[Τρίτη άποψη] Εμπρός, έστω και με καθυστέρηση

Επεισόδια όπως αυτά του Σαββάτου ή προκλητικές δηλώσεις όπως του κ. Λυμπερόπουλου που ζήτησε τον θάνατο του κ. Ραγκούση (!) δείχνουν πως σ’ αυτή τη χώρα είναι ακόμα αναγκαία η δημιουργία ενός μετώπου λογικής. Πως είναι ανάγκη οι συζητήσεις να επικεντρωθούν στην ανάδειξη της άλλης Ελλάδας. Της Ελλάδας που καταλαβαίνει ότι ο τόπος χρειάζεται επειγόντως αλλαγή πολιτισμικού και παραγωγικού μοντέλου.

Στο μεταξύ, να που σήμερα φθάσαμε να λαμβάνουμε μέτρα εξπρές υπό τη δαμόκλειο σπάθη των δηλώσεων Σόιμπλε και του ευρωπαϊκού τελεσιγράφου που μας προειδοποιούσε πως τελείωσαν τα ψέματα τύπου «υποκρινόμαστε πως λαμβάνουμε μέτρα και υποκρινόσαστε πως μας πιστεύετε». Πλέον δεν χωρούν άλλες αναβολές, άλλες παρατάσεις και άλλες πολιτικές στρεψοδικίες. Δυστυχώς έπρεπε να μείνουμε με άδεια τσέπη για να κατανοήσουμε πως η μόνη λύση για τη χώρα είναι η φυγή προς τα εμπρός, η φυγή προς τον εκσυγχρονισμό και τη ριζική αλλαγή του παραγωγικού μας μοντέλου. Μια φυγή που έρχεται μεν καθυστερημένα, αλλά ίσως πριν επέλθει η πλήρης κατάρρευση.

Η Ελλάδα, με την αναβλητικότητα που επέδειξε στην εφαρμογή των μέτρων τα οποία αναλάμβανε κάθε φορά να υλοποιήσει, οδηγείται σε καταστάσεις που θυμίζουν το Κυπριακό. Οπως στο Κυπριακό κάθε επόμενο σχέδιο επίλυσης είναι χειρότερο από το προηγούμενο, έτσι και στην περίπτωση των μέτρων που πρέπει να λάβουμε ως χώρα για να επιτύχουμε τη συνέχιση της χρηματοδότησης κάθε επόμενη φορά είναι πολύ χειρότερη από την προηγούμενη. Αν και τώρα δεν υλοποιηθούν οι μεταρρυθμίσεις, τότε την επόμενη φορά – αν βεβαίως υπάρξει επόμενη φορά – θα χρειαστεί να απολυθούν πολλοί περισσότεροι δημόσιοι υπάλληλοι απ’ όσους τώρα τίθενται σε εργασιακή εφεδρεία. Το επόμενο ενιαίο μισθολόγιο θα γίνει σε πολύ κατώτερη μισθολογική βάση, οι επόμενες συγχωνεύσεις θα αφορούν ζωτικούς τομείς της κοινωνικής πρόνοιας, οι επόμενες ιδιωτικοποιήσεις θα γίνουν με μηδαμινής αξίας ανταλλάγματα και το επόμενο άνοιγμα επαγγελμάτων θα γίνει σε συνθήκες κοινωνίας της ζούγκλας.

Η κυβέρνηση αποφάσισε να διαβεί τον Ρουβίκωνα και να συγκρουστεί με τα συμφέροντα που για χρόνια είχαν συμπτύξει έναν συνασπισμό εξουσίας, ο οποίος αποτελούνταν από ένα σύνολο οργανικών αντιλήψεων και πρακτικών που κυριαρχούσαν σε ολόκληρο το πολιτικό και συνδικαλιστικό φάσμα. Η μεταπολιτευτική Ελλάδα δεν είναι δημιούργημα του ενός ή του άλλου κόμματος αλλά μιας αντίληψης που πρεσβεύει πως μπορούμε διαρκώς να ζούμε καλύτερα με δανεικά χωρίς να παράγουμε. Η περίφημη ελληνική εξαίρεση αποτυπώνει τη σύγκρουση μεταξύ παραδοσιοκρατίας και εκσυγχρονισμού κυρίως σε πολιτισμικό και δευτερευόντως σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.

Το φάντασμα αυτής της διχασμένης πολιτισμικής συμπεριφοράς πλανιέται πάνω από την Ελλάδα. Είναι αυτό το φάντασμα που δεν επέτρεψε στο εκσυγχρονιστικό εγχείρημα του Κώστα Σημίτη να πραγματοποιήσει αυτά που καλείται σήμερα η χώρα να υλοποιήσει σε μηδενισμένο χρόνο. Είναι αυτή η διχασμένη πολιτισμική συμπεριφορά που κινείται μεταξύ του ανατολικού ψευδοκοινοτιστικού προτύπου και της δυτικής νεωτερικότητας. Το παράδοξο, αλλά και επικίνδυνο, είναι πως αυτή η συμπεριφορά δεν διαχέεται σε διαφορετικούς πολιτικούς δρώντες, αλλά τις περισσότερες φορές συνυπάρχει στην πολιτική σκέψη και την πρακτική των ίδιων ατόμων. Εχουμε δηλαδή πολύ λίγους πολιτικούς που εκφράζουν τη μια ή την άλλη πλευρά. Στις περισσότερες των περιπτώσεων οι δύο κουλτούρες ενσωματώνονται στα ίδια πρόσωπα.

Η αποφασιστική υλοποίηση των μέτρων έχει ως προαπαιτούμενό της τον διαχωρισμό αυτών των πολιτισμικών συμπεριφορών ώστε αυτές να βρουν τα πολιτικά τους ισοδύναμα. Τώρα, αν αυτό θα γίνει εντός των υπαρχόντων πολιτικών σχηματισμών ή μέσα από νέους, αν θα γίνει άμεσα ή αργότερα ή με ποιους θα γίνει, κανείς δεν μπορεί να το πει με βεβαιότητα. Η δημοκρατική συνέχεια και ομαλότητα θα επιθυμούσε να γίνει μέσα από τα υπάρχοντα πολιτικά σχήματα, χωρίς όμως να αποκλείει και την υπέρβασή τους. Το κύριο όμως είναι να εκφραστεί και πολιτικά η σύγκρουση των αναγκαίων «εκσυγχρονισμών» με τους «εθνικιστικο – λαϊκιστικούς αρχαϊσμούς». Από αυτή τη σύγκρουση στο πολιτικό της κάδρο θα ήταν χρήσιμο να μην απουσιάζουν τα πρόσωπα του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη και του Αλέκου Παπαδόπουλου.

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι διδάκτωρ Κοινωνιολογίας