Πολιτικό σινεμά με… δόντια

Σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία, σ’ ένα εύθραυστο κοινωνικά, οικονομικά αλλά και πολιτικά διεθνές περιβάλλον, οι κινηματογραφικές αφηγήσεις μάς υπενθυμίζουν όσα ξεχνάμε. «Στις δύσκολες περιστάσεις προσπαθώ να βλέπω την ομορφιά των πραγμάτων. Υπάρχει κι αυτή αν την ψάξεις και μπορεί να γίνει ταινία» είπε στα «ΝΕΑ» ο 38χρονος ιρανός σκηνοθέτης Μοχάμαντ Ρασούλοφ, βραβευμένος ήδη για τη σκηνοθεσία του στο «Αντίο» από το φετινό Φεστιβάλ Καννών.

Γύρισε σχεδόν ολόκληρη την ταινία μέσα σ’ ένα διαμέρισμα, καθώς ήταν ήδη καταδικασμένος σε εξαετή κάθειρξη και απαγόρευση κάθε σκηνοθετικής δραστηριότητας. «Είχα δύο επιλογές. Η πρώτη ήταν να κάνω μια ταινία που θα άρεσε στο καθεστώς. Η δεύτερη να κάνω μια ταινία που θα άρεσε σε μένα. Εκανα το δεύτερο. Δεν ξέρω αν οι δυσκολίες παράγουν σημαντικότερη τέχνη, δεν ξέρω αν δεν είχα προβλήματα με το καθεστώς αν θα έκανα καλύτερες ή χειρότερες ταινίες, ξέρω ότι θέλω να μείνω στη χώρα μου και να κάνω ταινίες».

Στην ταινία του η πρωταγωνίστρια (Λεϊλά Ζάρεχ), μια νεαρή δικηγόρος στην οποία έχει αφαιρεθεί η άδεια άσκησης του επαγγέλματος, είναι έγκυος και ζει μακριά από τον διωκόμενο δημοσιογράφο σύντροφό της, δηλώνει πως «όταν ζεις σαν ξένος στη χώρα σου είναι καλύτερα να ζεις σαν ξένος στα ξένα».

Ο σκηνοθέτης δεν φαίνεται να ταυτίζεται με αυτό. «Υπάρχει και η άποψη του συντρόφου της. Ο οποίος δεν λέει “Αντίο”. Μένει εκεί και συνεχίζει έστω και κρυφά να το παλεύει. Εξάλλου η ακριβής μετάφραση του τίτλου δεν είναι “Αντίο”, είναι “Εις επανιδείν”».

Η ποινή του Ρασούλοφ μειώθηκε από τις ιρανικές αρχές στα πέντε χρόνια (δικάστηκε ερήμην καθώς είχε ήδη βραβευθεί στις Κάννες και βρισκόταν στην Ιταλία για την προώθηση του «Αντίο»), αλλά δεν την εξέτισε.

Χτες, βρέθηκε απρόσμενα στη Θεσσαλονίκη κι έμαθε και για τα ελληνικά προβλήματα. «Εύχομαι να τα λύσετε σύντομα», είπε στα «ΝΕΑ». «Δεν νομίζω όμως ότι κανείς από σας σκέφτηκε να εγκαταλείψει τη χώρα γιατί έχει προβλήματα. Το ίδιο κι εγώ. Θα μείνω στη χώρα μου και θα κάνω εκεί ταινίες. Εις το επανιδείν λοιπόν».

n Οι Γερμανοί στην κάμερα του 52χρονου ψυχολόγου και μαθητή του Κισλόφσκι Αντρες Βάιελ επιμένουν στο ενοχικό σύνδρομο για το Γ’ Ράιχ και τη δράση των προγόνων τους. Αυτό το σύνδρομο και η συνέχειά του είναι που επιχειρεί να περιγράψει με το ήδη βραβευμένο δίωρης διάρκειας «Αν όχι εμείς, ποιοι» που προβάλλεται σήμερα το μεσημέρι (15.00, αίθουσα «Παύλος Ζάννας»). Η ταινία μάς μεταφέρει στις αρχές της δεκαετίας του ’60 όταν οι πρωταγωνιστές γίνονται μέρος της παγκόσμιας εξέγερσης με το σύνθημα «Αν όχι εμείς, ποιοι; Αν όχι τώρα, πότε;» και η Γκούντρουν προσχωρεί στην οργάνωση του Αντρέας Μπάαντερ.

n «Η χώρα της λήθης» της ισραηλινής Μιχάλε Μπογκάνμ ξεκινά με τον γάμο της Ανια στις 26 Απριλίου 1986, μέρα της πυρηνικής καταστροφής στο Τσερνόμπιλ, στην πόλη Πριπιάτ η οποία εκκενώθηκε και επανέρχεται δέκα χρόνια αργότερα όταν η Ανια, χήρα πια, δουλεύει ως ξεναγός στη ζώνη περιμετρικά του εργοστασίου.

n Στα «Ιπτάμενα ψάρια» από τη Σρι Λάνκα (και του 38χρονου Σαντζίβα Πουσπακουμάρα) κάτω από την ειδυλλιακή εικόνα ενός χωριού κρύβονται τα καταστροφικά αποτελέσματα του εμφυλίου με τους αυτονομιστές αντάρτες Ταμίλ.