Το παρελθόν είναι μια ξένη χώρα

Πριν από λίγες ημέρες, πριν τις τρομοκρατικές επιθέσεις, συζητούσαμε με έναν φίλο για το ότι η χαρά του να είσαι ζωντανός συμβαδίζει πάντα με τη θλίψη ότι τα πράγματα αλλάζουν. Ούτε καν το λαμπρότερο μέλλον μπορεί να αντισταθμίσει το γεγονός ότι κανένας δρόμος δεν οδηγεί πίσω από εκεί που ήρθαμε – στην αθωότητα της παιδικής ηλικίας ή στην πρώτη φορά που ερωτευθήκαμε.

Για πολλά χρόνια έμοιαζε σαν να μην αλλάζει τίποτα στη Νορβηγία. Μπορούσες να λείπεις για ένα μακρινό ταξίδι όπου θα γινόσουν μάρτυρας πραξικοπημάτων, δολοφονιών, λιμών, σφαγών και φυσικών καταστροφών και να επέστρεφες ακριβώς εκεί απ’ όπου έφυγες. Ηταν μια χώρα με πολιτική συναίνεση, όπου οι υλικές ανάγκες όλων καλύπτονταν και οι συζητήσεις αφορούσαν κυρίως το πώς θα επιτύχουμε τους κοινούς μας στόχους. Οι πρώτες ιδεολογικές διαφωνίες εμφανίστηκαν όταν η πραγματικότητα του υπόλοιπου κόσμου άρχισε να μας επηρεάζει, όταν ένα έθνος που μέχρι τη δεκαετία του ’70 αποτελείται κυρίως από έναν λαό με την ίδια εθνική και πολιτιστική προέλευση έπρεπε να αποφασίσει εάν οι νέοι πολίτες του θα μπορούν να φορούν χιτζάμπ και να χτίζουν τεμένη. Κι όμως, μέχρι την προηγούμενη Παρασκευή πιστεύαμε ότι η χώρα μας ήταν απρόσβλητη από τις ασθένειες των άλλων κοινωνιών. Την 1η Ιουνίου μαζί με τον πρωθυπουργό Γενς Στόλτενμπεργκ και έναν κοινό φίλο ξεκινήσαμε για ορεινή ποδηλασία. Μόνο δύο σωματοφύλακες μάς ακολουθούσαν και αυτοί στα ποδήλατα. Σ’ ένα κόκκινο φανάρι, ένας οδηγός φώναξε: «Γενς, ο γιος μου θέλει να σε χαιρετίσει». Οπερ και εγένετο. Κανείς δεν σκεφτόταν ότι κάτι μπορεί να πάει στραβά.

Χθες, στο τρένο άκουσα έναν άνδρα να φωνάζει. Εάν αυτό συνέβαινε πριν από έναν μήνα θα πήγαινα κοντά του να δω τι συμβαίνει. Τώρα, κοίταξα να δω αν η 11χρονη κόρη μου είναι ασφαλής και έψαξα μια έξοδο κινδύνου σε περίπτωση που ο άνδρας αποδεικνυόταν επικίνδυνος. Μετά τις επιθέσεις ρώτησα την κόρη μου εάν φοβάται. Μου απάντησε με κάτι που της είχα πει εγώ κάποτε: «Ναι, αλλά εάν δεν φοβάσαι, δεν μπορείς να είσαι γενναίος».

Αν δεν υπάρχει δρόμος για επιστροφή στην αθωότητα, υπάρχει δρόμος μπροστά μας. Για να είμαστε γενναίοι. Και να αρνηθούμε στον φόβο να αλλάξει την κοινωνία μας.

Ο Νορβηγός Τζο Νέσμπο είναι ένας από τους διασημότερους συγγραφείς αστυνομικών ιστοριών της Ευρώπης. Στην Ελλάδα κυκλοφορούν τα βραβευμένα βιβλία του «Κοκκινολαίμης» (εκδ. Ορφέας) και «Νέμεσις» (εκδ. Μεταίχμιο)