Ο αθόρυβος διαπραγµατευτής

Οι Σέρπα είναι ορεινός λαός των Ιµαλαΐων.
Εχουν γίνει γνωστοί για τον ρόλο τους ως οδηγών των δυτικών ορειβατών που προσπαθούν να φτάσουν στο Εβερεστ. Ο Γιώργος Παπανδρέου πρέπει να αισθανόταν ότι η διαπραγµάτευ
ση στις Βρυξέλλες ήταν κάτι σαν προσπάθεια κατάκτησης του Εβερεστ. Ο «Σέρπα» όµως που είχε µαζί του – γιατί έτσι λέγονται στις Βρυξέλλες οι προσωπικοί συνεργάτες των αρχηγών των κρατών-µελών – ήταν καλά προετοιµασµένος.

Ο Γιώργος Ζανιάς, πρόεδρος του ΣυµβουλίουΟικονοµικών Εµπειρογνωµόνων (ΣΟΕ), είχε γράψει πολλά χιλιόµετρα στη διαδροµή Αθήνα – Βρυξέλλες πριν πάρει τη θέση του πίσω από τον κ. Παπανδρέου στη συνάντηση της 11ης Μαρτίου. Για την ακρίβεια, τις 15 ηµέρες που προηγήθηκαν της Συνόδου Κορυφής, το σπίτι του στην Αθήνα δεν τον είδεσχεδόν καθόλου. Πότε συµµετείχε ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στις συνεδριάσεις της Οικονοµικής και ∆ηµοσιονοµικής Επιτροπής (EFC), η οποία προετοιµάζει τις Συνόδους των Συµβουλίων Υπουργών Οικονοµίας και Οικονοµικών (Ecofin), αλλά και γνωµοδοτεί επί θεµάτων που ζητούν οι υπουργοί, πότε συνόδευε στο Ecofin τον υπουργό Οικονοµικών Γιώργο Παπακωνσταντίνου – τουοποίου είναι το «δεξί χέρι» –, πότε ακολουθούσε τον Πρωθυπουργό στις συναντήσεις του ενόψει της Συνόδου Κορυφής, το πρόγραµµα του προέδρου του ΣΟΕ ήταν πολύ βαρύ το τελευταίο διάστηµα.

ΤΟ ΘΡΙΛΕΡ. Το βασικότερο όµως δεν ήταν ο κόπος από τα ταξίδια και το ξενύχτι, όσο το άγχος για να βγει ένα καλό αποτέλεσµα στη διαπραγµάτευση. Αν για την Ελλάδαη Σύνοδος Κορυφής της 11ης Μαρτίου ήταν κρίσιµη, για τον ίδιο ήταν ένα κανονικό θρίλερ που έζησε προσωπικά. Εκείνο το βράδυ, που κλείστηκαν στην αίθουσα του Συµβουλίου στις Βρυξέλλες στις6 το απόγευµα, ο ίδιος φοβόταν ότι µπορεί και να µη βγει τίποτα. Τα γνωστά πλέον SMS που έστειλε στον κ. Παπακωνσταντίνου, για να τον ενηµερώσει για την πορεία των διαπραγµατεύσεων, δείχνουν ότι κατά τις 12 το βράδυ διαφαινόταν κίνδυνος αποτυχίας και χρειάστηκε να περάσει άλλη µία ώρα αγωνίας για να φανεί φως και να κλείσει τελικά η συµφωνία.

Το χειρότερο ήταν η µοναξιά της Ελλάδας στη Σύνοδο αυτή. Η όλη διαπραγµάτευση ουσιαστικά αφορούσε µόνο τη χώραµας, αφού οι Ιρλανδοί είχαν κάνει πίσω. Αφορούσε δηλαδή τη χώρα εκείνη που πολλοί στην Ευρώπη εξακολουθούν να θεωρούν ότι τους κορόιδεψε και δεν έχουν και πολλή διάθεση να στηρίξουν. Η µάχη κερδήθηκε βήµα βήµα. Πρώτα έπρεπε ναβγει από το σχέδιο συµπερασµάτων που είχαν στα χέρια τους οιαρχηγοί η υποχρέωση να κατοχυρωθούν συνταγµατικά οι κανόνες δηµοσιονοµικής πειθαρχίας. Υστερα έπρεπε να διασφαλιστεί ότι η επιµήκυνση αφορά όχι µόνο τις µελλοντικές δόσεις του δανείου, αλλά και αυτές που έχουν ήδη δοθεί. Το ίδιο και για τη µείωση του επιτοκίου. Τέλος – το κυριότερο – να µπορεί το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας να αγοράζει οµόλογα της Ελλάδας, παρ’ ότι η Ελλάδα δεν ανήκει σ’ αυτό, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι η χώρα δεν θα ξεµείνει από δανεικά το 2012, αν οι αγορές εξακολουθούν να της κρατούν την πόρτα κλειστή.

Στις 2 τα ξηµερώµατα, ο Ζανιάς ήταν ευχαριστηµένος. Αυτά που πήραµε, λέει, ήταν πέραν πάσης προσδοκίας. Οι διαπραγµατεύσεις έχουν γίνει το ψωµοτύρι του καθηγητή τον τελευταίο ενάµιση χρόνο. Από το περίφηµο Ecofin του Οκτωβρίου του 2009, όπου ο κ. Παπακωνσταντίνου ανακοίνωσε το πραγµατικό έλλειµµα-ρεκόρ της χώρας και ο κ. Γιούνκερ αναφώνησε το σηµαδιακό «το παιχνίδι τελείωσε», µέχρι σήµερα, όχι µόνο περνά το ένα τέταρτο του χρόνου του στις Βρυξέλλες, αλλά και υποδέχεται κάθε φορά στην Αθήνα την αντιπροσωπεία της τρόικας για τον τριµηνιαίο έλεγχό της. Είναι ο κυµατοθραύστης πριν από τον υπουργό.

