Οταν οι σταρ έπαιζαν µε τον φακό

Από το ξεκίνηµά της, η κινηµατογραφική γιορτή στην Κρουαζέτ, που στις 11 Μαΐου ανοίγει για 64η φορά την αυλαία της, αφορούσε εξίσου τις ταινίες και τους σταρ. Την εποχή όµωςτου µαυρόασπρου φιλµ το παιχνίδι των ηθοποιών µε τους φωτογράφους παιζόταν στα πεζοδρόµια και στην παραλία

«Το 1955, ο πατέ ραςµου ζήτησεαπό τηνΜπριζίτ Μπαρντό να τρέξει στην παραλία των Καννών για να “συλλάβει” το κορµί της εν κινήσει. Στη φωτογραφία µπορείτε να δείτε και το κοινό, που όµως κράτησε µια σοβαρή απόσταση. Πρόσφατα προσπάθησα να φωτογραφήσω τη Μίλα Γιόβοβιτς στην ίδια παραλία. Μάταιος κόπος. Μόλις ο κόσµος κατάλαβε ποια ήταν, επικράτησε πανικός. Κανείς δεν τη σεβάστηκε, όλοι έπεφταν πάνω της, προσπαθώντας να την αγγίξουν. Καταλήξαµε να τρέχουµε για να προφυλαχθούµε».

Ο Ζιλ Τραβερσό µοιράζεται µια όχι και τόσο αστεία ιστορία από τη φωτογραφική του θητεία στο Φεστιβάλ Καννών. Ο ίδιος είναι ένας φωτογράφος που συνεχίζει µια µακρά παράδοση: ο παππούς του, Ογκίστ Τραβερσό, άνοιξε το φωτογραφικό πρακτορείο της οικογένειας στις Κάννες το έτος 1919, η οποία, τρεις γενιές τώρα, καλύπτει κάθε πτυχή του φεστιβάλ. Τις απονοµές, τα κόκκινα χαλιά, τις χλιδάτες τελετές αλλά και τα «ανεπίσηµα» οργιαστικά πάρτι. Οι εποχές βέβαια έχουν πια αλλάξει. Βλέπετε, όταν παλαιότερα η Ελίζαµπεθ Τέιλορ έκανε τη βόλτα της στην κεντρική λεωφόρο των Καννών, µπορούσε άνετα να χρησιµοποιεί το πεζοδρόµιο µε τον ίδιο τρόπο που χρησιµοποιούσε το θεατρικό σανίδι: και στις δύο περιπτώσεις, οι θεατές ήξεραν πως έπρεπε να κρατούν τις ανάλογες αποστάσεις. Σήµερα, όµως, το κοινό διεκδικεί τη δική του θέση στον ήλιο – άρα και στη σκηνή. Οι αποστάσεις εκµηδενίστηκαν.

Τότε, ωστόσο, οι κανόνες του θεάµατος που ίσχυαν για την κινηµατογραφική µηχανή λειτουργούσαν εξίσου και ενώπιον της φωτογραφικής. Οι σταρ δηλαδή ήξεραν πως είχαν ένα «παιχνίδι» να παίξουν. Μπορούσαν να αυτοσχεδιάσουν, να παίξουν µε την περσόνα τους, να «σπάσουν» τους κανόνες και, το βασικότερο όλων, να διασκεδάσουν, συντηρώντας ταυτόχρονα τον µύθο τους. Ετσι, ο Γκλεν Φορντ καλούσε τους φωτογράφους να τον απαθανατίσουν ενώ αυτός χοροπήδαγε σε ένα τραµπολίνο και ο Ούγκο Τονιάτσι χαιρετούσε από µακριά ενώ παράλληλα µαγείρευε σπαγκέτι σε ένα κρις-κραφτ. Είπαµε, όλα είναι θέαµα. Ειδικά στις Κάννες.

Που όµοιο τους φεστιβάλ στον κόσµο δεν θα συναντήσεις.

Το Φεστιβάλ του Βερολίνου είναι, υποτίθεται, αυτό των νέων κινηµατογραφικών τάσεων, της Βενετίας το πιο «δυτικό», αλλά οι Κάννες είναι το επίκεντρο. ∆είτε µονάχα τα ονόµατα των σκηνοθετών που παρελαύνουν φέτος: Πέδρο Αλµοδόβαρ, Γούντι Αλεν, Λαρς Φον Τρίερ, Τέρενς Μάλικ, Νάνι Μορέτι… Πρόεδρος της κριτικής επιτροπής φέτος ο Ρόµπερτ Ντε Νίρο, ενώ ανάµεσα στα µέλη της φιγουράρουν τα ονόµατα των Τζουντ Λο, Ούµα Θέρµαν και Λιβ Ούλµαν.

Και γιατί όχι; Για δεκαετίες τώρα, οι Κάννες δίνουν «γραµµή» στο παγκόσµιο σινεµά, ανακαλύπτουν νέους δηµιουργούς και βραβεύουν ταινίες που, µεµιάς, γίνονται διάσηµες ανά τον κόσµο, ταινίες που πιθανότατα να αγνοούσαν ακόµα και οι χώρες παραγωγής τους. Το αµερικανικό κοινό, για παράδειγµα, έστρεψε το βλέµµα του στον «Ταξιτζή» του Μάρτιν Σκορσέζε µόνο όταν ο τελευταίος κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα, για να µην αναφέρουµε το «δικό µας» παράδειγµα του Γιώργου Λάνθιµου µε τον «Κυνόδοντα» που ξεκίνησε από το κόκκινο χαλί του Palais Du Cinema για να καταλήξει σε αυτό του χολιγουντιανού Kodak Theatre. Κοινώς, αν το έχουν ξεχωρίσει οι Κάννες, αξίζει να το δεις.

