ΔΡΟΜΟΙ

Μουλτικούλτι…
… Για όσους νόµιζαν ότι δεν θα µπορούσε ποτέ να βρεθεί πιο κακόηχη και αδόκιµη λέξη από την αντίστοιχη «ελληνική»: πολυπολιτισµικότητα. Και όµως, όλα όσα αυτή η λέξη εκφράζει βόλευαν µια χαρά τη γερµανική οικονοµική µηχανή για πολλές δεκαετίες. Ωσπου την αποκήρυξε τις προάλλες η καγκελάριος Μέρκελ.

Μια φορά…
… κι έναν καιρό, όταν ακόµη έβγαινε από τις στάχτες του πολέµου, η Γερµανία χρειαζόταν περισσότερους εργάτες από όσους διέθετε η ίδια για να αναστήσει τη βιοµηχανία της. Και ιδιαίτερα ανειδίκευτους εργάτες. Ετσι συνήψε µια σειρά από συµφωνίες για να προµηθεύεται φθηνά εργατικά χέρια. Πρώτα µε την Ιταλία (1955).

Κι ύστερα, όταν πια η ιταλική οικονοµική ανάπτυξη απορρόφησε όλα τα περισσευούµενα ιταλικά εργατικά χέρια, µε την Ισπανία (1960), την Ελλάδα (1960), την Τουρκία (1961) και τη Γιουγκοσλαβία (1968). Οι ξένοι εργάτες που εισέρρεαν µαζικά στη Γερµανία έτρεφαν αυταπάτες.

Οχι όµως και οι Γερµανοί. Δεν τους αποκαλούσαν τυχαία «γκασταρµπάιτερ», φιλοξενούµενους εργάτες. Δεν πίστευαν ότι αυτή η φιλοξενία θα άλλαζε ποτέ κάτι στη γερµανική κοινωνία. Θεωρούσαν αυτούς τους ξένους προσωρινούς εργάτες και όχι µόνιµους µετανάστες. Κάποτε θα επέστρεφαν στις χώρες καταγωγής τους, όταν δεν θα τους χρειαζόταν πια η Γερµανία. Με τα χρόνια, όµως, ήρθε η σειρά των Γερµανών να ανακαλύψουν τις δικές τους αυταπάτες.

Οι Γερµανοί…
… δεν περίµεναν να εξελιχθεί το µεταναστευτικό σε ένα τόσο µακροπρόθεσµο ζήτηµα. Αλλωστε, η παρουσία των µεταναστών έδινε την ευχέρεια σε εκατοµµύρια Γερµανούς να µετακινηθούν από ανειδίκευτες (και κακοπληρωµένες) σε εξειδικευµένες (και καλοπληρωµένες) δουλειές. Η Γερµανία δεν διέθετε πολιτική αφοµοίωσης των µεταναστών. Μα ούτε και αυτοί επιθυµούσαν να αφοµοιωθούν. Προτιµούν µέχρι σήµερα να ταυτίζονται περισσότερο µε τη χώρα καταγωγής τους παρά µε τη Γερµανία. Η πολυπολιτισµική ιδέα πως οι µετανάστες θα µπορούσαν να διατηρούν τον πολιτισµό της πατρίδας τους και ταυτόχρονα να ορκίζονται αφοσίωση στη χώρα που ζούσαν, αποδείχτηκε απλοϊκή. Και η καγκελάριος Μέρκελ παραδέχτηκε τις προάλλες την αποτυχία της. «Η πολυπολιτισµικότητα αποδείχτηκε εξαιρετικά διχαστική, ιδιαίτερα σε χώρες που ορίζουν το έθνος µε τον ευρωπαϊκό τρόπο, δηλαδή µε βάση την εθνικότητα», λέει ο πολιτικός επιστήµονας Τζορτζ Φρίντµαν του ινστιτούτου γεωπολιτικών αναλύσεων Στράτφορ. «Και το εντυπωσιακό είναι πως η γερµανίδα καγκελάριος επέλεξε να είναι η πρώτη ευρωπαία ηγέτις που µίλησε τόσο επιθετικά εναντίον της πολυπολιτισµικότητας».

Η Γερµανία…
… επιστρέφει στην Ιστορία, λέει ο Φρίντµαν. Από τη στιγµή που υπάρχει η αρχή του έθνους, υπάρχει το εθνικό συµφέρον. Και από τη στιγµή που υπάρχει το εθνικό συµφέρον, η Γερµανία υπάρχει εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης µόνο µε την έννοια που έλεγε ο Γκαίτε: λόγω «εκλεκτικής συγγένειας». Ο,τι ήταν γι’ αυτήν ανάγκη στον Ψυχρό Πόλεµο, έχει γίνει σήµερα επιλογή. Και αν η Ευρώπη έχει γίνει για τη Γερµανία απλώς µια επιλογή, πάει να πει πως η ιστορία της Ευρώπης ξεκινάει πάλι από την αρχή. Καθόλου ενθαρρυντικό, αν σκεφτεί κανείς το βεβαρηµένο ιστορικό της.