Ζωντανοί, άρα ανοιχτοί στις εκπλήξεις

«Κάθε φράση κάθε μέρας παίζει με μιαν άλλη φράση, άλλης μέρας. Τη συμπληρώνει ή την καταργεί. Πολλές φράσεις, πολλές μέρες, κι ανάμεσά τους βρίσκομαι κι αναπνέω πότε μισός και πότε λαμπερός, κάθε φορά προσωρινά συμπληρωμένος, μα και τραυματισμένος, μια και τα τραύματα δεν χάνονται με τον καιρό. Oλα χαράζουν πάνω μου την τελική τους παρουσία». Ο Μάνος Χατζιδάκις ανέπνεε φράσεις στο ημερολόγιό του διαπιστώνοντας όλα όσα χαράζονται πάνω μας καθημερινά.

Κολυμπάω και κοιτάzω προσεκτικά το ανθρώπινο τοπίο που παρελαύνει στις παραλίες. Τι ιστορίες κουβαλάει ο καθένας, μπορείς να μαντέψεις άραγε; Οι νεαροί Ινδοί που βρέθηκαν στην άλλη άκρη του κόσμου για να βγάλουν το ψωμί τους παίζουν μπάλα με συνομήλικους Ελληνες – εργάτες οι μεν, φοιτητές οι δε. Ποιες συνθήκες συνωμότησαν ώστε να βρεθούν σε μια παραλία και να μοιραστούν την αγάπη τους για το παιχνίδι, στην οποία φαίνεται να συναινούν και ο Βισνού και ο Αϊ-Γιάννης; Οταν φύγουν από εδώ οι μεν θα επιστρέψουν στις ιχθυοκαλλιέργειες οι δε στις επιστήμες τους – ζωές που συναντήθηκαν τυχαία, άλλαξαν μερικά σουτάκια και συνέχισαν. Παλιά ήταν δύο κόσμοι – ο ένας ανήσυχος που έδιωχνε τα παιδιά του στα ξένα για να ζήσουν τις οικογένειές τους, ο άλλος εφησυχασμένος και τρυφηλός μέσα στην επιφανειακή ευημερία του. Τώρα πια όλα αυτά τα αγόρια που πέφτουν με θεατρική αυτοθυσία να πιάσουν την μπάλα στην άμμο αισθάνονται ότι κάτι κοινό τους φεύγει μέσα από τα χέρια: το μέλλον.

Πριν από χρόνια, στη λίμνη Μπάλατον, κοιτούσα τους Ούγγρους που απολάμβαναν το μπάνιο στα θολά νερά της σαν το καλύτερο δώρο. Τώρα παρακολουθώ άλλους Ούγγρους να ροδοκοκκινίζουν κάτω από τον ελληνικό ήλιο και να αλαλάζουν διαρκώς μπροστά στην καθαρότητα των νερών. Τότε, πριν από χρόνια ήμασταν δύο άλλοι κόσμοι – άλλα πολιτικά συστήματα, άλλες οικονομίες, άλλες κουλτούρες. Τώρα με κάτι ίδιο ανά χείρας, που λέγεται ευρώ, αλλά τίποτα περισσότερο, δημιουργούμε έναν νέο κοινό τόπο κάπου εκεί μπροστά μας, όπου τα νερά δεν είναι ούτε καθαρά ούτε απλώς θολά. Αγωνία για το αύριο το λένε και άντε να μη βουτήξεις σ’ αυτό…

Θάλασσα, μια ήρεμη ισότητα. Ξαπλωμένοι στην παραλία προσπαθούμε να μαντέψουμε ποιος από τους γύρω μας έχει δουλειά και ποιος όχι – ποιος φοβάται ότι θα τη χάσει και ποιος ανησυχεί λιγότερο. Παίζουμε τάβλι και βάζουμε στοιχήματα για το πώς θα είναι ο χειμώνας, για το πώς συνθέτουμε μέσα μας όλα αυτά τα χρόνια τον πραγματικό τόπο καταγωγής μας, που έλεγε και ο Ρίλκε, για να γεννηθούμε εκεί αργότερα και κάθε μέρα πιο οριστικά. Παρακολουθούμε τις αέναες παρτίδες ρακέτες, κάθε μέρα μια ρεβάνς, κάθε μέρα μια άλλη διάθεση, κάθε μέρα μια πιθανότητα για νίκη ή ήττα με μικρές επιπτώσεις – αντίθετα με το άλλο, το μεγάλο παιχνίδι, που φαίνεται να ζορίζει. Πίνουμε ούζα και σκεφτόμαστε όλους αυτούς που προσβάλλουν το μέλλον επειδή το καταχράστηκαν μ’ ένα κακοχρησιμοποιημένο παρελθόν. Κάνουμε βουτιές και μπαίνουμε στον πειρασμό να δικαιώσουμε την ύπαρξη εκείνου που θεωρούσαμε λάθος, σ’ έναν κόσμο που κυνηγάει την τελειότητα.

Το παρατήρησε ένας διάσημος νορβηγός συγγραφέας λίγο μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη χώρα του: το παρελθόν είναι ένας άλλος πλανήτης. Κι αν αυτό ισχύει τότε ένας άλλος, ακόμα πιο άγνωστος πλανήτης, είναι το μέλλον. Αρα; Παραμένουμε ζωντανοί και γι’ αυτό ανοιχτοί στις εκπλήξεις.

Λίγος Μάνος ακόμα: «Ολα χαράζουν πάνω μου την τελική τους παρουσία. Ισαμε, τέλος, να κριθώ από τον ίδιο μου τον εαυτό, σ’ αυτό που θέλησα – προσπάθησα να είμαι, και σ’ αυτό που δεν κατόρθωσα να τ’ αποφύγω να ‘μαι. Νιώθω και είμαι σαν γλύπτης και έργο γλυπτικής μαζί. Το έργο αποσαφηνίζεται την ώρα που το εγκαταλείπω απερχόμενος. Μέχρι εκείνη τη στιγμή κανένας δεν με ξέρει, ούτε κι εγώ τον ίδιο μου τον εαυτό. Δέχομαι τις εκπλήξεις μου και είμαι ζωντανός».