Η ζωή από τα σαλόνια ώς τον υπόνοµο

Είναι η εποχή που το Παρίσι απέκτησε τη σηµερινή του εικόνα: µε τη γέφυρα του Αλεξάνδρου, το Πτι και το Γκραν Παλαί, ακόµη και τα φανάρια και τις εισόδους του µετρό. Είναι το 1900 όπου η φλύαρη Αρ Νουβώ συναντά τον αυστηρό µοντερνισµό αλλά και τη δύσκολη καθηµερινή ζωή, και το συναπάντηµά τους αναδεικνύεται στη νέα έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης
Στο πάτωµα παντού χαρτόνια. Οι τοίχοι µυρίζουν φρέσκο χρώµα. Ολοιµοιάζουν να βιάζονται, αλλά οι κινήσεις τους είναι αργές, προσεκτικές, µε το… γάντι. Φορούνε όντως λευκά γάντια για να αγγίξουν οτιδήποτε βρίσκεταιγύρω τους. ∆ιότι γύρω τους βρίσκονται µόνο σπουδαία έργα τέχνης, περίτεχνα αντικείµενα και πολύτιµα έπιπλα, ηλικίας 100 και πλέον ετών, πουταξίδεψαν από το Παρίσι στην Αθήνα και την Εθνική Πινακοθήκη για να συστήσουν στοαθηναϊκό κοινό µια εποχή γνωστή, αλλά και άγνωστη. Εκείνη των αρχών του 20ού αιώνα, όπου ο αυστηρός Μοντερνισµός συνυπάρχειµε τη φλύαρη Αρ Νουβώ και η µιζέριαµε την κοσµική ζωή. Είναι η Μπελ Επόκ, η Ωραία Εποχή.

«Είναι η περίοδος που γίνεται η µεγάλη διεθνής έκθεση στο Παρίσι και ηΓαλλία θέλει να δείξει τον καλύτερό της εαυτό σε µια διοργάνωση που αποτελεί απολογισµό του προηγούµενου αιώνα και ελπιδοφόρο ξεκίνηµα για τον καινούργιο», λέει στα «ΝΕΑ» η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαµπράκη-Πλάκα γιατην έκθεση που έρχεται ως ανταπόδοση για την περυσινή, µε θησαυρούς του Αγίου Ορους στο Πτι Παλαί και έχει ως άξονά της την παγκόσµια έκθεση του 1900. «Πρόκειται για ένα κεφάλαιο της Ιστορίας και της Κοινωνιολογίας που δεν το διδασκόµαστε και στοοποίο συναντώνται δύο κόσµοι – ένας αναδυόµενος και ένας που αποχωρεί – µε φοβερές αντινοµίες».

Μεγάλες φωτογραφίες του Παρισιού του1900 επί της υποδοχής λειτουργούν ως όχηµα για να µεταφέρουν τους επισκέπτες έναν αιώνα πίσω, συντροφιά µε τις τρεις κοµψές «Παριζιάνες» που έχει ντύσει ο Γιάννης Μετζικώφ, στην έκθεση που επιµελείται η Μαρία Κατσανάκη και σχεδιάζει η Λορέτα Γαΐτη, και αναπτύσσεται σε έντεκα ενότητες. Τη σκυτάλη παίρνουν έργα ζωγραφικής που θα αναδεικνύουν τον δηµόσιο χώρο και το παρισινό τοπίο µε έµφαση στον ιµπρεσιονισµό – ανάµεσά τους ξεχωρίζει η «Γέφυρα Ποντ Ρουαγιάλ και το Παβιγιόν ντε Φλορ» του Καµίλ Πισαρό – ενώδίπλα τους στέκονται οι απόκληροι της κοινωνίας: ο άστεγοςφιλόσοφος µε το δισάκι του, ο εξουθενωµένος πιτσιρικάς που πουλά βιολέτες, οι φτωχοί που τραγουδούν στον δρόµο…

Στο µεσοπάτωµα αποκαλύπτονται τα σχέδια για το Πτι Παλαί,που µαζί µε τονΓκραν Παλαί δηµιουργήθηκαν ειδικά για την έκθεση του 1900. Σχέδια που δεν εστιάζουν µόνο στην αρχιτεκτονική, αλλά ακόµη και σε µικρέςδιακοσµητικές λεπτοµέρειες, όπως ήθελε η τάση της εποχής και η Αρ Νουβώ:να σχεδιάζονται τα πάντα εξ αρχής.

