Η αθλήτρια που νίκησε τον χρόνο

Είναι η γρηγορότερη γυναίκα στον κόσµο άνω των 90 ετών. Η Ολγα Κοτέλκο κατέχει όλα τα παγκόσµια ρεκόρστα αθλήµαταστίβου στην ηλικιακήτηςοµάδα.Η91χρονηΚαναδέζα µπορεί να κρατά όµως και το κλειδί για να κα
τανοήσουν καλύτερα οι επιστήµονες πώς µπορεί να αντισταθεί το ανθρώπινο είδος στη διαδικασία τηςγήρανσης. Γι’αυτό καιτη µελετούν ενδελεχώς ανάµεσα σεένα άλµα εις µήκος και έναν αγώνα 100 µέτρων
Κόρη γονέων ουκρανικής καταγωγής, η Ολγα µεγάλωσε σε µια φάρµα στοχωριό Βόντα του Σασκατσουάν,έβδοµη µεταξύ 11 παιδιών. Το πρωί, µετά το τάισµα των κοτόπουλων, τη φροντίδα των γουρουνιών και το άρµεγµα των αγελάδων, η µικρή κάλυπτε τρία χιλιόµετραµέχρι το σχολείο της, όπου έπαιζε το αγαπηµένο της άθληµα – γυναικείο µπέιζµπολ. Οταν µεγάλωσε, δούλεψε ως δασκάλα στο µονοθέσιο δηµοτικό του Βόντα, παντρεύτηκε τον λάθος άνδρα και συνειδητοποιώντας το λάθος της, έφυγε για τη Βρετανική Κολοµβία το 1957 µαζί µε τις δύο κόρες της, τις οποίες µεγάλωσε µόνη ενώ σπούδαζε στο πανεπιστήµιο. Πέρασε το µεγαλύτερο µέρος της ζωής της χωρίς να ξανασκεφθεί τον αθλητισµό. Ξανάπιασε µπάλα στα χέρια της αφότου συνταξιοδοτήθηκε από δασκάλα το 1984 – δεν έριχνε δυνατές µπαλιές, ήταν όµως ανταγωνιστική, ενώ αγαπηµένητης φράση ήταν «θέλουµε αίµα». Και µετά, µια ηµέρα κάπου στα 77 της χρόνια, µια συναθλήτρια της πρότεινε να ασχοληθεί µε τον κλασικό αθλητισµό. Γνώρισε έναν γυµναστή που της έµαθε τα βασικά και αργότερα βρήκε προπονήτρια – µια αυστηρή Ουγγαρέζα, η οποία αποφάσισε να την πιέσει. Γεµάτη ενθουσιασµό η Κοτέλκο άρχισε να γυµνάζεται τρεις φορές την εβδοµάδα επί τρεις ώρες κάθε φορά, κάνοντας και µηχανήµατα έως ότου οι µύες της να την πονούν. Το πρόγραµµα. Κάποιες από αυτές τις ασκήσεις – πουσάπς και βαθιά καθίσµατα – δεν τις κάνει πλέον µε την ίδια ευκολία. Σήµερα κάνει τρεις φορές τηνεβδοµάδα γυµναστική στην πισίνα καθ’όλη τη διάρκεια τουχειµώνα αλλάόταν φθάνει η άνοιξη, περίπου έναν µήνα πριν από τους πρώτους αγώνες (συνήθως παίρνει µέρος σε 5-6 κάθε χρόνο), αρχίζει πιοσυστηµατική προπόνηση. Κάθε χρόνο αποφασίζει µε ποιοάθληµα θα ασχοληθεί – άλλοτε µε µήκος, άλλοτε µε τρέξιµο, φέτος θαείναι µε ρίψεις και άλµατα, και 100 µέτρα. Αυτό το τελευταίο είναι και το µοναδικό σηµαντικό παγκόσµιο ρεκόρ που δεν κατέχει. Λέειµάλιστα ότιδεν θα τρέξει 200 και 400µέτρα ξανά µέχρι το 2014,όταν πια θαπεράσει στην κατηγορίατων άνω των95 ετών. Κάνει βαθιές αναπνοές και ρεφλεξολογία, και έχειαναπτύξει µια τεχνική µασάζ πουεφαρµόζει κάθε βράδυ σε όλο τηςτο σώµα. Εκτός από τις δύο γέννες, έχει επισκεφθεί σε όλη της τη ζωή µόνο άλλη µια φορά νοσοκοµείο, για υστερεκτοµή. Οι φίλοι της τη φωνάζουν «αλεξίσφαιρη».

