[Ανορθόδοξα] Ο Πλάτων κάπου εδώ γύρω

Αίφνης, εν μέσω των θυελλωδών ανέμων που σπαράσσουν τη Γηραιά Ηπειρο, κάπου στο βάθος εμφανίστηκε και ο Πλάτων. Μπορούμε να φανταστούμε την Ευρώπη χωρίς τον Πλάτωνα; Είναι απαραίτητος ο Πλάτων, κάτι σαν τη βιταμίνη C, για την ευρωπαϊκή μας ευεξία; Κι αν ναι, τότε τι να τους κάνουμε αυτούς τους καταχρεωμένους που μπήκαν μέσα κρυμμένοι στις σελίδες του ενώ δεν έχουν καμία σχέση μαζί του – αν και οφείλουμε να παραδεχθούμε πως οι λέξεις της γλώσσας που μιλούν, όταν κάνουν τον κόπο να μιλήσουν και δεν φωνάζουν, είναι οι λέξεις που κάποτε χρησιμοποιούσε και ο Πλάτων;

Δύο ολόκληρες σελίδες αφιέρωσε στο ζήτημα η «Monde», μια εκλαϊκευμένη διαδρομή στη σύγχρονη ελληνική ιστορία που δεν προσκόμισε κανένα καινούργιο στοιχείο. Οταν το 1979 υπογραφόταν η συνθήκη ένταξης της μικρής Ελλάδας των Βαλκανίων στον κλειστό ώς τότε όμιλο των εννέα, όλοι γνώριζαν την οικονομική της καχεξία. Γνώριζαν ακόμη τις συγγενείς διαμαρτίες του ελληνικού κράτους, την αστάθεια των δημοκρατικών του θεσμών, τη σταδιοδρομία του ως προκεχωρημένου φυλακίου της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας στα σύνορα με το σύμφωνο της Βαρσοβίας.

Οι συντάκτες όμως δεν λένε πως κάποιοι αποφάσισαν ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα δεν ευσταθεί χωρίς την Ελλάδα, χωρίς την αρχαιότερη γλώσσα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, τη γλώσσα στην οποία διατυπώθηκαν ορισμένες από τις ιδρυτικές του αρχές, χωρίς τον Παρθενώνα. Δεν ξέρω ποιοι λογαριασμοί έγιναν ή δεν έγιναν για να ενταχθεί η Ελλάδα στο κοινό νόμισμα, όμως εκείνο που ξέρω είναι ότι η Ελλάδα στην τότε ΕΟΚ δεν μπήκε λαθραία. Την Ελλάδα την επέλεξε η Ευρώπη, όπως και η Ελλάδα επέλεξε την Ευρώπη. Ηταν η κατάληξη μιας ιστορικής διαδρομής, με μεγάλη συμβολική σημασία, τόσο για τη μικρή Ελλάδα όσο και για τη μεγάλη Ευρώπη.

Θα μου πείτε, τίποτε στην Ιστορία δεν μένει σταθερό. Και όπως καταλήγει το αναθεωρητικό δισέλιδο της «Monde», σήμερα οι Σατωβριάνδοι και οι Βύρωνες δεν συγκινούνται πια με τις δυστυχίες της Αθήνας. Θυμώνουν, λέει, μόνο θυμώνουν. Χωρίς βέβαια να αναρωτηθούν οι καλοί δημοσιογράφοι αν υπάρχουν Βύρωνες και Σατωβριάνδοι στη σημερινή Ευρώπη. Αν δηλαδή υπάρχουν τέτοια πνευματικά μεγέθη με δημόσιο κύρος που να βλέπουν την Ευρώπη ως πολιτικό οικοδόμημα φτιαγμένο για να στεγάσει έναν μεγάλο πολιτισμό, κύτταρο του οποίου είναι και ο Πλάτων. Ή μήπως η Ευρώπη δεν είναι τίποτε παραπάνω από το άθροισμα των λογαριασμών της, την ισοτιμία του ευρώ της, τη λογιστική των Βρυξελλών της και τα λοιπά ζαρζαβατικά της που φορούν τη μάσκα της πολιτικής;

Μας αντιμετωπίζουν ως μαύρα πρόβατα. Φταίμε; Σίγουρα φταίμε, και πολύ μάλιστα. Και φταίμε ακόμη περισσότερο γιατί δεν φροντίσαμε να αναλάβουμε την ευθύνη του συμβολικού βάρους που προϋπέθετε η ευρωπαϊκή μας ύπαρξη. Το θεωρήσαμε δεδομένο και προτιμήσαμε να το γλεντήσουμε στα νυχτομάγαζα της επικράτειας. Ομως, αν η Ευρώπη χάσει τον Πλάτωνα, σ’ αυτό δεν φταίμε εμείς. Γι’ αυτό ευθύνεται μια ευρωπαϊκή πολιτική η οποία, δεκαετίες τώρα, εργάζεται συστηματικά για να απαλλάξει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα από τις ευθύνες του απέναντι στον πολιτισμό που το γέννησε.