Πολλά φάρμακα ίσον κίνδυνος

Από σοβαρά προβλήματα υγείας κινδυνεύουν οι ηλικιωμένοι που συνηθίζουν να καταναλώνουν μια «χούφτα» φάρμακα την ημέρα. Νέα μελέτη δείχνει ότι κοινά φάρμακα και ευρέως διαδεδομένα, όπως είναι τα αντιισταμινικά, τα παυσίπονα και τα υπνωτικά χάπια, επηρεάζουν την πνευματική διαύγεια των ασθενών που ανήκουν στην τρίτη ηλικία, ενώ μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε πρόωρο θάνατο.

Ειδικότερα, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου East Anglia της Βρετανίας έβαλαν στο… μικροσκόπιο τη μακροχρόνια επίδραση των φαρμάκων που έχουν ήπια και ισχυρή αντιχολινεργική δράση (μπλοκάρουν τον νευροδιαβιβαστή ακετυλοχολίνη) και προκαλούν μια σειρά από παρενέργειες, όπως είναι ξηροστομία, θολή όραση, δυσκοιλιότητα, δυσκολία στην ούρηση, τρόμος, ταχυκαρδία.

Για τον σκοπό αυτό, στην έρευνά τους συμπεριέλαβαν 80 σκευάσματα, τα οποία «μοιράζονται» τις ίδιες παρενέργειες. Πρόκειται για φάρμακα που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή κατανάλωσης – όπως είναι χάπια κατά των αλλεργιών αντιπηκτικά, παυσίπονα, αντικαταθλιπτικά και υπνωτικά – και γράφονται συχνότερα στα συνταγολόγια των ηλικιωμένων. Στη μελέτη, η οποία διήρκεσε περισσότερο από δύο χρόνια, συμμετείχαν 13.000 άνδρες και γυναίκες άνω των 65 ετών. Στόχος των επιστημόνων ήταν να εντοπίσουν τις χρόνιες επιπτώσεις των φαρμάκων με αντιχολινεργική δράση στους ηλικιωμένους.

Οπως προκύπτει από τα συμπεράσματα της έρευνας που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «American Geriatrics Society», το 20% των ασθενών που λάμβαναν περισσότερα από ένα χάπια την ημέρα πέθανε στα επόμενα δύο χρόνια από την έναρξη της θεραπείας του. Σημειώνεται ότι το αντίστοιχο ποσοστό για τους ασθενείς που δεν λάμβαναν σκευάσματα με αντιχολινεργική δράση δεν ξεπερνά το 7%.

Οι επιπτώσεις όμως δεν σταματούν εδώ: οι ηλικιωμένοι που έπαιρναν καθημερινά μεγάλες δόσεις αντιχολινεργικών φαρμάκων παρουσίαζαν χαμηλές επιδόσεις (κατά 4% χαμηλότερες σε σχέση με ασθενείς που δεν έκαναν χρήση των συγκεκριμένων φαρμάκων) στα νοητικά – γνωστικά τεστ.

Μάλιστα, όπως λένε οι ειδικοί, η «έκπτωση» στη νοητική δραστηριότητα είναι πιθανόν να οδηγήσει τους ασθενείς σε κατάσταση σύγχυσης και να προκαλέσει ακόμη και απώλεια μνήμης.

«Είναι κρίσιμο οι γιατροί να επαναξιολογούν κατά τακτά χρονικά διαστήματα τα φάρμακα που συνταγογραφούν στους ηλικιωμένους και να αποφεύγουν – όταν αυτό είναι πιθανόν – να χορηγούν πολλά φάρμακα της συγκεκριμένης κατηγορίας», διευκρίνισε ο δρ Κρις Φοξ, επικεφαλής της έρευνας, μετά τη δημοσίευση της μελέτης που προκάλεσε αίσθηση.

Στο μεταξύ, η διευθύντρια του Βασιλικού Κολεγίου Γενικών Ιατρών δρ Clare Gerada τόνισε ότι τα συμπεράσματα της έρευνας είναι σημαντικά. Πρόσθεσε ωστόσο ότι οι ασθενείς δεν πρέπει να πανικοβληθούν και να σταματήσουν να λαμβάνουν τη φαρμακευτική αγωγή τους χωρίς τη συμβουλή του γιατρού τους.

Η «αδυναμία» ωστόσο της συγκεκριμένης μελέτης, όπως παραδέχονται άλλωστε και οι ίδιοι οι ερευνητές, είναι ότι, παρόλο που φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση στη χρήση αντιχολινεργικών φαρμάκων με τον πρόωρο θάνατο και τις εγκεφαλικές δυσλειτουργίες, η έρευνα δεν κατάφερε να εντοπίσει τους μηχανισμούς που πιθανόν να προκαλούν τις συγκεκριμένες συνέπειες.

Η πολυφαρμακία αποτελεί διαπιστωμένο πρόβλημα, υπογραμμίζει από την πλευρά του ο καθηγητής Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Νίκος Χούλης.

Παρ’ όλα αυτά, δηλώνει διστακτικός σε ό,τι αφορά τα ευρήματα της συγκεκριμένης μελέτης, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να διεξαχθούν και άλλες έρευνες.

«Οποιαδήποτε φάρμακα λαμβάνονται μαζί, χωρίς να έχει προηγηθεί η έγκριση του γιατρού, μπορεί να αποδειχτούν επικίνδυνα λόγω της αλληλεπίδρασης. Γι’ αυτό και οι ειδικοί οφείλουν, όταν λαμβάνουν το ιστορικό του ασθενούς τους, να ρωτούν εάν βρίσκονται σε συγκεκριμένη αγωγή», προσθέτει ο κ. Χούλης.