[Τρίτη άποψη] Βουλευτές τον καιρό της κρίσης

Βλέπω με κατανόηση τους έλληνες βουλευτές, σε πείσμα των καιρών και της επιλεκτικής μνήμης που τους χρεώνει όλες τις αμαρτίες του κόσμου. Δεν έπαψαν αίφνης να αποτελούν το αποτέλεσμα μιας – στρεβλής έστω – διαδικασίας αντιπροσώπευσης. Απλώς, έλαχε σε τούτο το κοινοβουλευτικό πλήρωμα να βιώσει μια τραγική αντιστροφή: ενώ δύσκολη ήταν πάντα η είσοδος στη Βουλή, σήμερα είναι δύσκολη η έξοδος. Το βουλευτικό άχθος της επανεκλογής επισκιάζεται από την καθημερινότητα της απαξίωσης.

Τα βουλευτικά προνόμια αποτελούν εύκολη λεία. Η εμμονική τηλεοπτική αναφορά σε αυτά διόλου αθώα δεν είναι, ιδίως όταν παραβλέπονται ασυλίες πιο σκανδαλώδεις. Η ασυλία της εκκλησιαστικής περιουσίας. Η ασυλία των στρατιωτικών (πρόσφατα πληροφορηθήκαμε τις «πριβέ» στρατιωτικές κλινικές και το «δίπορτο» των στρατιωτικών γιατρών με τους ιδιώτες ασθενείς). Η ασυλία των εφοπλιστών. Θυμίζουμε τη δήλωση του υπουργού Οικονομικών, «θα μιλήσουμε με τους εφοπλιστές ώστε να ενισχυθεί η προσπάθεια που καταβάλλει η χώρα», και την προσβλητική απόρριψή της. Σαν να υπάρχει άλλη κοινωνική ομάδα που της επιτρέπεται να απορρίπτει μετά βδελυγμίας την πρόθεση της κυβέρνησης να συνομιλήσει(!) μαζί της για το ενδεχόμενο να πληρώσει επιτέλους κάποιους φόρους. Και, βεβαίως, μιλάνε τα τηλεοπτικά παράθυρα για τα τηλέφωνα και τα αυτοκίνητα των βουλευτών, αλλά ποτέ για τις αδειοδοτήσεις των τηλεοπτικών σταθμών και τις τεράστιες οφειλές τους προς το Δημόσιο.

Καλώς, λοιπόν, αμυνόμενοι πολλοί βουλευτές αντιτείνουν ότι δεν είναι όλοι παιδιά κομματικού σωλήνα ή ανεπάγγελτα τέκνα μηχανισμών, όπως οι τηλεδίαυλοι διατείνονται. Δεν είναι όλοι επαγγελματίες της θεατρικής καταγγελίας, βουλευτές – youtube που μετατρέπουν το βήμα της Βουλής σε τηλεοπτικό σόου. Η παραδοχή ότι η πολιτική τάξη «εζυγίσθη, εμετρήθη και ευρέθη ελλιπής» δεν εξισώνει τους πάντες προς τα κάτω. Εξάλλου, δεν αποτελούν τον μόνο πυλώνα του πολιτικού μας συστήματος με ασθενή αντανακλαστικά και απουσία σχεδιασμού για την επόμενη μέρα. Ακόμα και οργανισμοί που επαγγέλλονται αιώνια ζωή και αναμέτρηση με τα ουσιώδη σε έναν άλλο τόπο και χρόνο, σε τούτο τον τόπο και χρόνο «κάνουν ταμείο» (η ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου για την εκκλησιαστική φορολόγηση αποτελεί μνημείο συνδικαλιστικού λόγου). Ή μήπως επιδεικνύει ένστικτο θεσμικής αυτοπροστασίας η ελληνική δικαιοσύνη; Οι μόνοι που το πιστεύουν είναι κάποιος ποδοσφαιρικός παράγων με πούρο και δυο μοτοσικλετιστές «ολυμπιονίκες».

Το θέμα όμως των βουλευτικών προνομίων είναι υπαρκτό ως το πλέον ορατό μέρος της βίαιης προσαρμογής της πολιτικής τάξης στις συνθήκες της κρίσης. Ως τέτοιο, δεν αφορά σε μονομερή παραίτηση του πολιτικού προσωπικού από μισθολογικά προνόμια αλλά σε θεμελιώδες κοινοβουλευτικό χρέος. Αυτή η Βουλή δεν πρέπει να συνδεθεί μόνο με επαχθέστατα, κοινωνικά άδικα οικονομικά μέτρα. Ας συνδεθεί και με τον επανακαθορισμό των κανόνων του κοινοβουλευτικού παιγνίου. Είναι μια πρόκληση σημειακού χαρακτήρα. Στο κάτω κάτω, η ισχυρότατη για τους περισσότερους βουλευτές πιθανότητα μη επανεκλογής θα έπρεπε να τους απελευθερώνει. Ας μην περιοριστούν στον εξευμενισμό των πολιτών με περικοπές βουλευτικών μισθών, αμοιβών και προνομίων. Και αυτές χρειάζονται, βέβαια, και ήδη έχουν γίνει πολλές. Μπορούν ακόμα περισσότερες να γίνουν: επιπλέον μείωση της βουλευτικής αποζημίωσης, κατάργηση των αμοιβών για τις επιτροπές, κατάργηση του καναλιού της Βουλής. Υπάρχει όμως κυρίως ένα δεύτερο επίπεδο που σχετίζεται με την αντιστροφή της διαδικασίας που κατέστησε τους βουλευτές μια προστατευμένη ελίτ, ένα κλειστό σώμα με δικές του αναπαραγωγικές και προστατευτικές διαδικασίες. Η κατάργηση της βουλευτικής σύνταξης και η επάνοδος των βουλευτών στον επαγγελματικό, συνταξιοδοτικό τους φορέα αποτελεί κίνηση τέτοιας τάξης, καθώς επιδιώκει να αποκαταστήσει την ανοιχτή διαδρομή μεταξύ κοινωνικού σώματος και βουλευτή. Μια τέτοια ζωντανή σχέση προϋποθέτει ισχυρή εντολή αντιπροσώπευσης. Η ανάκληση της εντολής πρέπει να επαναφέρει τον βουλευτή στην πρότερη κατάσταση χωρίς διά βίου παροχές. Το ίδιο ισχύει και με τον περιορισμό της βουλευτικής ασυλίας στον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκε και τον οριστικό τερματισμό εκτρωματικών περιστατικών ασυλίας για πράξεις ασύνδετες με την εκτέλεση καθηκόντων των μελών του Κοινοβουλίου.

Είναι παρήγορο ότι αρκετοί βουλευτές έχουν ανοίξει αυτή τη συζήτηση. Είτε από ένστικτο αυτοπροστασίας είτε από γνήσια επιθυμία ανατροπών. Σε αυτή την κατεύθυνση χρειάζονται στήριξη γιατί είναι πολλοί εκείνοι που επενδύουν στην ολοσχερή απαξίωση του κοινοβουλευτισμού και την ανεξέλεγκτη πολιτική χρεοκοπία.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου