Στην κοιλιά της φάλαινας

ΑΝ ΔΕΝ ΑΦΑΝΙΣΟΥΜΕ το χρέος, θα μας αφανίσει αυτό. Η φράση αποδίδεται στον Ανδρέα Παπανδρέου. Μπορεί, ως Πρωθυπουργός, να έβαλε την Ελλάδα τη δεκαετία του ’80 στην τροχιά χρέους και ελλειμμάτων. Αλλά ως κορυφαίος οικονομολόγος τουλάχιστον ήξερε τι έκανε και τι συνέπειες θα είχε αυτό. Ως ευέλικτος πολιτικός, ο Παπανδρέου μπορούσε επίσης να προσαρμόζεται. Φάνηκε στα εξωτερικά – το κρύο – ζεστό με την Ευρώπη και την επαναπροσέγγιση με την Ουάσιγκτον το 1993. Φάνηκε και στα οικονομικά – αφού επί ηγεσίας του άρχισε η προσπάθεια συμμετοχής στην ΟΝΕ.

Μόνο που η διαπίστωση του Ανδρέα για το χρέος δεν αφορά την Ελλάδα. Εμάς το χρέος μας έφαγε όπως η φάλαινα κατάπιε τον Πινόκιο. Αφορά την Ευρώπη. Το χρέος απειλεί να αφανίσει τις χώρες του Νότου, με τη Γαλλία ακριβώς επάνω στο ρήγμα που πάει να ανοίξει.

ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ είναι απλά. Το χρέος αντιμετωπίζεται με ανάπτυξη. Αν φυσικά δεν έχει ξεφύγει εκτός ελέγχου. Η Ευρώπη όμως επιβραδύνει και πάει για ύφεση. Διαφορετικά, υπάρχουν άλλες λύσεις. Ο πληθωρισμός, δηλαδή το να τυπώσεις χρήμα. Ή το να μην πληρώσεις. Αναδιάρθρωση χρέους σημαίνει πληρώνω λιγότερο ή αργότερα ή και τα δύο. Είναι κάτι που έχει γίνει πολλές φορές από πολλές χώρες στην Ιστορία. Ωστόσο, στην ευρωζώνη, που πάει να γίνει μια νέα γερμανική Ευρώπη, ο πληθωρισμός είναι αδιανόητος. Αναδιάρθρωση χρέους επιτρέπεται – ας μην πούμε επιβάλλεται – στην περίπτωση της Ελλάδας, αλλά με απροσδιόριστες συνέπειες.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο πληθωρισμός είναι κακό που απομειώνει την αγοραστική δύναμη και την αξία των καταθέσεων. Αμερική και Ευρώπη τον πολέμησαν τις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Ωστόσο, η εναλλακτική λύση είναι η επιμονή σε πολιτικές λιτότητας. Πόσο άλλο μπορούν να τις αντέξουν οι ασθενέστερες τάξεις. Ακόμη χειρότερα, η λιτότητα δημιουργεί τον φαύλο κύκλο της ύφεσης. Εκτός αν αποφασίσουμε ότι θα ζούμε όλοι όπως οι Γερμανοί. Γίνεται;

ΜΕ ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ να μη βγαίνουν και τη θεοποίηση των αγορών να έχει ξεφτίσει, η πολιτική επιστρέφει στο προσκήνιο. Σε ποια εκδοχή όμως; Της επανόδου των Σοσιαλιστών ή της επανεμφάνισης της λαϊκής Δεξιάς. Στην Ελλάδα και την Ισπανία, ΝΔ και Λαϊκό Κόμμα κινούνται προς τη δεύτερη κατεύθυνση. Στη Γαλλία ο Νικολά Σαρκοζί και ο Φρανσουά Ολάντ ενσαρκώνουν τις δύο αυτές δυνάμεις, κάτι που καθιστά βαρόμετρο πολιτικών εξελίξεων την προεδρική εκλογή του 2012. Ωστόσο, στο περιβάλλον της κρίσης η πολιτική γερνάει γρήγορα. Δείτε το ΠΑΣΟΚ του Παπανδρέου ή τη λαϊκίστικη Δεξιά του Μπερλουσκόνι που κακοποιήθηκαν από τις αγορές.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: αν αναζητάς πολιτική λύση στην κρίση, είσαι σαν τον πνιγμένο που πάει να πιαστεί από τα μαλλιά του.