«Ζήσαµε µια δεκαετία καταναλωτικής φρενίτιδας»

«Η Goldman Sachs λειτουργεί, λίγο, σαν σέκτα, αλλά δεν φταίει µόνο αυτή για την κρίση», λέει ο Μαρκ Ρος, ο οποίος πιστεύει ότι το κραχ θα αποφευχθεί
Η Goldman Sachs, λέει ο ανταποκριτής της «Le Monde» στο Λονδίνο και συγγραφέας Μαρκ Ρος, δεν είναι η µόνη τράπεζα που ανέπτυξε εκλεπτυσµένα χρηµατοπιστωτικά προϊόντα. Ωστόσο εκείνη είχε τη µεγαλύτερη επιτυχία για συγκεκριµένους λόγους: «∆ιαθέτειεκπληκτικό know howκαι µοναδική επιχειρηµατική κουλτούρα – οµαδική εργασία, απουσία στελεχών-σταρ, κυκλοφορία των πληροφοριών και αλληλοέλεγχος.

Τα στελέχη της θυσιάζουν οικογένεια, παιδιά,φίλους, ακόµη και την υγεία τους και αυτό δεν το κάνουν µόνο για τα εκατοµµύρια, το κάνουν για την αίσθηση ότι είναι η ελίτ της ελίτ. Λειτουργούν λίγο σαν σέκτα. ∆ενείναι διαφορετικοί από τους άλλους, είναι απλώς καλύτεροι».

Η «τράπεζα» δεν είναι ωστόσο, κατά τον γάλλο δηµοσιογράφο, ο µοναδικός πυροκροτητής της κρίσης του 2008. «Το ίδιοµεγάλος ήταν ο ρόλος που έπαιξαν ρυθµιστικές αρχές, οίκοι αξιολόγησης,διεθνείς εταιρείεςορκωτών ελεγκτών που δεν είδαν τίποτα, σύµβουλοι, µέσα ενηµέρωσης. Οι ευρωπαίοι πολίτες έζησαν µια δεκαετία καταναλωτικής φρενίτιδας», εξηγεί.

«Οι τράπεζες έφτασαν να δανείζουν ακόµη και το 125% του κόστους αγοράς ενός ακινήτου. Κάποτε θα ερχόταν η ώρα του λογαριασµού. Πολλοί δεν µπόρεσαν να πληρώσουν,άλλοι έχασαν τη δουλειά τους, οι αποταµιεύσεις εκµηδενίστηκαν. Η κρίση ξέσπασε σε ΗΠΑ και Βρετανία. Γερµανία και Γαλλία επλήγησαν λιγότερο από τη φούσκα των ακινήτων, ίσως και γιατί οι πολίτες αυτών των χωρών είναι λιγότερο συνδεδεµένοι µε την ιδιοκτησία από ό,τι οι πολίτες των χωρών του Νότου και προτιµούνσε µεγάλο ποσοστό να µένουν σε ενοίκιο».

Στην ερώτηση αν πιστεύει ότι η παγκόσµια οικονοµία οδηγείται σε κραχ, ο Μαρκ Ρος απαντά αρνητικά. «Το δικό µου σενάριο είναι ότιη κατάσταση διαφέρει από τη Μεγάλη Υφεση και το κραχ του 1929. Η ύφεση τότε κράτησε δέκα χρόνια, έγινε πόλεµος, µετάη οικονοµία ξαναπήρε µπροστά και οι ΗΠΑ στήριξαν οικονοµικά την Ευρώπη. Υπήρχε όµωςστον Μεσοπόλεµο ένας άκρατος προστατευτισµός, µια πολύ ατοµικιστική συµπεριφορά όπου ο καθένας αποφάσιζε µόνος του. Σήµερα γίνονται διεθνείς διαβουλεύσεις και οι κεντρικές τράπεζες δρουν πρακτικά από κοινού. Πιστεύω, άλλωστε, ότι σε µερικά χρόνια οιαναδυόµενες οικονοµίες θα γίνουν πραγµατικοί επενδυτές και θα παίξουν τον ρόλο που έπαιξαν οι ΗΠΑ τη δεκαετία του ‘50, βγάζοντας την Ευρώπη από την ύφεση.

Από την άλληοι τράπεζες θα υποχρεωθούν να αφήσουν στα head funds τη λεγόµενη“τραπεζικ ήτηςσκιάς”, από την οποία έβγαλανπολλά χρήµατα,και να επιστρέψουν στις βασικές τους λειτουργίες. Ετσι θα αποφεύγονταιοι συστηµικέςκρίσεις, για τιςοποίες αυτέςείναι οι πλέονυπεύθυνες. Θεωρώ, επίσης, ότι οι τράπεζες είναι µεγάλες και πρέπει να διασπαστούν σε µικρότερες. Και πιστεύω στην αύξηση της φορολογίας. Εχουµεφτάσει στο όριο των δυνατών περικοπών. Χρειαζόµαστε παιδεία, υγεία, βασικές υπηρεσίες. ∆εν γίνεται να µειώσουµε άλλο τις δαπάνες. Γι’ αυτό και χώρεςσαν την Ελλάδα πρέπει επειγόντως να εγκαταστήσουναξιόπιστες φορολογικές υπηρεσίες.

