Τα δύσκολα αρχίζουν μετά τα 50

«Η φύση σού δίνει τη φάτσα που έχεις στα 20 χρόνια σου. Στα 50 σου, έχεις τη φάτσα που σου αξίζει». Είναι ένα απόφθεγμα που αποδίδεται στην ιέρεια της μόδας Κοκό Σανέλ και θυμήθηκαν πολλοί αυτή την εβδομάδα με αφορμή τα πεντηκοστά γενέθλια του Μπαράκ Ομπάμα. Τι μαρτυρά το πρόσωπο του αμερικανού προέδρου; Μια απάντηση έδωσε ο ίδιος. Τρεις ημέρες προτού κλείσει μισό αιώνας ζωής, στις 4 Αυγούστου, ο «κουλ» Μπαράκ δήλωσε ότι αισθάνεται απολύτως άνετα με την ηλικία του. «Αισθάνομαι καλά με το 5-0» είπε. «Γκριζάρισαν λίγο τα μαλλιά μου από τότε που άρχισα να κάνω αυτή τη δουλειά, αλλά κατά τα λοιπά αισθάνομαι πολύ καλά». Η Μισέλ εξάλλου τον βρίσκει ακόμη νόστιμο – «αυτό δεν είναι τελικά που έχει σημασία;». Η πρώτη κυρία, πάντως, βλέπει και κάτι άλλο: «Την ανησυχία να αυλακώνει το πρόσωπό του», όπως έκανε γνωστό ο ίδιος.

Ο Μπαράκ Ομπάμα κάνει μια δύσκολη δουλειά. Αλλά μάλλον είναι ο πρώτος πρόεδρος στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών που γιόρτασε τα γενέθλιά του έπειτα από έναν οδυνηρό συμβιβασμό που του επιφύλαξε ουκ ολίγες επικρίσεις κι έναν πονοκέφαλο για το αν θα καταφέρει να κερδίσει εκείνο το τμήμα του εκλογικού σώματος που το 2008 προσήλθε μαζικά στις κάλπες χαρίζοντάς του την προεδρία και που τώρα φαίνεται να βουλιάζει στην απογοήτευση. Είναι επίσης η πρώτη φορά που το σοκ – σύμφωνα με τους «Νιου Γιορκ Τάιμς» – της «άνευ όρων παράδοσης» στους υπερσυντηρητικούς Ρεπουμπλικανούς δεν άφησε ούτε τον ελάχιστο χώρο στον διεθνή Τύπο για τον απολογισμό που δικαιούται μια ζωή επειδή κλείνει μισό αιώνα. Η ιστορία του μιγάδα, που γεννήθηκε στη Χαβάη, έφτασε ώς την Ινδονησία, επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να μεγαλώσει με τον παππού του και τη γιαγιά του και από εκεί μια μετεωρική άνοδος τον οδήγησε στον Λευκό Οίκο κάνοντας τον υπόλοιπο πλανήτη να βγάλει έναν στεναγμό ανακούφισης, είναι παλιά νέα.

Παλιό νέο είναι ακόμη και το γεγονός ότι το πρώτο διάταγμα που υπέγραψε, μόλις μία ημέρα μετά την ορκωμοσία του ως 44ος πρόεδρος των ΗΠΑ, ήταν για το κλείσιμο του Γκουαντάναμο. Παλιά νέα και η ιστορική ομιλία στο Κάιρο με την οποία έτεινε χείρα φιλίας στον μουσουλμανικό κόσμο έπειτα από οκτώ χρόνια μαθημάτων δημοκρατίας που παρέδιδε ο Τζορτζ Μπους ο νεώτερος, αλλά και η πρόθεσή του να απαλλαγεί ο ίδιος και να απαλλάξει τους πολίτες της χώρας του από δύο πολυέξοδους και αδιέξοδους πολέμους που κληρονόμησε από αυτόν τον νεώτερο, η στήριξή του στην εξέγερση της Αιγύπτου, η στρατιωτική εμπλοκή της χώρας του, παρά την κόπωση από τα «μαθήματα δημοκρατίας», στη Λιβύη. Παλιό νέο είναι και η γέφυρα συνεργασίας και φιλίας που έριξε με τη Ρωσία μετά το ψυχροπολεμικού στυλ επεισόδιο της αντιπυραυλικής ασπίδας, και η προσπάθειά του – αποτυχημένη μέχρι στιγμής – να ξαναγράψει την ατζέντα του Μεσανατολικού. Ο απολογισμός των 50 χρόνων ζωής δεν συμπυκνώνεται καν στα τρία χρόνια προεδρίας – από μια άποψη της μέσης ηλικίας μιας προεδρικής θητείας για κάποιον που εκλέγεται δύο φορές στο ανώτατο αξίωμα.

