Συνέπειες παλαιάς ιστορίας

Το «Σκοτεινό σπίτι» είναι η ιστορία δύο αδελφών που έπεσαν θύµατα ενός παιδόφιλου
Είναι από τη µια µεριά παρήγορο το γεγονός πως η κοινωνία της ανοχής, της αλληλεγγύης και της κατανόησης συζητά ανοιχτά πλέον και απροκάλυπτα για θέµατα ταµπού που έως τώρα η αστική ηθική και η προτεσταντική ηθικολογία αλλά και οι συντηρητικές φανατικές µάζες έκρυβαν κάτω από το χαλί.

Ετσι θέµατα όπως η αιµοµιξία, η παιδοφιλία, η ερωτική ιδιαιτερότητα, η κακοποίηση γυναικών και παιδιών, ακόµη και διαστροφές που φτάνουν ώς τον κανιβαλισµό, απασχολούν δηµόσια τους ψυχιάτρους, τους κοινωνιολόγους αλλά και τη λογοτεχνία, το σινεµά και το θέατρο. Θέµατα που παλαιότερα ήταν απαγορευµένα και ως εκ τούτου συγκεχυµένα ώστε να δηµιουργούν στις απληροφόρητες οµάδες πληθυσµού µυθεύµατα και εξαιτίας της παραπληροφόρησης και της συκοφαντίας απέχθεια. Υπάρχει όµως και µια άλλη προσέγγιση αυτού του φαινοµένου. Η αιφνίδια πλησµονή τέτοιων θεµάτων ταµπού (φέτος µόνο στη θεατρική µας αγορά παίζονται ή παίζονταν πάνω από είκοσι τέτοιου είδους κείµενα) εκτός από το να δώσει την εντύπωση µιας µεθοδευµένης σκοπιµότητας επιθετικής επιβολής τους να δώσει και κορεσµό, µε το τελευταίο να είναι το πλέον επικίνδυνο.

Επικίνδυνο ακόµη είναι πως και κλασικά έργα, αν θέλετε, της εποχής των ταµπού (Ιψεν, Στρίντµπεργκ, Λόρκα, Ουίλιαµς αλλά και Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη), µέσω της µεταµοντέρνας σκηνοθετικής εγωτικής έπαρσης, αλλοιώθηκαν και αλλάχτηκε ο άξονάς τους τόσο, ώστε ερήµην των συγγραφέων τους (που δεν µπορούν να διαµαρτυρηθούν πλέον) να υπονοµεύονται και τα κίνητρα των χαρακτήρων και οι διάνοιες των ενεργειών.

Ακραίο παράδειγµα εµπράγµατο: Στο έργο του Ξενόπουλου «Στέλλα Βιολάντη» ο πατέρας είχε αιµοµικτικές τάσεις, το ίδιο ο έφηβοςαδελφός προς την αδελφή, το ερωτικό ζεύγος επιδιδόταν επί σκηνής σε τρικούβερτο έρωτα και η αγαθή θεία Νιόνια έπαιρνε ναρκωτικά. Σε ένα έργο που το δράµα της ηρωίδας που πεθαίνει από ασιτία φυλακισµένη στη σοφίτα ήταν ότι έγραψε γράµµα στον αγαπηµένο της και του δήλωνε πως «είναι δικιά του» (!!) χωρίς να έχουν ποτέ συναντηθεί.

Ετσι το κέρδος για τη δραµατουργία,δηλαδή το άνοιγµα σε θέµατα ανέγγιχτα στο παρελθόν, κινδυνεύει να υπονοµεύσει το ίδιο το άνοιγµα και ιδιαίτερα από τη µεταµοντέρνα ανατρεπτική, κάθε κανόνα ηθικού, αισθητικού και ιδεολογικού, χλεύη και ιδεοληπτική πρόκληση.

Χρειάστηκα τον πρόλογο γιατί αρνούµαι να υπηρετήσω τη µόδα και τις σκοπιµότητες προκλητικών οµάδων και έχοντας να επιλέξω ανάµεσα σε 400 παραστάσεις κάθε χρονιά, απορρίπτω να γίνω έστω και µε την άρνηση βαποράκι προβοκατόρικων µοδάτων προκλήσεων.

Είµαι ευτυχής όταν βρίσκοµαι µπροστά σε τέτοια νέα θεµατικά κείµενα και στις παραστάσεις που τα αναδεικνύουν, όταν βλέπω τη σοβαρότητα της προσέγγισης, την έγνοια των συγγραφέων για ανάλυση και αποκάλυψη των εγκάτων της ανθρώπινης υπάρξεως, αλλά συνάµα και τη δραµατουργική µέθοδο που επιστρατεύεται για να αναδυθεί το πρόβληµα, να αιτιολογηθούν τα κίνητρα των χαρακτήρων, οι συµπεριφορές και τα ψυχολογικά σύνδροµα. Σε µια µικρή και θαυµάσια αίθουσα του «Ιδρύµατος Κακογιάννη» ο θίασος «Πρώτες ύλες» παρουσίαζε µέχρι χθες το έργο του Λαµπιούτ «Σκοτεινό σπίτι». Ο Λαµπιούτ δεν είναι άγνωστος στην Ελλάδα, µόλις πριν έναν χρόνο το «Σηµείο» του Ν. ∆ιαµαντή ανέβασε το έργο του «Εξιλέωση».

Το «Σκοτεινό σπίτι» είναι η ιστορία δύο αδελφών που έπεσαν θύµατα ενός παιδόφιλου. Το έργο µε αξιοθαύµαστη διακριτικότητα, χωρίς προκλητικές και «τολµηρές» περιγραφές, χωρίς ρητορική, χωρίς καταγγελτικό τόνο, αναλύει τις ενοχές, τις µαταιώσεις αλλά και τιςερωτικές προσδοκίες των δύο αδελφών, που αντιµετωπίζουν ώριµοι πλέον, ο ένας παντρεµένος µε παιδιά, τις ψυχολογικές συνέπειες αυτής της δοκιµασίας. Το πώς ο ένας προσπαθεί να απαλλαγεί από τις ενοχές για να αποκρύψει µαζί και τις πιθανές επιπτώσεις της εµπειρίας του στο κοινωνικό µεγαλοαστικό και επιτυχηµένο επαγγελµατικό του περιβάλλον και πώς ο άλλος, παγιδευµένος στη γοητεία του βιαστή, θεωρεί ότι ο αδελφός (πράγµα για το οποίο σφάλλει) διεκδίκησε και κατόρθωσε να µεταστρέψει την προτίµηση του βιαστή στο πρόσωπό του.

Ενα τρίτο πρόσωπο γίνεται το αθώο θύµα µιας εκδίκησης. Η έφηβη, προκλητική (αταβιστικό σύνδροµο;) ερωτικά κόρη του βιαστή.

Το έργο είναι δοµηµένο σε τρεις σκηνές ντουέτα και κατά τρόπο σχεδόν ιψενικό και στριντµπερκικό από τη σύγκρουση µεταξύ των προσώπων αναδύεται µια φρικτή ιστορία που τις συνέπειές της υφίστανται και τα τρία πρόσωπα. Με νευρική γραφή, σχεδόν λεκτικό πινγκ-πονγκ.

Χάρις στη µετάφραση της Χριστίνας Μπάµπου – Παγκουρέλη, ο σκηνοθέτης Χρήστος Λύγκας δίδαξε επιτέλους ρόλους, δηλαδή σκηνική ανάλυση χαρακτήρων, πράγµα που σπάνια σήµερα βλέπουµε, όπου τα έπιπλα και τα σποτάκια, τα αλµατάκια και τα σπαστικά έχουν από αδυναµία διδασκαλίας χαρακτήρων γίνει το θλιβερό ψωµοτύρι ιδιαίτερα των νεανικών οµάδων που φαντασιώνονται πως αυτό είναι πρωτοπορία και ανανέωση, ενώ είναι µια διανοουµενίστικη επιστροφή στο αλαλούµ των µπουλουκιών. Χωρίς τον οίστρο εκείνων.

Ο Λύγκας δίδαξε τους ρόλους ανακαλύπτοντας τη µουσική της γλώσσας και των συναισθηµάτων. Και είχε στη διάθεσή του τρία νέα παιδιά µε πολύ ταλέντο, τεχνική και εσωτερικότητα. Ο Θοδωρής Οικονοµίδης έχει κύρος και δόµησε τον βαθύτερα πληγωµένο ψυχισµό του πάνω σε µινιµαλιστικές κλίµακες. Και µε τι συγγραφική στρατηγική!

Ο Γιώργος Χριστοδούλου έχει στόφα για πολύ καλά πράγµατα και κρατήστε το όνοµά του. Πρώτα απ’ όλα, για νέο ηθοποιό, ξέρει να ακούει τον συµπαίκτη και να συνθέτει τον ρόλο του συναρτήσει των συµφραζοµένων.

Η νεαρή (ακόµη σπουδάστρια θεάτρου) Μαρία Προϊστάκη, αν αυτό που κάνει δεν είναι ο εαυτός της, θα κάνει πορεία µεγάλη στο θέατρο. Περιµένω µια άλλη ερµηνεία της, άλλου τόνου.

Ο Μεντζικώφ µε ένα συµβολικό δέντρο της Γνώσης και της Αµαρτίας, εν Παραδείσω, έδωσε ρέστα. Η Μαραγκουδάκη φώτισε µε ευαισθησία και ο Κουµεντάκης γενναιόδωρα έγραψε έξοχη πρωτότυπη µουσική. Εξοχα τα video της Κωσταγιόλα.