Συναντήσεις λαών

Από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κύπρου και τις Εκδόσεις Gutenberg εκδόθηκε πρόσφατα ένα έξοχο εργαλείο κατανόησης του Αλλου. Πρόκειται για το πολυσέλιδο και άρτια επιστημονικά τεκμηριωμένο σύγγραμμα του Μανώλη Μαραγκούλη: «Καιρός να συγχρονισθώμεν. Η Αίγυπτος και η αιγυπτιώτικη διανόηση 1919-1939». Αφιερωμένο στον σημαντικό Κωστή Μοσκώφ, εμπνευστή και οργανωτή μιας σπουδαίας ελληνοαιγυπτιακής συνεργασίας, το βιβλίο προσπαθεί και επιτυγχάνει να αναλύσει τους όρους μέσα στους οποίους λειτούργησε η ώσμωση του εντόπιου στοιχείου σ’ αυτήν τη μεγάλη πολιτιστική χοάνη, την Αίγυπτο, με λαούς, γλώσσες, ήθη, θρησκείες, πολιτισμικές παραδόσεις και αξίες ηθικής και πολιτισμού που συνυπήρξαν και αλληλοπεριχαρακώθηκαν για αιώνες. Αυτή η μεγάλη κοιτίδα πολιτισμού δέχτηκε πέρσες, έλληνες, ρωμαίους, τούρκους, γάλλους, άγγλους κατακτητές και αποικιοκράτες, έδωσε και πήρε στοιχεία πολιτισμού, αντιμετώπισε βιασμούς και εξεγέρσεις ώσπου απέκτησε την ένταξή της, ηγεμονική και ηγετική, στα συνειδητοποιημένα νέα καθεστώτα του αραβικού κόσμου.

Ο Μαραγκούλης εντοπίζει την εξαντλητική του έρευνα σε μια εικοσαετία που θεωρείται καθοριστική για τη διαμόρφωση και την προετοιμασία μιας νέας συνείδησης του αιγυπτιακού πολιτικού μορφώματος. Μέσα σ’ αυτό δημιουργούνται και οι σχέσεις με την ελληνική παροικία και τη διανόησή της. Ο Μαραγκούλης αναζητεί στηρίγματα και πέρα από τον Καβάφη και τον Τσίρκα, τις δύο αυτές μέγιστες προσωπικότητες του αιγυπτιώτικου ελληνισμού και ανιχνεύει σε έργα και θεωρίες, δημιουργίες και πρακτικές τις συναντήσεις του αιγυπτιακού ήθους και ύφους με την ελληνική παράδοση. Εξοχα είναι τα στοιχεία που προσκομίζει κάτω από τη νεοφανή στα χρόνια μας θεωρία του Σαΐντ για τον οριενταλισμό, την εικόνα δηλαδή που εφηύρε η Δύση για να αντιμετωπίσει, να κατανοήσει και να περιγράψει την Ανατολή. Ο Μαραγκούλης, υπεύθυνος του παραρτήματος του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού στην Αίγυπτο, αναδεικνύεται άξιος του αξιώματός του.