[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Μεταρρυθµίζουµε, αλλά τι;

Υπάρχει ένα ζήτηµα περιεχοµένου των λέξεων και ένα άλλο, της σχέσης θεσµού καιανθρώπου.Υπουργέ µου, µπράβο· ξέρεις τι θα πει το ρήµα µεταρρυθµίζω και αυτό που θαπει επιχειρείςνα το κάνεις· τοκάνεις νοµοσχέδιο που γίνεται νόµος. Πολύ ωραία! Ως πολιτικός οφείλεις να ξέρεις να διαχειριστείς κάθε υπουργείο. Από παιδεία, και ειδικότερα από πανεπιστήµιο, τι γνωρίζεις υπουργέ µου; Το ελληνικό πανεπιστήµιο, υπουργέ µου, είναι βαριά άρρωστο και δεν πρόκειται να γίνει καλά µεαµερικανιές του τύπου… έχω µάνατζερ αντί για πρύτανη, άνθρωποτης αγοράς, για να µπορεί να συνδέσει το πανεπιστήµιοµε την αγορά· δεν είναι προορισµός του πανεπιστηµίου να συνδεθεί µε την αγορά, µε την κοινωνία οφείλει να είναι διαρκώς συνδεδεµένο, υπουργέ µου.

Πανεπιστήµιο συνδεδεµένο µε την κοινωνία θα πει ότιοι καθηγητές τουγνωρίζουν καλά την κοινωνία– τις οµάδες, τις τάξεις, τις εντός τους διαφοροποιήσεις και, τελικά, τις κοινωνικές σχέσεις· εννοώ και οιφυσικοί, και οι χηµικοί, και οι γιατροί, όχι µόνον οι ιστορικοί, οι κοινωνιολόγοι και κάποιοι άλλοι. Πόσους, υπουργέ µου, τέτοιους καθηγητές γνωρίζετε στο ελληνικό πανεπιστήµιο; Ποιος γιατρός -καθηγητής διδάσκει τους φοιτητές του ότι ο ασθενής που θα κληθούν να διακονέψουν δεν είναιένα πτώµα, έστω υποψήφιο, δεν είναι µόνον ένας µηχανισµός, παρά είναι ανθρώπινος µηχανισµός, ένας άνθρωπος – κοινωνικό υποκείµενο, που η ασθένειά του, ακόµη και η ίωση, µπορεί να οφείλεται στις κοινωνικές σχέσεις;Να σας πω εγώ· αν βρείτε µία δεκάδα, θα σας συγχαρώ. Γι’ αυτό σαςλέω, υπουργέ µου, τα προβλήµατα του πανεπιστηµίου βρίσκονται αλλού, στις εσωτερικές σχέσεις που έχουν διαµορφωθεί. Ναι, βέβαια, ανµου πείτε «εσείς οι καθηγητέςτις φτιάχνετε αυτές τις σχέσεις, έχει αυτοτέλεια το πανεπιστήµιο»,θα µπορούσα να σαςαπαντήσω ότι µπορεί να έχετε και δίκιο – την αυτοτέλεια ας την αφήσουµε στην άκρη, για τηνώρα, αν δηλαδή υπάρχει και ποιο είναιτο περιεχόµενό της. Να δούµε όµως για τις σχέσεις που τις φτιάχνουν πράγµατι οι καθηγητές.

Ας το κοιτάξουµε κάπως διαφορετικά και θα µας προκύψουν και οι σχέσεις· κυριότατα προβλήµατα του πανεπιστηµίου σήµερα,υπουργέ µου, είναι η ποιότητα των σπουδών, που θα πει ποιότητα του διδακτικού προσωπικού, η ποιότητα της νέαςγνώσης που αυτό παράγει,αν παράγει τέτοια, και η ποιότητα των επιστηµόνων που παράγει – γιατί, ας πω παρεµπιπτόντως, επιστήµονες οφείλεινα παράγει το πανεπιστήµιο όχι επαγγελµατίες, νοµικό και όχι δικηγόρο, φιλόλογο και όχι καθηγητή φιλολογικών µαθηµάτων στην εκπαίδευση και πάει λέγοντας. Να δούµε.

Από τις τρεις ποιότητες, υπουργέ µου, το ξέρετε, η µίαείναι κατώτερη από την άλλη και το ερευνητικό έργο περίπου ανύπαρκτο. Ποιος φταίει γι’ αυτό; Ποιος ευθύνεται γι’ αυτό το κατάντηµα ανυποληψίας; Ακριβέστερα: για την εκλογή του διδακτικού προσωπικού την απόλυτη ευθύνη έχουν οι καθηγητές – εκλέκτορες – και ορθώς.

Ποιος όµως, υπουργέ µου, ελέγχει τη νοµιµότητα µιας εκλογής; Το αναθέσατε στον πρύτανη, λέτε υπουργέ. Μάλιστα· και ποιος σας βεβαιώνει, υπουργέ, ότι ο πρύτανης δεν ενδιαφέρεται περισσότερο για τησυλλογή ψήφων ώστε να επανεκλεγεί, ή ότι δεν λειτουργούν «ανταλλακτικοί» µηχανισµοί, ή ότι ο µη νοµίµως εκλεγείς δεν είναι ο γιος «συναδέλφου», ή… κάτι ανάλογο; Πού είναι ο µηχανισµός από νοµικούς µε κύρος, που θα ελέγχει τη νοµιµότητα µιας εκλογής; Γιατί, υπουργέ µου,αν σας πωλεπτοµέρειεςθα ανατριχιάσετε.

Πιστεύω, υπουργέ, πίστευακαι από παλιά, ότι αν είναι ναδιδάσκονται οι φοιτητέςκάποιο γνωστικόαντικείµενο από τον τάδε καθηγητή, είναι καλύτερα να µην το διδάσκονται καθόλου. Είπα, υπουργέ µου πριν, «γνωστικό αντικείµενο», και ξέρουµε ότι αυτά καθορίζονται από το καθηγητικό σώµα· εγκρίνονται όµως οι αντίστοιχες θέσεις από τονυπουργό, εσάς. Και έχω την απορία, υπουργέ µου, όταν σας ήρθε από Τµήµα Νηπιαγωγών θέση µε γνωστικό αντικείµενο «∆ιδακτική της Χηµείας», πώς δηλαδή η αυριανή νηπιαγωγός θα διδάσκει στους παιδικούς σταθµούς και τα νηπιαγωγεία τη Χηµεία, δενσας σηκώθηκε η τρίχα; Και, αν ναι, πώς εγκρίνατε τη θέση;

Υπουργέ µου,αυτά και δεκάδες παρόµοια είναι τα προβλήµατα του πανεπιστηµίου· ούτε ο µάνατζερ, ούτε η σύνδεση µε την αγορά,ούτε η κατάργηση τουλέκτορα, ούτε…

ανυΠαρκτόΣ

Πού είναι ο µηχανισµός που θα ελέγχει τη νοµιµότητα µιας εκλογής στα πανεπιστήµια;

Ο Βασίλης Κρεµµυδάς είναι οµότιµος καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών