… και η χαμένη άνοιξη της τουρκικής νεολαίας

«Νόμιζα ότι ο κόσμος μπορεί ν΄ αλλάξει με τις λέξεις. Δυστυχώς, είχα ξεχάσει ότι ανήκα σε μια φυλή ικανή να φανεί στο έπακρο βάναυση και ταυτόχρονα ικανή να γράφει τα ωραιότερα ερωτικά ποιήματα στον κόσμο», αυτοσαρκάζεται ο κεντρικός ήρωας του Τζελάσιν.

Συγγραφέας και πρωταγωνιστής ανήκουν σ΄ αυτήν τη φωτισμένη και ελπιδοφόρα γενιά που ακυρώθηκε από τον τουρκικό εθνικισμό και φασισμό. Στην ίδια γενιά, ανήκουν ο λίγο μεγαλύτερος Ορχαν Παμούκ- ο οποίος διασώθηκε ίσως λόγω αστικής καταγωγής- και η συμμαθήτρια και μεταφράστριά του στα αγγλικά Μορίν Φρίλι που έχει επίσης εκδώσει ένα μυθιστόρημα με τίτλο «Εnlightenment» (εκδ. Μarion Βoyars, 2007) για την χαμένη τουρκική άνοιξη. Εκείνη όμως εστιάζει στην κατοπινή ενσωμάτωση των αλλοτινών επαναστατών στο σύστημα της εξουσίας, ενώ ο Τζελάσιν συλλαμβάνει τη ρομαντική στιγμή όπου όλα έδειχναν ότι μπορούσαν να αλλάξουν. Η τουρκική νεολαία που μας παρουσιάζει στο βιβλίο του συνομιλεί με τη δυτική κουλτούρα, με τη δημοκρατική διανόηση αλλά και με την εργατική τάξη, είναι σεξουαλικά απελευθερωμένη, εκτιμά τις γυναίκες (που δεν καλύπτουν το κεφάλι τους) και είναι πολιτικά ανήσυχη. Εχει όμως απέναντί της το βαθύ κράτος και το παρακράτος, ένα διεφθαρμένο σύστημα, ένα αντιδραστικό κατεστημένο, τους εθνικιστές, τους εξωνημένους Κούρδους, τους αναλφάβητους Ανατολίτες, και τους φασίστες που σπέρνουν τον τρόμο ήδη από το ΄50. «Αυτοί βρίσκονταν πίσω από τις λεηλασίες και τις επιθέσεις στις χριστιανικές μειονότητες», σημειώνει ο συγγραφέας.

Ο πρωταγωνιστής του Τζελάσιν είναι «φιλοεπαναστάτης», πληγώνεται από πυροβολισμό και οδηγείται στα μπουντρούμια της αστυνομίας, αλλά δεν επιλέγει να δράσει με βία απέναντι στη βία όπως η Ζουχάλ. Γνωρίζει ωστόσο ότι ούτε η ήττα των επαναστατών θα φέρει την ειρήνη στη χώρα του. Διότι η εξουσία θα βρει «ένα σωρό δικαιολογίες για να καταπατήσει οποιαδήποτε αντίσταση, είτε γίνεται με όπλα είτε με λέξεις…». Τότε; Πώς σταματά κανείς τον φασισμό; Αυτό το ερώτημα θέτει μαζί με τον αφηγητή, και τούτο το βιβλίο.