ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η αστυνομία και η δημοκρατία

Την Τετάρτη 29 Ιουνίου η ΕΛ.ΑΣ. έπρεπε να διασφαλίσει την απρόσκοπτη λειτουργία του Κοινοβουλίου. Επρεπε επίσης να διαφυλάξει την ελευθερία τού συνέρχεσθαι για τους πολυπληθείς διαμαρτυρόμενους πολίτες. Ηταν εκ των πραγμάτων πολύ δύσκολο να υπηρετηθούν παράλληλα οι δύο στόχοι, ιδίως αφού διακηρυγμένος στόχος ομάδων πολιτών ήταν να παρεμποδίσουν την προσέλευση βουλευτών. Υπό εκείνες τις συνθήκες λοιπόν, η δικαιολογημένη χρήση ελεγχόμενης βίας αποτελούσε σοβαρό ενδεχόμενο. Η καταστροφική μανία εκατοντάδων αγνώστων κατέστησε το ενδεχόμενο αυτό αναπότρεπτη αναγκαιότητα.

Μόνο που η δράση της αστυνομίας υπερέβη τα όρια του ελεγχόμενου, αποκόπηκε πλήρως από τις αντικειμενικές συνθήκες, μετατράπηκε από αντίδραση σε πρωτογενή δράση ώσπου κατέληξε ένα αυτόνομο κύμα ανεξέλεγκτης βίας εναντίον της ελευθερίας τού συνέρχεσθαι. Εκατοντάδες τραυματίες, αλόγιστη χρήση χημικών εις βάρος του γενικού πληθυσμού με άμεσο κίνδυνο για τη ζωή ανθρώπων, διάσπαρτες βίαιες επιθέσεις αστυνομικών με δίτροχα ακόμα και κατά τουριστών στο Μοναστηράκι. Ολα αυτά παλιότερα θα προκαλούσαν αμφιλεγόμενες ερμηνείες. Με τα τεχνολογικά δεδομένα του σήμερα μετατρέπονται ακαριαία σε απανωτά κύματα πληροφορίας, επώνυμες μαρτυρίες, εκατοντάδες βίντεο, χιλιάδες φωτογραφίες και πολλά λεπτά τηλεοπτικού υλικού. Οποιος λοιπόν υπηρεσιακός ή πολιτικός παράγοντας επιμένει να διαψεύδει τα προφανή, έχει προαποφασίσει να τοποθετήσει το κύρος του στη ζυγαριά, απέναντι σε ένα ποτάμι εικόνας, ήχου και πληροφορίας που βοούν. Πράγμα εν γένει κακό για το κύρος του, εκτός αν πρόκειται για τον Μαγκρίτ (θυμίζουμε τον γνωστό πίνακα του βέλγου σουρεαλιστή που απεικονίζει μια πίπα και από κάτω γράφει «Αυτό δεν είναι μια πίπα»).

Ελπίζω πως ο αρμόδιος υπουργός κ. Παπουτσής δεν εζήλωσε δόξα Μαγκρίτ όταν διαβεβαίωσε τη Βουλή πως τα χημικά δεν ήταν χημικά, στο Μετρό δεν υπήρξε ψεκασμός, ο χαριεντισμός αστυνομικών με εθνικιστές (κατά δήλωσή τους) ροπαλοφόρους δεν ήταν χαριεντισμός, η αυθαίρετη αστυνομική βία δεν ήταν βία. Ελπίζω πως κατά βάθος συμφωνεί ότι στην Αθήνα δεν υπάρχει χώρος για δύο στρατούς άτακτων πετροβολητών εμβαπτισμένων στη λογική της βεντέτας. Ελπίζω πως δυσφορεί με τη διάχυτη υποκουλτούρα βίας στο ένστολο δυναμικό ασφαλείας και με τις παρακρατικές ομάδες που δρουν στις παρυφές και με την ανοχή της αστυνομίας όποτε γίνονται βίαια επεισόδια. Ελπίζω πως δεν φιλοδοξεί να προΐσταται πολιτικά ενός σώματος, τμήματα του οποίου παρουσιάζουν συμπτώματα εκφυλισμού και μετάλλαξης σε λούμπεν χουλιγκανικές συμμορίες (καταγγέλθηκαν επώνυμα ακόμα και κλοπές αντικειμένων κατά τους σωματικούς ελέγχους).

Αν έτσι είναι, ας πάρει τρία άμεσα μέτρα ο υπουργός, ιδίως ενόψει της επερχόμενης παρατεταμένης περιόδου έντασης. Πρώτον, άμεση, απόλυτη κατάργηση των χημικών ουσιών, τις πολλαπλές, ολέθριες και μακροχρόνιες συνέπειες των οποίων στη δημόσια υγεία επισημαίνουν αρμόδιοι επιστήμονες. Την Τετάρτη, επί ώρες η αστυνομία ψέκαζε τους διαδηλωτές ενώ άγνωστοι με αντιασφυξιογόνες μάσκες κατέστρεφαν το Κέντρο της πόλης. Ας μελετηθούν άλλες μέθοδοι διάλυσης, όπως το νερό υπό πίεση. Τα χημικά χρησιμοποιούνται χωρίς να εκτιμάται η αναλογικότητα μέσων και σκοπών, χωρίς στάθμιση οφέλους και κόστους, χωρίς μέριμνα για τις συνέπειες σε πολίτες αμέτοχους σε πιθανά επεισόδια ή και ξένους προς την ίδια τη συγκέντρωση. Υπενθυμίζεται άλλωστε πως η κατάργησή τους ανακοινώθηκε από τον προηγούμενο υπουργό. Δεύτερον, άμεση τήρηση της υποχρέωσης των αστυνομικών να φέρουν εμφανή και ευδιάκριτα διακριτικά της ταυτότητάς τους. Πρόκειται, εκτός της προφανούς εγγύησης για ένα κράτος δικαίου, και για άλλη μια υπουργική εξαγγελία. Σήμερα, οι αστυνομικοί όχι μόνο δεν υποχρεούνται να φέρουν διακριτικά αλλά και πολλοί (ομάδες Δέλτα και ΔΙΑΣ) επιχειρούν συχνά με κουκούλες στα πρόσωπα. Τρίτον, εισαγωγή πραγματικού μηχανισμού εσωτερικής λογοδοσίας σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα στη θέση του ψευδεπίγραφου που εισήχθηκε προ μηνών όπως επέβαλε η (μη) βούληση υπηρεσιακών παραγόντων.

Τα τρία μέτρα πρέπει να αποτελέσουν ανυποχώρητο αίτημα όλων των φορέων προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Μπορούν να εισαχθούν άμεσα και χωρίς δημοσιονομικό κόστος. Μετά τα πρόσφατα γεγονότα, αποτελούν ελάχιστο και απαιτητό εχέγγυο δημοκρατικής λειτουργίας της ηγεσίας των σωμάτων ασφαλείας. Υπηρεσιακής και πολιτικής.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος

της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου