Το αριστούργημα του Γκρόσμαν

Βρισκόμαστε στην Ιερουσαλήμ το 2006. Μια εύπορη πενηντάρα, χωρισμένη με έντονη συναισθηματική ζωή, η Ορα, ετοιμάζεται για μια εκδρομή στη Γαλιλαία, μέχρι το τέλος της γης του Ισραήλ, μαζί με τον δευτερότοκο γιο της που ολοκληρώνει μόλις τη θητεία του στα κατεχόμενα. Ενώ όμως ετοιμάζει σακίδια, σκηνές κ.λπ., το «παιδί» τής ξεφουρνίζει ότι αποφάσισε να συμμετάσχει ως εθελοντής σε μια επικείμενη πολεμική επιχείρηση. Γυναίκα τρυφερή και καλλιεργημένη, προοδευτική και υποψιασμένη, ανεπιτήδευτη και αυθόρμητη, η Ορα αναστατώνεται που πρέπει να συνοδεύσει τον γιο της στον στρατό και διαισθάνεται να φουσκώνει μέσα της ένας φόβος που την παραλύει. Μην ξέροντας τι να κάνει, στρέφεται στον μόνο δικό της άνθρωπο, τον οδηγό ταξί που από χρόνια χρησιμοποιεί η οικογένεια, τον Σάμι που είναι Παλαιστίνιος. Είναι ένας γουστόζος τύπος με τον οποίο συχνά συζητούν φλογερά για τις πολιτικές εξελίξεις, αλλά αυτή τη φορά είναι αμίλητος, σφιγμένος και δεν την κοιτάζει καθόλου.

Διότι μέσα στη σύγχυσή της, η Ορα έχει απωθήσει από το μυαλό της την αραβική του ταυτότητα και τον αναγκάζει να μεταφέρει στο σενιαρισμένο ταξί του τον στρατιώτη που αύριο θα πυροβολήσει τα αδέλφια του. Κι αυτό το 20χρονο παιδί που έχει την εντιμότητα απέναντι στη «σειρά» του να μη λουφάρει, μπαίνοντας στο ταξί σκίζει κατά λάθος με το τουφέκι του την καινούργια λεοπαρδαλέ ταπετσαρία. Μια λεπτομέρεια που λειτουργεί αλληγορικά…

Το νέο μυθιστόρημα του σπουδαίου Ισραηλινού Νταβίντ Γκρόσμαν- που θα μιλήσει απόψε στη Θεσσαλονίκη- είναι γεμάτο με τέτοιες σκηνές όπου η ανθρωπιά δοκιμάζεται στην αρένα της τρέχουσας πολιτικοκοινωνικής ιστορίας του Ισραήλ από το 1967 μέχρι σήμερα. Και είναι τόσο δυνατές αυτές οι σκηνές, με το δημόσιο στοιχείο τόσο δραματικά χωνεμένο μέσα στο ιδιωτικό, που οι 750 σελίδες του κυλούν σαν το νερό. Το «Στο τέλος της γης» (Καστανιώτης, σε θαυμάσια μετάφραση της Λουίζας Μιζάν) είναι ένα από τα καλύτερα λογοτεχνικά έργα της δεκαετίας. Και η Ορα είναι αντάξια- όπως επισήμανε ο Πολ Οστερ- της Εμας Μποβαρί και της Αννας Καρένινα. Μια κορυφαία λογοτεχνική ηρωίδα, ερωμένη δύο παιδικών φίλων, μάνα αφοσιωμένη που κοντράρεται με τους γιους της, Ισραηλινή που θέλει να ξεφύγει από τη νοοτροπία των Ισραηλινών. Μια παθιασμένη καρδιά αντιμέτωπη με μια άκαρδη πραγματικότητα. Είναι γνωστό ότι ο 60χρονος σήμερα Γκρόσμαν, ολοκλήρωσε το μυθιστότημά του μετά τον θάνατο του γιου του στον δεύτερο πόλεμο του Λιβάνου, τον Αύγουστο του 2006, δύο ημέρες πριν από την κατάπαυση του πυρός. Πουθενά όμως μέσα στο βιβλίο του δεν μιλά για την προσωπική του τραγωδία. Ούτε ο φόρος του αίματος που πλήρωσε τον έκανε πιο εχθρικό προς τους Παλαιστινίους. Διότι ο Γκρόσμαν όπως και η Ορα, αρνείται να παραδοθεί στην απελπισία και να ζήσει ως θύμα παγιδευμένος στη συνθήκη της αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης. Προσπαθεί αντίθετα να κρατήσει τις αξίες του «σε έναν κόσμο όπου η σημασία αυτής της λέξης έχει χλωμιάσει ή και έχει γελοιοποιηθεί».