Οταν το1939 λοιπόν οΛουί Λιµιέρ, ο εφευρέτης της κινηµατογραφικής κάµερας, αποδεχόταν την πρόσκληση των Καννών να διευθύνει την πρώτη τους διοργάνωση, ο Ογκίστ Τραβερσό ήταν παρών στην εκδήλωση και τράβηξε την πρώτη επίσηµη φωτογραφία της ιστορίας του φεστιβάλ. ∆υο µέρες αργότερα, οι διαδικασίες έπαυσαν απότοµα: ο πόλεµος είχε µόλις αρχίσει. Οταν οι υπεύθυνοι αποφάσισαν να το ξαναβάλουν «µπρος», το 1946, ο γιος του, Ανρί, ανέλαβε την επιχείρηση.

Οι Κάννες είχαν ήδη αρχίσει να «πλασάρονται» ως ο ιδανικός καλοκαιρινός τουριστικός προορισµός και, σύντοµα, η παραλία τους είχε µετατραπεί σε ένα ιδιόµορφο είδος θεάτρου, ανοιχτό σε κάθε αλαφροντυµένη παρουσία που «ανέβαινε» σ’ αυτό ελπίζοντας να τραβήξει την προσοχή κάποιου πετυχηµένου µεγαλοπαραγωγού. Μόνο το 1977 άλλαξε η συνταγή, όταν ένας γεροδεµένος Αρνολντ Σβαρτσενέγκερ πόζαρε µπροστά στους έκπληκτους φωτογράφους επιδεικνύοντας τους µυς του και επαναπροσδιορίζοντας το ανδρικό σώµα ως σάρκα έτοιµη προς κατανάλωση. Σήµερα, το σόου είναι βραχείας διάρκειας και όχι και τόσο εντυπωσιακό. Ξεκινά από τη στιγµή που οι σταρ κατεβαίνουν από το αυτοκίνητο και τελειώνει όταν µπαίνουν στην αίθουσα. Τη νέα αίθουσα δηλαδή, το νέο Palais, που χτίστηκε το 1983 και παραµένει ένα επιβλητικό και ερµητικά κλειστό στους «απέξω» κτίριο, δίχως πολλά παράθυρα – σύµβολο µιας εποχής όπου οι υπεύθυνοι των δηµοσίων σχέσεων δουλεύουν, πλέον, για να κρατούν τους πελάτες τους µακριά από το δηµόσιο βλέµµα. «Κάποιοι από τους σταρ σήµερα ξέρουν τι χρειαζόµαστε και κάνουν µια µικρή παράσταση ενώ βαδίζουν στο κόκκινο χαλί. Ρίχνουν ένα κάποιο πονηρό βλέµµα, χαιρετούν τον κόσµο, ποζάρουν, χαµογελούν».

Ολα, βλέπετε, τρέχουν και οι διαδικασίες είναι συνοπτικές. Οι δηµοσιογράφοι δεν διαθέτουν ελεύθερο χρόνο για να τον διαθέσουν σε παρακµιακά ξενύχτια (όπως συµβαίνει, για παράδειγµα, στο Βερολίνο) και πολύ συχνά η µία µέρα δεν είναι αρκετή για να καλυφθούν όλες οι υποχρεώσεις τους, µε τις προβολές να ξεκινούν από τις 9 το πρωί και τις αλλεπάλληλες συνεντεύξεις Τύπου, κατ’ ιδίαν συνοµιλίες, προβολές παράλληλων προγραµµάτων και ειδικές τελετές να τραβάνε µέχρι τις 12 το βράδυ. Αν µέσα σε όλα αυτά συνυπολογίσετε πως πρέπει να βρεθεί οπωσδήποτε χρόνος για να αποσταλούν οι καθηµερινές ανταποκρίσεις των περισσότερων από εµάς, καταλαβαίνετε πως ο φόρτος εργασίας είναι αυξηµένος.

Κι όµως, µία φορά να βρεθείς στις Κάννες είναι αρκετή. Ο ήλιος είναι δυνατός, τα κορµιά στην παραλία θελκτικά, οι ρυθµοί ζωντανοί όσο δεν παίρνει και, το βασικότερο, εκεί θα δεις τις κορυφαίες ταινίες της χρονιάς, εκεί θα γεµίσεις τις δεξαµενές των αισθήσεών σου µε υλικό αρκετό για να σε «κρατήσει» όλη τη χρονιά. Μέχρι τον επόµενο Μάη…

info

Το άλµπουµ «Cannes Cinema», µε φωτογραφίες του γραφείου Photo Traverso κυκλοφορεί αυτές τις ηµέρες από τις εκδόσεις Cahiers du Cinema. Τιµή:
35 ευρώ. Προπαραγγελία από την ηλ. διεύθυνση www. phaidon.com/cannes

Σήµερα, το σόου είναι βραχείας διάρκειας. Αρχίζει από τη στιγµή που οι σταρ κατεβαίνουν από το αυτοκίνητο και τελειώνει όταν µπαίνουν στην αίθουσα