ΜΕΓΑΛΟ ΣΟΚ. Οπως φαίνεται, το σοκ από τη συμφωνία με τους Ρεπουμπλικανούς για την αύξηση του ορίου του χρέους και τη μείωση του ελλείμματος είναι τόσο μεγάλο που δεν άφησε κανένα περιθώριο για την παραμικρή βουτιά στο παρελθόν. Στο μυαλό όλων βρίσκεται το παρόν και – ακόμη περισσότερο – ένα μέλλον γεμάτο οικονομική ανασφάλεια. Λέγεται ότι κάποτε, όταν ήταν ακόμη νέος, ο Μπαράκ Ομπάμα στοιχημάτιζε ότι αν τον έκλειναν στο ίδιο δωμάτιο με τέσσερα άτομα που έχουν διαφορετικές απόψεις, αυτός θα κατάφερνε να τους φέρει με το μέρος του. Δεν χρειάζεται η σοφία και η ωριμότητα των 50 χρόνων για να φανεί ότι εκείνη η πεποίθηση ήταν προϊόν ενός νεανικού ενθουσιασμού. Ο αμερικανός πρόεδρος δεν έπεισε ούτε για την αναγκαιότητα να μην πέσει άγριο ψαλίδι στα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας ούτε για το δίκαιο του αιτήματος να πληρώσουν οι πλούσιοι κάτι παραπάνω σε φόρους προκειμένου να μειωθούν τα ελλείμματα. Την ώρα που οι Ρεπουμπλικανοί πανηγύριζαν, ο Μπαράκ Ομπάμα δεχόταν σωρηδόν φίλια πυρά. Χαρακτηρίστηκε από τους περισσότερους «αδύναμος», ακόμη και «υποβαθμισμένος», από τους «Νιου Γιορκ Τάιμς». Ο αρθρογράφος της εφημερίδας και νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν έσταζε χολή στο μπλογκ του.

ΜΑΥΡΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ. Ενα αίσθημα ταπείνωσης έχει πλημμυρίσει τη φιλελεύθερη Αμερική, και όταν αισθάνονται έτσι οι φίλοι σου γιορτάζεις μαύρα γενέθλια. Οι δημοσκοπικοί αριθμοί δεν μπορούν παρά να ενισχύουν την κακή διάθεση. Σύμφωνα με τις περισσότερες δημοσκοπήσεις, ο Μπαράκ Ομπάμα έχασε πέντε μονάδες μετά τη συμφωνία για το χρέος και η δημοτικότητά του βρίσκεται στο 45%. Υπάρχει, όμως, και μια δημοσκόπηση του ινστιτούτου Gallup που τον δείχνει στο 40%. Για τους αναλυτές, το ποσοστό αυτό βάζει τον αμερικανό πρόεδρο σε μια «πολύ επικίνδυνη περιοχή» εν όψει των προεδρικών εκλογών του 2012. Απέναντι σε αυτούς τους πολλούς, πάντως, που «μαύρισαν» τα γενέθλια του Μπαράκ Ομπάμα, υπάρχουν και εκείνοι οι λίγοι που βλέπουν πίσω από τη συμφωνία μια ευφυή κίνηση στρατηγικής, στόχος της οποίας είναι να εκτεθούν οι «προστάτες των πλούσιων» Ρεπουμπλικανοί στα μάτια των ψηφοφόρων. Σε έναν χρόνο θα ξέρουμε αν είναι λάθος να προσπαθεί κανείς να φανεί αρεστός σε όλους στα 50 του χρόνια ή αν σε αυτή την ηλικία μπορεί να συνεχίσει να εκπλήσσει.