Οταν ανέλαβε τακαθήκοντά του, τον Οκτώβριο του 2009, ένα blog της Βοιωτίας πανηγύριζε: «Ο Ορχοµένιος Γιώργος Ζανιάς νέος πρόεδρος του Συµβουλίου Οικονοµικών Εµπειρογνωµόνων». Πράγµατι, η διαδροµή από τον Ορχοµενό, όπου γεννήθηκε και τελείωσε τοσχολείο, µέχρι τη θέση του προέδρου του ΣΟΕ και πολύ περισσότερο του «Σέρπα» του Πρωθυπουργού είναι εντυπωσιακή. Τίποτα όµως δεν είναι τυχαίο.

Αφού αποφοίτησε από το Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ), πήγε για µεταπτυχιακά στην Αγγλία, όπου πήρε το µάστερ του από το Πανεπιστήµιο του Ρέντινγκ και το διδακτορικό του από το Πανεπιστήµιο της Οξφόρδης. Στην Οξφόρδη, µάλιστα, παρέµεινε και δίδαξε 2-3 χρόνια, µέχρι που επέστρεψε στην Αθήνα και ακολούθησε ακαδηµαϊκή καριέρα. ∆ίδαξε στο Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών, στο Πανεπιστήµιο Κρήτης και τέλος έγινε καθηγητής στο Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών, στο Τµήµα ∆ιεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, του οποίου έχει διατελέσει και πρόεδρος τις περιόδους 1996-98 και 2004-08. ∆ιδάσκει µε µερική απασχόληση αυτήν την περίοδο, λόγω πολλών υποχρεώσεων, οικονοµετρία. Στο ίδιο πανεπιστήµιο διασταυρώνεται τακτικά µε τους καθηγητές και πρώην υπουργούς Οικονοµικών Γιώργο Αλογοσκούφη και Νίκο Χριστοδουλάκη, του οποίου είχε επίσης υπάρξει στενός συνεργάτης στο παρελθόν, ως γενικός γραµµατέας του υπουργείου Οικονοµίας. Ο ίδιος διετέλεσε, επίσης, πρόεδρος και επιστηµονικός διευθυντής του ΚΕΠΕ(1998-2001)., καθώς και µέλος του διοικητικού συµβουλίου των Ελληνικών Χρηµατιστηριων (ΕΧΑΕ).

Η ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗ. Η καριέρα του όµως δεν εξαντλείται στα πανεπιστηµιακά έδρανα και στα γραφεία των υπουργείων και των Βρυξελλών. Για ένα µεγάλο διάστηµα, µετά το 2004 όταν το ΠΑΣΟΚ έχασε τις εκλογές και ο ίδιος τη θέση του στο υπουργείο Οικονοµίας, περιπλανήθηκε ως εµπειρογνώµων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Παγκόσµιας Τράπεζας και των Ηνωµένων Εθνών σε µια σειρά από χώρες του τρίτου κόσµου στο πλαίσιο, προγραµµάτων βοήθειας προς αυτές. Ετσι, βρέθηκε µεταξύ άλλων στο Πακιστάν, το Αφγανιστάν , ακόµη και τη Σοµαλία, σε δύσκολους καιρούς, όταν η Σοµαλική κυβέρνηση βρισκόταν στην Κένυα. Ηταν η ευκαιρία του για µια διαφορετική εµπειρία, για την έξάσκηση συναισθηµάτων διαφορετικών από αυτά που βιώνουν συνήθως οι τεχνοκράτες. Αλλά ο ίδιος αποφεύγει να µιλά γι αυτό, όπως και για οτιδήποτε τον αφορά προσωπικά και ξεφεύγει από τα όρια των σηµερινών του καθηκόντων. Προτιµά να διατηρεί το χαµηλό του προφίλ, που τον χαρακτηρίζει, όπως και η εργατικότητά του, σύµφωνα µε όσα λένε οι συνεργάτες του. Στην Αγγλία, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του και ξεκίνησε την ακαδηµαϊκή καριέρα του, σπουδάζουν τώρα τα δύο παιδιά του, η κόρη του που παίρνει και αυτή το µάστερ της στο µάνατζµεντ και ο γιος του που αφού πήρε το πτυχίοτου στη χηµεία, φλερτάρει τώρα µε τον κινηµατογράφο.

∆εν νιώθει περήφανος για την κληρονοµιά που αφήνει η γενιά του στα παιδιά της: «Η δική µας γενιά», λέει, «έφαγε τρία σηµερινά ΑΕΠ και αφήνουµε µόνο χρέη στα παιδιά µας. Τα παιδιά µας θα περάσουν τη ζωή τους πληρώνοντας τα δικά µας χρέη».

ΕΙΠΕ

Η δική µας γενιά έφαγε τρία σηµερινά ΑΕΠ και αφήνουµε µόνο χρέη στα παιδιά µας. Τα παιδιά µας θα περάσουν τη ζωή τους πληρώνοντας τα δικά µας χρέη