ΔΡΟΜΟΙ

Λίγοι θυμούνται…

… ότι μέχρι την 11η Σεπτεμβρίου 2001, η πιο φονική μέρα που είχαν ζήσει οι Αμερικανοί από την εποχή του Εμφυλίου Πολέμου ήταν η 13η Σεπτεμβρίου 1971. Τότε που το κράτος έπνιξε στο αίμα μεγάλη εξέγερση στις φυλακές Ατικα.

Οι ταραχές…

… στις φυλακές ξέσπασαν στις 9 Σεπτεμβρίου και κράτησαν τέσσερις μέρες. Δεσμοφύλακες κρατήθηκαν όμηροι από τους φυλακισμένους που διαπραγματεύονταν με τις αρχές και όλο αυτό μεταδιδόταν ζωντανά από την τηλεόραση σε όλη τη χώρα, πολύ πριν εμφανιστούν τα εικοσιτετράωρα ενημερωτικά δίκτυα. Τι ήταν λοιπόν εκείνο που έφερε αυτό το αιματηρό τέλος, όταν ο κυβερνήτης της Νέας Υόρκης Νέλσον Ροκφέλερ διέταξε τους αστυνομικούς να ανακαταλάβουν τη φυλακή και να πυροβολούν όποιους αντιστέκονταν; Η πολιτική. Φοβούμενος μήπως εμφανιστεί αδύναμος και δειλός στο κοινό των μέσων ενημέρωσης (κάτι που θα ζημίωνε τις φιλοδοξίες του να διεκδικήσει την αμερικανική προεδρία), ο Ροκφέλερ διέταξε τη σφαγή και κατόπιν φρόντισε να τη συγκαλύψει. Σε μαγνητοταινίες που αποδεσμεύτηκαν πρόσφατα από τα αμερικανικά εθνικά αρχεία ακούγεται να συζητά το περιστατικό σε τηλεφώνημά του προς τον πρόεδρο Νίξον (που φυσικά μαγνητοφωνούσε τα πάντα) και να του αποκρύπτει πως τους δεσμοφύλακες δεν τους είχαν σκοτώσει οι κρατούμενοι αλλά οι αστυνομικοί. «Εκαναν υπέροχη δουλειά», λέει ο Ροκφέλερ στον Νίξον. «Ηταν μια ωραία επιχείρηση». Την άλλη μέρα, όμως, καθώς φοβερές λεπτομέρειες έρχονται στην επιφάνεια για την επιδρομή από την οποία έχασαν τη ζωή τους 29 κρατούμενοι και 10 όμηροι, ο Ροκφέλερ τα μαζεύει. «Να, ξέρετε, συμβαίνουν αυτά», λέει στον Νίξον. «Είναι αδύνατον οι ελεύθεροι σκοπευτές να σημαδέψουν μόνο τους κρατούμενους όταν κρατούν κοντά τους ομήρους». «Πάντως, έσωσες πολλούς δεσμοφύλακες», του απαντά ο πρόεδρος. «Αξιζε τον κόπο».

Η επικοινωνιακή…

… χειραγώγηση της σφαγής από τον πρόεδρο και τον κυβερνήτη επιστράτευσε ακόμη και τον ρατσισμό. Πίστευαν πως επειδή οι κρατούμενοι ήταν μαύροι και οι δεσμοφύλακες λευκοί, αυτή η αποτρόπαιη σφαγή αθώων θα γινόταν πιο εύκολα αποδεκτή από τους πολίτες. «Για πες μου», ακούγεται να λέει ο Νίξον. «Ολοι αυτοί είναι μαύροι, έτσι;». «Μάλιστα, όλα τα ξεκίνησαν οι μαύροι», του απαντά ο Ροκφέλερ, που αντιλαμβάνεται αμέσως το υπονοούμενο. Τα επόμενα 35 χρόνια, η πολιτεία της Νέας Υόρκης κωλυσιεργούσε στα δικαστήρια προκειμένου να μην αποδοθούν ευθύνες. Το 2000 συμφώνησε να αποζημιώσει με 8 εκατ. δολάρια μερικούς κρατούμενους. Και το 2005 κατέβαλε 12 εκατ. δολάρια σε επιζώντες δεσμοφύλακες και στις οικογένειες των φονευθέντων.

Δέκα χρόνια…

… μετά τη σφαγή της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, το αμερικανικό κράτος τίμησε όπως έπρεπε τη μνήμη των θυμάτων. Ομως, καμιά επίσημη έρευνα από όσες έκανε μέχρι τώρα δεν έριξε φως στα πολλά σκοτεινά σημεία αυτής της υπόθεσης που οδήγησε τους Αμερικανούς σε δύο προαποφασισμένους πολέμους: στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ. Ισως κάποτε στο μέλλον, ψαχουλεύοντας σε κάποια άλλα αρχεία, να μάθουμε επιτέλους την αλήθεια, όπως τη μάθαμε και για τις φυλακές Ατικα.