Ατµόσφαιρα παρισινών σαλονιώναναδύεται µέσα από έπιπλα µε την υπογραφή του Εκτορ Γκιµάρ – του αρχιτέκτονα που σχεδίασε τα κάγκελα και τα φανάρια του µετρό στο Παρίσι – δίπλα σε ανθοδοχεία µε την υπογραφή του Γκαλέ και τα σχέδια για κοσµήµατα των Λαλίκ και Καρτιέ που σηµειώνουν τι είδους πολύτιµες πέτρες θα χρησιµοποιήσουν.

Στη µεγάλη ξύλινη αίθουσα κυριαρχούν η Σάρα Μπερνάρ και οι Παριζιάνες. Ο Μοντερνισµός µέσα από τα έργα των Σεζάν και Βολάρ,και ο Συµβολισµός µέσακαι από ένα τεράστιο πίνακα του Μαγιόλ, θα αναδειχθούν ως οι καλλιτεχνικές τάσεις της εποχής, ενώ χαρακτικά καιαφίσες των Πικάσο, Τουλούζ Λοτρέκ και Ρενουάρ συµπληρώνουν την εικόνα της Μπελ Επόκ, της Ωραίας Εποχής.


Ο Αγιος Σώστης ήρθε από το Παρίσι του 1900

Βρίσκεται στην καρδιά της λεωφόρου Συγγρού και έχει δώσει το όνοµά του σε µια ολόκληρη περιοχή. Πόσοι όµως γνωρίζουν ότι ο ναός του Αγίου Σώστη ήταν το περίπτερο της ελληνικής συµµετοχής στην έκθεση του Παρισιού το 1900; Η ιστορία έχει ως εξής: ο γάλλος αρχιτέκτονας Λουσιέν Μανιέ αναλαµβάνει να χτίσει το ελληνικό περίπτερο εµπνεόµενος από τη βυζαντινή τέχνη και κατασκευάζει ένα λυόµενο από χυτοσίδηρο, επενδυµένο µε πλακίδια. Οταν η έκθεση τελειώνει, η εκκλησία διαλύεται και µεταφέρεται στην Ελλάδα για να στηθεί εκ νέου εκεί όπου στις 22 Φεβρουαρίου του 1898 είχε µπει ο θεµέλιος λίθος για την ανέγερση εκκλησίας του Αγίου Σώστη µετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του βασιλέως Γεωργίου Α’ και της βασιλόπαιδος Μαρίας στη θέση Ανάλατος. Εκτοτε λειτουργεί ως εκκλησία στην οποία κάποιος θαυµάζει τις περίτεχνες κολόνες σε στυλ αρ νουβό. Στο Παρίσι φιλοξένησε έργα 26 σπουδαίων ελλήνων ζωγράφων – και τέσσερις γυναίκες µεταξύ των οποίων η Θάλεια Φλωρά Καραβία –, όπως ο Γεώργιος Ιακωβίδης µε την «Παιδική συναυλία», ο Νικηφόρος Λύτρας µε τον «Γαλατά» και τον «Σαρδελοπώλη», ο Παύλος Μαθιόπουλος µε την «Κυρία µε σκυλάκι», ο Ιάκωβος Ρίζος µε το έργο του «Στην ταράτσα. Αθηναϊκή βραδιά», ο Κωνσταντίνος Παρθένης µε έργο που δεν έχει ταυτιστεί, ο Θεόδωρος Ράλλης. Πολλά έργα εκ των οποίων φιλοξενούνται στην έκθεση.