Η κουλτούρα του τρόµου

Στον µεγάλο σεισµό της Αθήνας, το 1999, ήµουν τυχερός. Ελάχιστα λεπτά πριν από τη δόνηση των 5,9 ρίχτερ αποφάσισα να φάωµε µια φίλη µου σε ένα –υπαίθριο – εστιατόριο, καταφέρνοντας έτσι να γλιτώσω. Σωµατικά βέβαια δεν θα πάθαινα τίποτα. Το σπίτι µου δεν υπέστη κάποια σοβαρή ζηµιά, εγώ όµως ξέφυγα από τον φόβο.

∆εν είναι µικρό πράγµα. Στον προηγούµενο µεγάλο σεισµό, το 1981, σταδέκα µου, είχα πάθει τρελό σοκ το οποίο ακολούθησε µακροχρόνιαφοβία. Το ‘99 όµως βρισκόµουν έξω. ∆εν υπήρχαν απειλητικά ταβάνια πάνω από το κεφάλι µου και παρατηρούσα εκ του ασφαλούςτα κτίρια να σείονται. Εκείνη τη στιγµή βέβαια δεν γνώριζα πως ο πραγµατικός τρόµος ξεκινά µετά το συµβάν.

Τις µέρες που ακολούθησαν τον σεισµό της Πάρνηθας, τα ελληνικά ΜΜΕ επιδόθηκαν σε όργιο κινδυνολογίας. Τα γειτονικά ρήγµατα που θα ενεργοποιηθούν, η πραγµατική ένταση του σεισµού την οποία µας κρύβουν, η πιθανότητανα πρόκειται για προσεισµό, προάγγελο βιβλικής καταστροφής. Αποκορύφωµα όλων, η φήµη πως νέος ισχυρότατος σεισµός θα συγκλόνιζε την Αθήνα συγκεκριµένο Σαββατοκύριακο λίγο καιρό αργότερα. Το θυµάµαι εκείνο το ΠΣΚ. Η Αθήνα θύµιζε ∆εκαπενταύγουστο καθώς οι περισσότεροι την εγκατέλειψαν. Αλλά ο Αρµαγεδδών δεν ήρθε ποτέ…

Παρότι:

n Γνώριζα πως εκείνατο 5,9 ρίχτερ ήταν – κατά πάσα πιθανότητα– ο κύριος σεισµός.

n Γνώριζα πως µόνο οι κακοτεχνίες καταρρέουν.

n Γνώριζα πως πάντα οι προβλέψεις σεισµών ανακοινώνονται nullετά τους ίδιους τους σεισµούς. Με άλλα λόγια, κανείς ποτέ δεν είπε (δηµοσίως) «θα γίνει σεισµός τόσο, τότε και εκεί» και δικαιώθηκε από τα γεγονότα. Παρ’ όλα αυτά, η αδρεναλίνη µέσα µου είχε χτυπήσει κόκ κινο. Η κινδυνολογία, συνοδεία των συνεχών µετασεισµών, µε είχε φτάσει στα όρια του πανικού.

Οπως ήταν λογικό, όλες αυτές οι αναµνήσεις ήρθαν στο µυαλό µου µετά τον σεισµό της Ιαπωνίας. Σχεδόν αµέσως τα ελληνικά κανάλια γέµισαν από τιςφιγούρες των σεισµολόγων. Κι αν ο σεισµός στη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου ενεργοποιήσει τορήγµα της Αταλάντης; Μόλις δε ξέσπασε κιο κίνδυνος πυρηνικού ολέθρου, οι σεισµολόγοι παραχώρησαν τη θέση τους στους πυρηνικούς επιστήµονες ενώ σε χρόνο dt εντοπίστηκαν όλα τα πυρηνικά εργοστάσια της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων τα οποία θαµετατρέψουν την όµορφη πατρίδα µας σεΧιροσίµα και Ναγκασάκι.

Ο σεισµός του 1999 ήταν ένα σηµαντικότατο και εξαιρετικά επώδυνο γεγονός για τη χώρα µας. Μενεκρούς και καταστροφές. Αυτός της Ιαπωνίας, µια παγκόσµιας εµβέλειας καταστροφή µε απρόβλεπτες συνέπειες. Οτι τα ΜΜΕ εστιάζουν σηµαντικά στον τοµέα του φόβου είναι αναµφισβήτητο.Το φαινόµενο αυτό βέβαιαδεν συναντάται µόνο στην Ελλάδα. Αλλά εδώ είναι βέβαιο ότι ανθεί. Γιατί; Πιστεύω πως – ειδικά – ο Ελληνας γουστάρει να φοβάται! Πώς βλέπει κανείς µια ανατριχιαστική ταινία τρόµου και το φχαριστιέται; Κάτι τέτοιο. Μην ξεχνάµε πως αν τα ΜΜΕ θέτουν τις βάσεις για την κινδυνολογία, ο κόσµος υπερθεµατίζει. Πόσες φορές δεν ακούµε σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις τερατώδεις εικασίες τις οποίες ακολουθεί η φράση «αλλά δεν µας το λένε». Π.χ., ο «σεισµός είχε ένταση 8 ρίχτεραλλά δεν µας το λένε» ή «Στονκαύσωνα το θερµόµετρο έφτασε τους 49 βαθµούς αλλά δεν µας το λένε» ή«Εχουµε επιστρέψει στη δραχµή αλλά δεν µας το λένε». ∆εν µπορούµε να κατηγορούµε τα ΜΜΕ για τα πάντα. Πολύ συχνά – στοχεύοντας φυσικά στη θεαµατικότητα, την ακροαµατικότητα και την αναγνωσιµότητα – µας δίνουν αυτό που (υποσυνείδητα ίσως) θέλουµε να ακούσουµε: πως ο Φρέντι Κρούγκερ εξακολουθεί να ζει στα όνειρά µας…

Πιστεύω πως ο Ελληνας γουστάρει να φοβάται! Πώς βλέπει κανείς µια ανατριχιαστική ταινία τρόµου και το φχαριστιέται; Κάτι τέτοιο

ο Θανάσης Χειµωνάς είναι συγγραφέας