Οι ρίψεις είναι από τα αγαπηµένα της αθλήµατα. Παίρνει από τους βοηθούς το ακόντιο µεέναν αέρα περηφάνιας και δεν διστάζει ούτε όταν έχει έντονο αέρα. ∆ιαλέγει ως στόχο ένα σύννεφο (µια συµβουλή που διάβασε σε ένα βιβλίο),παίρνει φόρα, στηρίζεται στο πίσω πόδι και ρίχνει. Συνήθως γύρω στα 12,5 µέτρα. Λίγο µετά στησφύρα, που της αρέσει πιο πολύ ακόµα,κάθεται στον πάγκο µαζί µε νεώτερες γυναίκες και όταν έρθει η σειρά της τη γυρνά γύρω από το κεφάλι της µία, δύο, τρεις φορές και την πετά. «Αν κάνω και περιστροφές ξεπερνώ τα 14 µέτρα», λέει, «όµως µια φορά είχα δει έναν ηλικιωµένονα πέφτει και αποφάσισα να µην το ρισκάρω». Η Κοτέλκο πιστεύει ότι το µυστικό βρίσκεται στο µέτρο. «Εάν προπονηθείς λιγότερο απ’όσο χρειάζεται, δεν πρόκειται να ολοκληρώσεις ούτε έναν αγώνα. Εάν προπονηθείς περισσότερο, µπορεί να µην είναι δυνατόν ούτε καν να αρχίσεις τον αγώνα». Oι ειδικοί µελετούν την αειθαλή αθλήτρια µε πολύενδιαφέρον. «Το ναδιατηρήσεις τα ρεκόρ σου την ώρα που το σώµα σου υποτίθεται ότι παρακµάζει αποτελεί απόδειξη ότι οι επιπτώσεις των γηρατειών µπορούν να καθυστερήσουν – καιαυτό αποτελεί πολύ ισχυρό κίνητρο», λέει ο Μπράντλεϊ Γιανγκ, κινησιολόγος και καθηγητής Αθλητικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήµιο της Οτάβα. Ο Γιανγκ µελετά τους παράγοντες που κάνουν τους αθλητές του στίβου να θέλουν να συνεχίσουν να αγωνίζονται όσο µεγαλώνουν. Ενας σηµαντικός παράγοντας είναι οι συναθλητές και η οικογένεια – τόσο η ενθάρρυνση που προσφέρουν όσο καιη ενοχή ότι µπορεί να απογοητευθούν εάν κάποιος σταµατήσει να αθλείται. Οµως το ισχυρότερο κίνητρο, πιστεύει ο καθηγητής, είναι ο/η σύζυγος. Υπό αυτή την άποψη η Κοτέλκο είναι µοναδική. ∆εν έχει σύζυγο και παρ’ότι ζει µετην κόρη της Λίντα και τονγαµπρό της στο Βανκούβερ, εκείνοι δεν συµµετέχουν καθόλου στην προπόνησή της.

Ο ανταγωνισµός. Ενα κίνητρο

ακόµα µπορείνα είναι οανταγωνισµός. Οπωςλένε οι ειδικοί στη µακρινή Ιαπωνία η88χρονη Μίτσου Μορίτα είναι γρηγορότερη απ’ ό,τι ήταν ηΚοτέλκο στην ηλικία της και σπάει όλα τα ρεκόρ που κατείχε η Ουκρανέζα σε αυτή την ηλικιακή οµάδα. Μιαδιαφήµιση της Nike όπουεµφανίζεται η Μορίτα, την έκανε πασίγνωστη στην Ιαπωνία, ενώ στο Ιντερνετ κάνουν θραύση βιντεάκια όπου εκείνη τρέχει µπροστά και από πίσω της ξεκαρδισµένοι έφηβοιπροσπαθούν να τη φτάσουν. Στα200 µέτρα, το παγκόσµιο ρεκόρ της Μορίτα είναι σχεδόν 10 δευτερόλεπτα γρηγορότερο από τον χρόνο της Κοτέλκο στην κατηγορία 90-95 ετών. Στην Μορίτα, που θεωρεί ότι οφείλει τη δύναµή της στο γεγονός ότι τρώει χέλια, δεν αρέσουν τα ταξίδια, εάν όµως κάποιος την πείσει ναταξιδέψει στο Σακραµέντο των ΗΠΑ το καλοκαίρι για τοπαγκόσµιο πρωτάθληµα, οανταγωνισµός της µε την Κοτέλκο θαείναι πολύ ενδιαφέρον…

Mέχρι τότε η αειθαλής Ολγα συνεχίζει την προπόνηση και κάθεται να φάει µε τον δηµοσιογράφο των «New York Times» έχοντας µπροστά της ένα µεγάλο πιάτο µακαρόνια και ένα ποτήρι κόκκινο κρασί. Πώς αισθάνεσαι; την ρωτά εκείνος. ∆εν ξέρω πώς και γιατί αλλά αισθάνοµαι σήµερα όπως και πριν µερικές δεκαετίες», απαντά και υψώνει το ποτήρι κάνοντας πρόποση για υγεία και νέα ρεκόρ που θα µείνουν ακατάρριπτα για πολλά χρόνια.

Στιςµελέτες πουέγιναν σε ιστούς από το σώµα της Ολγας φάνηκε πως δεν έχουν υποστεί τη µιτοχονδριακή φθορά που είναι ο κανόνας για ανθρώπους τέτοιας ηλικίας. Εάν οι επιστήµονες κατανοήσουν τη µοναδικότητατης Κοτέλκο είναι σίγουρο ότι θα ωφεληθούµε όλοι. Γι’ αυτό µπορούµε να την παρακινούµε: «Τρέξε Ολγα, τρέξε».

ΕΙΠΑN ΓΙ’ ΑΥΤΗΝ

Η µελέτη του σώµατος της Κοτέλκο µάς δίνει απαντήσεις σε πολλά ερωτήµατα που έχουµε για τη διαδικασία της γήρανσης. Και µας δείχνει πού θα πρέπει να στραφεί η έρευνά µας

Τάνια Ταϊβασάλο, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μελετών του Μόντρεαλ

ΕΙΠΕ

null Εχω ακόµα την ενεργητικότητα που είχα και στα 50 µου. Μην πω περισσότερη.
Πώς γίνεται αυτό;
Ειλικρινά δεν ξέρω. Είναι µυστήριο ακόµα και για µένα