Τέλος, χρειάζεται νέα ρύθµιση των αγορών, έπειτα από µια µακρά περίοδο απορρύθµισης. Σηµειωτέον ότι την απορρύθµιση, παρά τα όσα πιστεύονται γενικά, την έκαναν µάλλον σοσιαλιστικές παρά συντηρητικές κυβερνήσεις. Στη Γαλλία έγινε επί υπουργίας Στρος-Καν, στη Βρετανία επί ΓκόρντονΜπράουν, στις ΗΠΑ επί Κλίντον. Ισως γιατί µαγεύτηκαν από τη δύναµη του χρήµατος, που δεν είχαν δοκιµάσει άλλοτε σε τέτοιο βαθµό, ίσως γιατί ήθελαννα βγάλουν από πάνω τους την ετικέτα του αντιπάλου τωνεπιχειρήσεων. Με τη ρύθµιση θα ξεπεραστεί και το υπαρκτό πρόβληµατων ολιγοπωλίων».

«Δεν φταίνε µόνο οι τράπεζες.
Καρτέλ είναι και οι εταιρείες συµβούλων, οι διεθνείς εταιρείες ορκωτών ελεγκτών, τα µεγάλα δικηγορικά γραφεία για διεθνείς οικονοµικές υποθέσεις»

«Εσπρωξαν την Ελλάδα στο ευρώ»

Ο Μαρκ Ρος ασκεί κριτική προς την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Σηµίτη, για την οποία λέει ότι χρησιµοποίησε τα προϊόντα της Goldman Sachs για να βάλει την Ελλάδα στο ευρώ. Το θεωρεί νόµιµη µεν, αλλά «µη ηθική» πρακτική. Το έκαναν βέβαια όλοι. Και όχι µόνο αυτό, αλλά «οι Ευρωπαίοι έσπρωξαν τότε την Ελλάδα να δεχθεί τα προϊόντα της Goldman Sachs γιατί ήθελαν πάση θυσία να τη βάλουν στην ευρωζώνη. Πίστευαν ότι όσο περισσότερες είναι οι χώρες της ζώνης του ευρώ τόσο δυσκολότερες θα γίνονταν οι κερδοσκοπικές επιθέσεις των αγορών». Επαινεί, µάλιστα, τον Γιώργο Παπανδρέου που δεν δέχθηκε ανάλογη πρόταση το 2009.

Σε πρόσφατη, πάντως, δήλωσή του στα «ΝΕΑ», ο γενικός διευθυντής της Eurostat Βάλτερ Ραντερµάχερ είπε ότι «κανένα απολύτως πρόβληµα δεν υπάρχει µε τα ελληνικά swaps» και πως «η υπόθεση έχει λυθεί».

Ενώ και ο πρώην γενικός γραµµατέας της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, καθηγητής Νίκος Καραβίτης είπε ότι «η χώρα µας υιοθέτησε το κοινό νόµισµα την 1η Ιανουαρίου 2001, σύµφωνα µε απόφαση του Συµβουλίου της 19ης Ιουνίου 2000, η οποία στηρίζεται στα στατιστικά στοιχεία της Ελλάδας για τα έτη 1998 και 1999.

Αρα οι πράξεις swap του 2001 και του 2002 δεν έχουν καµία σχέση µε τα στατιστικά µεγέθη που χρησιµοποιήθηκαν για την είσοδό µας στην ευρωζώνη». Αλλά και ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Σηµίτης, απαντώντας σε σχετικές αιτιάσεις, µίλησε για «υποκρισίες και παραπληροφόρηση», προσθέτοντας ότι «οι υπεύθυνοι της Ευρωπαϊκής Ενωσης ήδη έχουν αποφανθεί δηµόσια ότι οι ενέργειες της ελληνικής κυβέρνησης το 2001 ανταποκρίνονταν στους κοινοτικούς κανόνες και τις πρακτικές που εφάρµοσαν και άλλες χώρες την ίδια εποχή και σε παρόµοια έκταση».

Ο Μαρκ Ρος λέει ότι ενδεχοµένως, τότε, θα έπρεπε η Ελλάδα να σκεφθεί και την πιθανότητα να µείνει εκτός ευρωζώνης –«έγινε πολύ ακριβή χώρα» διαπιστώνει –, από την άλλη πλευρά όµως πιστεύει ότι τώρα πρέπει πάση θυσία να µείνει εντός.

«Γιατί ο κινέζος, λ.χ., επενδυτής, από ‘δώ και πέρα θα λέει Ευρώπη και θα εννοεί ζώνη του ευρώ. Οι άλλες χώρες θα µένουν έξω από τα σχέδιά του».