετείχε. Σήμερα παρατηρείται μια εξάπλωση του φαινομένου. Πολλαπλασιάζονται οι γενναίοι που ανακαλύπτουν κατόπιν εορτής ότι συνήργησαν σε λάθη, εγκλήματα και λοιπά ανοσιουργήματα. Η μετάνοια δεν έβλαψε ποτέ κανέναν, αλλά προς τι η δραματοποίηση μιας πολύ απλής πραγματικότητας; Γιατί δεν λένε ότι, απλώς, διέμεναν σε άλλον πλανήτη την ώρα που οι υπήκοοί τους ήταν κάτοικοι Ελλάδος; Γιατί υποτιμούν ένα κατόρθωμα προσωπικό αλλά και, γενικά, του πολιτικού συστήματος, που τους επέτρεψε να αναδειχθούν σε Βουρβόνους της μεταπολιτευτικής Δημοκρατίας;

κυβέρνηση. Πριν αποφασιστεί καλά – καλά ο χαρακτήρας της («μεταβατική», «ειδικού σκοπού», «συνεργασίας», «συνευθύνης» κ.τ.λ.) άρχισε η συζήτηση για το αν πρέπει να ανασχηματιστεί, να παραταθεί η θητεία της και άλλα παρόμοια υπό την σκέπη πάντα της τρικέφαλης ξενοκρατίας (Τόμσεν – Ράιχενμπαχ – Φούχτελ). Τα θύματα της Ελλαδοκρατίας, πάντως, διατηρούν την ψυχραιμία τους.

ναυάγιο. «Η νέα Ελλάδα οδηγήθηκε σε ναυάγιο επειδή ήταν μια τεχνητή κρατική οντότητα, που υπέστη αλλεπάλληλους βιασμούς σε διάστημα δύο περίπου αιώνων προκειμένου να συγχρονιστεί με το ευρύτερο γεωπολιτικό και πολιτισμικό υποσύστημα στο οποίο την ήθελαν ενταγμένη κάθε φορά, για δικούς τους λόγους, οι κατασκευαστές και οι κηδεμόνες της. Η τελευταία πράξη αυτού του δράματος συνδέεται με το ευρώ. Από την άλλη μεριά ήταν ένα μόρφωμα, το οποίο ανακύκλωνε ήδη από τη φάση της κυοφορίας του και κατόπιν ανά τακτά χρονικά διαστήματα αυτό που οι αρχαίοι Ελληνες ονόμαζαν «στάσιν», δηλαδή την κατάσταση του εμφυλίου πολέμου: Μωραΐτες /Ρουμελιώτες, Αρβανίτες ορθόδοξοι /Αρβανίτες μωαμεθανοί, αυτοχθονιστές /ετεροχθονιστές, βενιζελικοί /κωνσταντινικοί, αστοί /κομμουνιστές. Η Μεταπολίτευση, που φιλοδόξησε να υπερβεί αυτό το αρνητικό κεκτημένο, είχε τη γνωστή τραγική κατάληξη γιατί στην ουσία έβαλε στη θέση του εμφυλίου ένα συμβόλαιο συνύπαρξης που στηριζόταν σε μια καθολική λεηλασία της έννοιας (και του ταμείου) του Δημοσίου. Μία φορά εμφανίστηκαν, δηλαδή, να ομονοούν σε καιρό ειρήνης και για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα οι νεότεροι Ελληνες κι αυτό έγινε για λάθος λόγους – αυτή είναι η πιο ήπια διατύπωση που μπορεί να σκεφτεί κανείς και δεν αναιρεί την πραγματικότητα μιας τραγικής ειρωνείας, ότι συμμάχησαν δηλαδή, με προεξάρχουσα την υποτιθέμενη άρχουσα τάξη τους, σαν συμμορίτες και όχι ως συμπολίτες. Για να μην ξεχνιόμαστε, αυτήν την εκ των έσω λεηλασία μιας χώρας, που επέσυρε κι εκεί την έλευση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τη συναντάμε προ δεκαετίας στην περίπτωση της Αργεντινής». (Τζον Ντέξετον, «Το ελληνικό ναυάγιο», υπό έκδοση.)