ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Εθνικό σχέδιο για τη χώρα

Οσο εμείς, υπό τον αυστηρό έλεγχο της τρόικας, σφίγγουμε τα δόντια, ή διαμαρτυρόμαστε, ή ανοίγουμε ξανά μια συζήτηση μήπως είναι λάθος και αδιέξοδο το πρόγραμμα προσαρμογής, στην Ευρώπη τα πράγματα χειροτερεύουν ανησυχητικά. Στο ελληνικό πλαίσιο, είναι εξωπραγματικό να φαντάζεται κανείς ότι θα μπορούσε να βρεθεί άλλος δρόμος, πιο εύκολος, για να βγούμε από την κρίση. Τη βοήθεια για να μη χρεοκοπήσουμε την πήραμε από τα άλλα κράτη μέλη του ευρώ – και από το ΔΝΤ – υπό τον όρο να μηδενίσουμε το δημόσιο έλλειμμα έως το 2014. Μόνο έτσι μπορούμε να ανακτήσουμε πρόσβαση στις αγορές κεφαλαίου για να αναχρηματοδοτούμε το σωρευμένο χρέος και να ελπίζουν τα άλλα κράτη, οι φορολογούμενοί τους δηλαδή, ότι θα πάρουν πίσω τούς πόρους που μας δάνεισαν. Καθώς μάλιστα ορισμένες κυβερνήσεις, με τις κοινωνίες τους, αμφιβάλλουν αν θα τους αποπληρώσουμε και δυσανασχετούν, έβαλαν τώρα και το άγονο ζήτημα των εγγυήσεων για το δεύτερο μεγάλο δάνειο που χρειαζόμαστε.

Η ύφεση της οικονομίας – δηλαδή η μείωση των εισοδημάτων και της απασχόλησης, άρα και μέρους των παραγόμενων αγαθών και υπηρεσιών για εσωτερική κατανάλωση, όπως και των επενδύσεων – είναι αναγκαστικό επακόλουθο της πορείας προς τον μηδενισμό του ελλείμματος. Το παραφουσκωμένο με δανεικά ελληνικό κράτος επί χρόνια δημιουργούσε και αύξανε εισοδήματα και θέσεις απασχόλησης (χωρίς αντίκρυσμα στη – μειούμενη συνάμα – παραγωγική ικανότητα της χώρας), που τώρα χάνονται όσο το κράτος πρέπει να ξεφουσκώνει για να ισοσκελίσει δαπάνες και έσοδα. Βλέπετε, η ύφεση προέκυψε βαθύτερη και μεγαλύτερης διάρκειας από όσο είχε προβλεφθεί, καθιστώντας ολοένα δυσκολότερη την προσπάθεια.

Θα μπορούσε η ύφεση να ήταν ηπιότερη και πιο σύντομη, η ανεργία μικρότερη: αν η κυβέρνηση είχε από την πρώτη στιγμή προτείνει συνεκτικές πολιτικές για την επιδίωξη των απαράκαμπτων ποσοτικών δημοσιονομικών στόχων, με γνώμονα τη διαφανή, όσο γίνεται δικαιότερη κατανομή των βαρών και την παράλληλη στήριξη της παραγωγής και της παραγωγικής απασχόλησης – χαμηλότερα αμειβόμενης πλέον. Και αν οι λοιπές πολιτικές δυνάμεις, μαζί και οι συνδικαλιστικοί φορείς που εκπροσωπούν διαφορετικά, συχνά αντιτιθέμενα κοινωνικά συμφέροντα, είχαν συμβάλει στη διαμόρφωση των πολιτικών αυτών, κοιτάζοντας και πέρα από το επιμέρους όφελος, το συνολικό όφελος για τη χώρα. Διότι η μεγάλη κρίση που έπληξε την Ελλάδα είναι εθνική, αγκαλιάζει τους πάντες, όσο κι αν πολλοί, που ακόμα σχετικά καλοπερνάνε, δεν θέλουν να το καταλάβουν, αρνούνται να πληρώσουν το μερτικό τους, επιμένουν να ζουν εις βάρος των υπολοίπων όπως πριν, κλείνουν τα μάτια μπροστά στην απειλή μιας καταστροφής που θα τους συντρίψει και αυτούς. Για να την ξεπεράσουμε όσο γίνεται λιγότερο επώδυνα χρειαζόμαστε εθνικό σχέδιο, που θα το πιστέψουν και θα το στηρίξουν πλατιές δυνάμεις της κοινωνίας. Ακόμα και τώρα. Διαφορετικά, αφήνοντας τις τύχες μας στους ανέμους των αγορών και στους τοποτηρητές των δανείων από τα ευρωπαϊκά κράτη και το ΔΝΤ, τα πολύ χειρότερα δεν θα τα αποφύγουμε.

Μετά τη δραματική ετήσια μείωση του ΑΕΠ κατά 7,5% το πρώτο εξάμηνο φέτος, που εκτίμησε προσωρινά η Ελληνική Στατιστική Αρχή, και το ρεκόρ 16,6% της καταγραφόμενης ανεργίας τον Μάιο, υπάρχουν κάποιες καλές εξελίξεις σε επιμέρους δείκτες, στα έσοδα από τον τουρισμό, στον κύκλο εργασιών της βιομηχανίας, στις παραγγελίες για εξαγωγές… Είχαμε και θετικές ειδήσεις. Πρωτίστως τη συγχώνευση των δύο μεγάλων ελληνικών τραπεζών με σημαντική συμμετοχή και ξένου επενδυτή, του πρώτου που φέρνει κεφάλαια στη χώρα ύστερα από καιρό. Αλλά και την επίσκεψη γερμανικής αποστολής με υποψήφιους επενδυτές, τα αιτήματα των οποίων για ειδικές ζώνες φθηνότερης λειτουργίας, χαμηλότερου εργατικού κόστους και φορολογίας πρέπει να μας προβληματίσουν. Από την άλλη, η οικονομική μεγέθυνση στην Ευρώπη ανακόπτεται, όλος ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας φαίνεται να πάσχει, όπως επιμένει το ΔΝΤ και με τη νέα διεύθυνση της Κριστίν Λαγκάρντ (το «κούρεμα» στα ελληνικά ομόλογα επιβαρύνει αρκετές ξένες τράπεζες). Τις προοπτικές χειροτερεύουν οι πολιτικές λιτότητας, που επιβάλλονται παντού για να ελεγχθούν τα δημόσια χρέη. Η έγκριση του δεύτερου μεγάλου πακέτου χρηματοδότησης της χώρας μας εκκρεμεί ακόμα, δύσκολα θα περάσει σε κάποια κοινοβούλια, η συμμετοχή των τραπεζών σε αυτό επίσης. Εχοντας τα δικά μας μεγάλα προβλήματα, αλλά πιθανώς και αυξημένες δυσκολίες απ’ έξω να αντιμετωπίσουμε, χρειαζόμαστε πια πραγματικό εθνικό σχέδιο και συνεννόηση: όχι τυπικά μόνο, μεταξύ αρχηγών, αλλά στην κοινωνία ολόκληρη.