Η «Ωραία του Πέραν» ξαναζεί

Υπήρξε στ’ αλήθεια η «Ωραία του Πέραν»; Η θρυλική µορφή της πιο γραφικής, της πιο ελληνικής γωνιάς της Πόλης, η ηρωίδα του µυθιστορήµατος (µπεστ σέλερ της εποχής) του ∆ηµητρίου Παπαδόπουλου -Τυµφρηστού, που δηµοσιευόταν σε συνέχειες σε έντυπα του ‘20 και κυκλοφόρησε σε επανέκδοση από τις εκδόσεις Λιβάνη)… Η ηρωίδα της οµώνυµηςταινίας του 1953 του Ορέστη Λάσκου, µε τηνΚάτια Λίντα και τον Σουχάζ Ντογιάν…

Η «Ωραία» της Πόλης, που έγινε θρύλος, δάνεισε την ονειρική κατά κάποιους µορφή της σε όλες τις λατέρνες που κυκλοφορούσαν στην Κωνσταντινούπολη από τις αρχές του αιώνα και έγινε σύµβολο της συνύπαρξης, αν όχι της φιλίας, των Ελλήνων της Συµβασιλεύουσας µε τους Τούρκους – καθώςκαι η µυθιστορηµατική ηρωίδα ερωτεύεται ένανΤούρκο, όπως καιη ωραίαΕλένη τηςπρόσφατης τουρκικής ταινίας για τα Σεπτεµβριανά του‘55, «Οιπληγές τουφθινοπώρου» της ΤοµρίςΓκιριτίογλου.

Σε αυτό το σύµβολο και σ’ αυτήν την ονειρική µορφή τής «Ωραίας του Πέραν» εστιάζει, για να µιλήσει για τη σχέση Ελλήνων και Τούρκων στην Πόλη, ένα τουρκικό ντοκιµαντέρ µε τον ίδιο τίτλο, του Σονέρ Σεβγκιλί, που θα προβληθεί στο 13ο Φεστιβάλ Ντοκιµαντέρ Θεσσαλονίκης, µε όχηµατη λατέρνα.

Η ιστορία του µικρού µηχανικού πιάνου (απότο la torno= αυτό που γυρίζει), το οποίο γεννήθηκε στο Μπρίστολ της Βρετανίας το1808 και εξαπλώθηκε εντυπωσιακάστις ελληνικές παροικίες –ειδικά στηνΚωνσταντινούπολη – µεταξύ 1850 και 1950 γίνεται στο φιλµ αφορµή για να αφηγηθεί ο τούρκος σκηνοθέτης την ιστορία συνύπαρξης των δύο πολιτισµών.

Με αφορµή τον περσινό εορτασµό της Κωνσταντινούποληςως ΠολιτιστικήςΠρωτεύουσας, η λατέρνα της «Ωραίας του Πέραν» ξαναβγήκε στους δρόµους της Πόλης αναζητώντας τους παλιούς της οργανοπαίχτες και τους παλιούς έρωτες που γεννήθηκαν υπό τους ήχους της. Η ταινίαγυρίστηκεστην Κωνσταντινούπολη και τη Θεσσαλονίκη – όπου εργάζεται ο οργανοποιός Πάνος Ιωαννίδης, από τους λιγοστούς παγκοσµίως σύγχρονους κατασκευαστές λατέρνας.

Στα ασπρόµαυρα πλάνα τού πρώτου µέρους τα ονειρικά 100 χρόνια της λατέρνας «πεθαίνουν» µε τη φυγή και των τελευταίων Ελλήνων της Πόλης, αλλά «ξανάρχονται» στηζωή µε τηνεπανακατασκευή µιας λατέρναςαπό τονέλληνα οργανοποιό.

Τα πλάνα αποκτούν πάλι χρώµα, κινούνται µεταξύ Θεσσαλονίκης και Πέραν, στα στενά της σηµερινής λεωφόρου – πεζοδρόµου Ιστικλάλ (άλλοτε Λεωφόρο του Πέραν) πληµµυρίζοντάς τα µε ήχους από δίγλωσσα τραγούδια, όπως το «Γκελµεντέν» και «Εχε γεια Παναγιά», πολίτικα, καλαµατιανά και χασάπικα.

«Είναι από τα ισχυρότερα µηνύµατα φιλίας και συνέχειας της αδελφικής σχέσης Τούρκων και Ελλήνων η ταινία» λέει στα «ΝΕΑ» ο οργανοποιός Πάνος Ιωαννίδης. Χρειάστηκαν δύο χρόνια για τα γυρίσµατα και την κατασκευή της λατέρνας στην οποία τής«πέρασε» 20συνολικά τραγούδια και τη µετέφερε στην Πόλη «για τις ανάγκες τηςταινίας αλλά καιτης δικής µου ψυχής. Γιατί µαζί µε την ιστορία δεκάδων ανθρώπων περνά και η ιστορία της δικής µου οικογένειας», προσθέτει.

INFO

«H ωραία του Πέραν» θα προβληθεί σε παγκόσµια πρεµιέρα στο 13ο Φεστιβάλ Ντοκιµαντέρ Θεσσαλονίκης τη ∆ευτέρα 14 Μαρτίου στις 19.00 (αίθουσα «Παύλος Ζάννας») και την Τρίτη 15 Μαρτίου στις 20.00
(αίθουσα «Σταύρος Τορνές»).