ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ενα μεγάλο βήμα πίσω!

Αμυδρά τροποποιούν τα δεδομένα της ελληνικής κρίσης τα δύο μισά βηματάκια του προχθεσινού Eurogroup. Υστερα από συζητήσεις οκτώ και πλέον ωρών, οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης δήλωσαν έτοιμοι να λάβουν τις επόμενες εβδομάδες μέτρα σε δύο κατευθύνσεις. Πρώτον, να ενισχύσουν την ευελιξία και τις αρμοδιότητες του προσωρινού μηχανισμού χρηματοοικονομικής σταθερότητας EFSF, όπου υπονοείται να του επιτραπεί η αγορά ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά ή, ενδεχομένως, και η χορήγηση δανείου προς υπερχρεωμένα κράτη για να επαναγοράσουν τα ίδια μέρος του χρέους τους, που έως τώρα απέκλειαν. Στον βαθμό που θα τεθεί σε εφαρμογή ένα τέτοιο μέτρο, θα μας έδινε δυνατότητα μείωσης του συνολικού χρέους, εφόσον τα ελληνικά κρατικά ομόλογα τιμώνται στην αγορά αρκετά χαμηλότερα από την ονομαστική τους αξία, χωρίς να προκαλείται «πιστωτικό επεισόδιο». Γι’ αυτό και προτεινόταν επίμονα από πολλούς ειδικούς, αλλά και από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, από τη σύσταση του EFSF. Αν μας δάνειζε έτσι με ευνοϊκούς όρους ο EFSF, απλώς θα αγοράζαμε πριν από τη λήξη τους ομόλογα ονομαστικής αξίας 100, που τιμώνται στην αγορά π.χ. 70 μόλις, και θα γλιτώναμε το 30% από αυτό το κομμάτι του χρέους. Και, δεύτερον, να επιμηκύνουν τη διάρκεια και να μειώσουν τα επιτόκια των δανείων, περιλαμβάνοντας και ρυθμίσεις εγγυήσεων, «όπου ενδείκνυται». Και το μέτρο αυτό θα λειτουργούσε ευνοϊκά στην περίπτωσή μας, ελαφρύνοντας κάπως το συνθλιπτικά βαρύ κόστος της εξυπηρέτησης του χρέους. Μένει να διευκρινιστεί το ερώτημα των εγγυήσεων, τι ακριβώς θα σήμαινε για τη δημόσια περιουσία.

Σκοπός των μέτρων αυτών πάντως, αν και όπως ληφθούν τελικά, δεν είναι να διευκολυνθεί η Ελλάδα. Είναι, αναφέρουν στην κοινή δήλωσή τους οι 17 υπουργοί, να βελτιωθεί «η συστημική ικανότητα της ευρωζώνης να ανθίσταται στον κίνδυνο μετάδοσης». Η ραγδαία επιδείνωση των όρων δανεισμού και της Ιταλίας και της Ισπανίας πλέον, δείχνει το μέγεθος της απειλής. «Η ευρωζώνη σπαράσσεται, η μετάδοση προχωρεί» έγραφε η «Monde» χθες το απόγευμα• «Ισπανία και Ιταλία φθάνουν στην άβυσσο» στον πρώτο τίτλο της «El Pais», «Το ευρώ στο χείλος του γκρεμού» στο κύριο άρθρο της. Χρηματιστήρια και ευρώ κατρακυλούσαν και χθες. Αλλά ποια δήλωση προθέσεων εκ μέρους του Eurogroup θα μπορούσε να ανακόψει τη μετάδοση της κρίσης, όσο κυβερνήσεις της ευρωζώνης επιμένουν σε σενάρια για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, τραπεζών και ασφαλειών, στο κόστος του δεύτερου μεγάλου δανείου που χρειάζεται η χώρα μας για να εξυπηρετήσει το χρέος της – με κλειστές τις αγορές – την επόμενη τριετία; Τι εμποδίζει να συμβεί το ίδιο σε Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία, ίσως και σε άλλα κράτη αύριο; Οι απώλειες που θα προέκυπταν για τους επενδυτές σε κρατικά ομόλογα τους ωθούν να πουλάνε μαζικά, μαζί και μετοχές τραπεζών, ενώ τους συνεπικουρούν οι οίκοι αξιολόγησης.

Με την επιστολή του προς τον πρόεδρο του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, ο Πρωθυπουργός της χώρας μας δεν απέρριπτε επί της αρχής την «εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα», υπογράμμιζε όμως ότι η γνωστή έως τώρα πρόταση «θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ δαπανηρή, ανεπαρκής και πολύ επικίνδυνη». Την αδυναμία της ελληνικής κυβέρνησης να βγάλει από το τραπέζι τέτοιες επικίνδυνες προτάσεις εξέφρασε ο υπουργός Ευάγγ. Βενιζέλος καθώς έμπαινε στο Eurogroup, δηλώνοντας έτοιμος να συμμετάσχει «σε μια ουσιαστική και εποικοδομητική συζήτηση για την εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα». Αποτέλεσμα ήταν ότι η δήλωση του Eurogroup περιορίστηκε να καταγράψει την πάγια αντίρρηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σε όποιο πιστωτικό επεισόδιο ή επιλεκτική χρεοκοπία, παραλείποντας για πρώτη φορά να τη συμμεριστεί ρητά. Ειδικά για την Ελλάδα ανέφερε μόνο την ανάθεση σε ομάδα εργασίας να διερευνήσει τρόπους για να χρηματοδοτηθεί ένα νέο πολυετές πρόγραμμα προσαρμογής, για να μειωθεί το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και να βελτιωθεί η διατηρησιμότητά του. Την παράλειψη του Eurogroup να αποκλείσει την επιλεκτική χρεοκοπία της χώρας μας σχολίασε αμέσως με ικανοποίηση ο Ολλανδός υπουργός Γιαν Κις Ντε Γιάχερ, ένθερμος προπαγανδιστής αυτής της «λύσης» από καιρό. Αυτό ήταν το μεγάλο βήμα πίσω προχθές των υπουργών της ευρωζώνης.

Σε ένα επισφαλές ευρωπαϊκό πλαίσιο, όπου και συντηρητικές φωνές αναγνωρίζουν ότι διακυβεύεται η ευρωζώνη συνολικά (η «Frankfurter Allgemeine Zeitung» για παράδειγμα), καλούμαστε στη χώρα μας να αντιστρέψουμε την αρνητική πορεία του πρώτου εξαμήνου στα δημόσια οικονομικά με μέτρα όσο γίνεται πιο δίκαια, να στηρίξουμε παραγωγή και απασχόληση, να δώσουμε θετικές ενδείξεις τις επόμενες λίγες εβδομάδες χωρίς να ξέρουμε πού θα μας βγάλει ο Σεπτέμβριος. Είναι πολύ δύσκολο, αλλά δεν μας προσφέρεται πια τίποτα ευκολότερο.