«Η Κάλλας δεν ήταν ντίβα»

Ο διάσηµος µαέστρος που έζησε από κοντά τη Μαρία Καλογεροπούλου και που νίκησε τον χρόνο, στα 86 του, διευθύνει στο Μέγαρο Μουσικής τη Συµφωνική της Βιέννης
Είναι 86 ετών. Και όχι µόνο δεν το βάζει κάτω, αλλά έχεις την εντύπωση ότι θα διευθύνει µεγάλες ορχήστρεςστο πόντιουµ για αρκετά χρόνια ακόµα. Ο Ζορζ Πρετρ, ο πιο γνωστός, ίσως, γάλλος µαέστρος τις τελευταίες δεκαετίες, µια µεγάλη µορφήτης µπαγκέτας διεθνώς, θα βρίσκεται για δεύτερη συνεχή βραδιά, απόψε, στο Μέγαρο Μουσικής, µαζί µε τιςαδελφές Λαµπέκ στο πιάνο, προκειµένου να διευθύνει µία από τις πιο γνωστές ορχήστρες µε την οποία τον δένουν πολλά χρόνια συνεργασίας, τη Συµφωνική Ορχήστρα της Βιέννης, σε έργα Μπραµς και Πουλένκ.

«Θέλετε ένα απεριτίφ;», µεαιφνιδίασε στο «Χίλτον» όπουδιαµένει. Η ώρα ήταν 16.30. Πήρε τοουισκάκι τουκαιάρχισε ναµιλάειµόνος του χωρίς να χρειάζονται παρά µικρές παρεµβάσεις για την κατεύθυνση της συζήτησης. Ευγενής αλλά και νευρώδης, µε σκουντούσε συνέχεια – καθόµουν δίπλα του και σηµείωνα – για να δώσω προσοχή σε κάποια λεπτοµέρεια που µόλις είχε θυµηθεί. Σιγά σιγά προστέθηκαν στην παρέα ένα µέλος της ορχήστρας και ο εγγονός του Ζορζ Πρετρ που τον συνοδεύει στο ταξίδι και γνωρίζει τα πάντα για τον παππού του. «Του χρόνου υπάρχει µια µεγάλη επέτειος για τον Πουλένκ, να είναι τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του;», αναρωτήθηκε φωναχτά αλλά ο εγγονός του τονδιόρθωσε: «∆εν ήταν µόνο 14 χρόνιαµεγαλύτερός σου, είχατε µεγάλη διαφορά ηλικίας». Στο Ιντερνετ
Ο µουσικός µπήκε στο Ιντερνετ από το κινητό του, επιβεβαίωσε ότι ο Πουλένκ ήταν του 1899 και ότι του χρόνου είναι τα πενήντα χρόνια από τον θάνατό του. «Σωστά», πρόσθεσε ο εγγονός, «αφού το 1999είχες δώσει συναυλίες γιατα εκατό χρόνια από τη γέννησή του».

Στην παρέα υπήρχαν λοιπόν και νοερές παρουσίες: ήταν ο Φρανσίς Πουλένκ, που είχετυφλή εµπιστοσύνη στον Πρετρ καιτου ανέθετε ερµηνείες και ηχογραφήσειςτου έργου του – ακόµη και σήµερα ο Ζορζ Πρετρ είναι πρόεδρος του Συλλόγου Φρανσίς Πουλένκ – ήταν όµως νοερά εκεί και η Μαρία Κάλλας µε τονΑριστοτέλη Ωνάση. Ο Πρετρ γνώριζε καλά την Κάλλας, µε τηνοποία άλλωστε ηχογράφησε δύο δίσκους που άφησαν εποχή, την «Κάρµεν» και την «Τόσκα» µε τη Συµφωνική της Βιέννης.

«Μην ακούτε αυτά που λένε, η Κάλλας δεν ήταν ντίβα», λέει στα «ΝΕΑ» ο γάλλος µαέστρος. «Ηταν απλή και καλότροπη. Και όταν ανέβαινε στη σκηνή… ∆εν ξέρω αν είχε την καλύτερη φωνή, µπορεί να υπήρξαν άλλες τραγουδίστριες της όπερας µε καλύτερη, αλλά εκείνη ήταν συνολικά η πιο ολοκληρωµένη. Είχε εντυπωσιακή σκηνική παρουσία και όταν ανέβαινε στη σκηνή, πριν καν ανοίξει το στόµα της, κάτι συνέβαινε και µαγνήτιζε το κοινό. Βέβαια, δεν της συγχωρούσαν και τίποτα. Θα σας πω το εξής: λέµε,και σωστά, ότι ουδείς αναντικατάστατος. Αν αύριο δεν υπάρχω εγώ, θα υπάρχει κάποιος άλλος στη θέση µου. Από την άλλη, όµως, ούτε εµείς αντικαθιστούµε κάποιον συγκεκριµένα. Τη Μαρία δεν µπορεί να την αντικαταστήσει κανείς. Είχε το ολοκληρωτικό ταλέντο µιας αληθινής καλλιτέχνιδας. ∆εν ήταν ντίβα, ήταν Καλλιτέχνης µε κάπα κεφαλαίο», λέει και θυµάται ότι µαζί είχαν κάνει τουρνέ σε Γερµανία και Αγγλία, είχαν εµφανιστεί στο Κόβεν Γκάρντεν, είχαν παίξει «Μήδεια» στο Παρίσι και «Τόσκα» στη Ρώµη, σε σκηνοθεσία Τζεφιρέλι και µε τον µπασοβαρύτονο Τίτο Γκόµπι.

