Σκιές στον μύθο

Οι υποψιασμένοι ερευνητές έχουν έναν ορκισμένο εχθρό τα τελευταία σαράντα χρόνια. Στο πρόσωπο του Ρόμπιν Λέιν Φοξ βλέπουν τον σατανά του ρομαντισμού. Ο συγγραφέας της βιογραφίας «Αλέξανδρος ο Μέγας» (Robin Lane Fox, «Αlexander the Great», London, 1973)

ανεβάζει τον στρατηλάτη στο ίδιο σκαλί με τον Αχιλλέα, τον διαφημίζει σαν πρότυπο της ελληνιστικής εποχής- «συγκέντρωνε στο πρόσωπό του τις επιθυμίες και τις φιλοδοξίες της εποχής του»- κι έρχεται πιο κοντά από οποιονδήποτε άλλο με τους αρχαίους βιογράφους Καλλισθένη και Αρριανό. Ο πρώτος υπογράφει την επίσημη βερσιόν της εκστρατείας, διορισμένος απ΄ τον ίδιο τον Αλέξανδρο, και ο δεύτερος βάζει τα δυνατά του σχεδόν 500 χρόνια μετά τις μάχες στα Γαυγάμηλα και την Ισσό. Ο Φοξ θα μοιραστεί μαζί τους το δέος, περιγράφοντας σχεδόν έναν ήρωα του Ομήρου.

Για τις υπηρεσίες του στον μύθο, ο Ολιβερ Στόουν τον επιλέγει το 2003 σύμβουλο στην ταινία που ετοιμάζει. Δύο από τις ερωτήσεις που καλείται να απαντήσει είναι αν οι στρατιώτες του Αλέξανδρου έτρωγαν πεπόνια και αν ο Κόλιν Φάρελ δικαιούνταν να έχει ξανθιές ανταύγειες στα μαλλιά. Η αγιογραφία, ως γνωστόν, μπορεί να εξελιχτεί στη χειρότερη λάντζα, όταν ο σκηνοθέτης έχει αποφασίσει από χρόνια ότι ένας natural born κομάντο μπορεί την ίδια στιγμή να λανσάρει ιδεαλισμό στα πέρατα του Χίντου Κους.

Στον αντίποδα, ο Πίτερ Γκριν, το 1970 επίσης, ανοίγει τον δρόμο που οδηγεί στους φετινούς «ρεαλιστικούς» τίτλους. Το νήμα θα πιάσει, δεκαοκτώ χρόνια αργότερα, ο Μπράιαν Μπόσγουορθ (Α. Βrian Βosworth, «Conquest and empire: the reign of Αlexander the Great», Cambridge, 1988). Ο πιο αυστηρός κριτής του θρύλου θα βάλει από τότε λεζάντα στην τάση του αναθεωρητισμού: «Για μεγάλες περιοχές της Ασίας η επέλαση του Αλέξανδρου σήμαινε μακελειό και λιμοκτονία».