«Ηµασταν φίλοι»
Η Κάλλας είχε ζεστή σχέση και µε τη σύζυγο του Ζορζ Πρετρ. Ηταν µια ανέµελη εποχή που το ζεύγος Ωνάση – Κάλλας καλούσε αρκετά συχνά το ζεύγος Πρετρ στη θαλαµηγό και τον Σκορπιό. Και ο Ωνάσης, απλός και ευγενής ήταν, λέει ο Ζορζ Πρετρ. Τα πήγαιναν γενικά καλά. «Εγώ ήµουν καλλιτέχνης, αυτός επιχειρηµατίας. ∆εν είχε ανάγκη ο ένας τονάλλον, άρα µπορούσαµε να είµαστε φίλοι», λέει. Ακόµα και σήµερα ο Ζορζ Πρετρ διευθύνει αρκετές συναυλίες τον χρόνο, δέκα µε δεκαπέντε. Κι ας ξεκίνησε από τα 21 του – την πρώτη του φορά διηύθυνε Βάγκνερ. «Η µόνη παραχώρηση στην ηλικία µου, και αυτό εδώ και δέκα χρόνια, είναι ότι δενκάνω πια όπερα. Αγαπάω πολύ την όπερα και είµαι πρώτα απ’ όλα λυρικός, αλλά η όπερα απαιτεί δύο µήνες στο ξενοδοχείο. Θυµάµαι µια φορά που µετείχα σε τρεις νέες παραγωγές συνεχόµενα, σε Σκάλα, Μόναχο και Κόβεν Γκάρντεν. ∆ύο µήνες προετοιµασία η καθεµία, χωρίς απόσταση µεταξύ τους. Επί έξι µήνες δεν πέρασακαθόλου από το σπίτι. Η ζωήτου µουσικού είναι ζωή Τσιγγάνου».

«Δεν υπάρχει κακό κοινό – απλώς το καθένα έχει τις ιδιαιτερότητές του»

Μουσική αντί εξοµολόγησης!

ο Ζορζ Πρετρ είναι θρησκευόµενος. Λέει ότι µία ώρα πριν από τη συναυλία αυτοσυγκεντρώνεται και προσεύχεται. «Είµαι πιστός», λέει. «Πιστεύω στον Θεό γιατί είναι ένας για όλο τον κόσµο. Γι’ αυτό και πρέπει να τους σεβόµαστε όλους. Μια φορά πήγα στη Λούρδη, να εξοµολογηθώ. Αργούσα όµως πολύ και οι επόµενοι στην ουρά άρχισαν να αναρωτιούνται πόσο αµαρτωλός µπορεί να ήµουν. Αλλά είχε συµβεί κάτι άλλο. Ο παπάς µε είχε αναγνωρίσει και µε κράτησε µισή ώρα να µιλάµε για µουσική!».

Ο γάλλος µαέστρος πιστεύει ότι οι πολιτικοί, που συνήθως φαγώνονται µεταξύ τους, θα έπρεπε να διδαχθούν από τη λειτουργία µιας ορχήστρας. «Οι µουσικοί είναι όλοι διαφορετικοί µεταξύ τους. Και παρά το ταλέντο τους, δέχονται να γίνουν ένα µε τους άλλους και να καθοδηγηθούν από τον µαέστρο. Κάθε µουσικός έχει ένα µουσικό όργανο, αλλά για τον µαέστρο όργανο είναι όλη η ορχήστρα µαζί, ένα όργανο ανθρώπινο, καταπληκτικό». Οσο για το κοινό, δεν αλλάζει πολύ µε τις εποχές, λέει. «∆εν υπάρχει κακό κοινό. Το καθένα, βέβαια, έχει τις ιδιαιτερότητές του. Στην Ιαπωνία χειροκροτούν µισή ώρα. Το ζήτηµα όµως είναι ένα: αν καταφέρεις να περάσεις το µουσικό σου µήνυµα, κάθε κοινό ανταποκρίνεται».