«Ξαναέζησα την περιπέτειά µου»

«Και ο δικός µας εγκλωβισµός επί µέρες κάτω από τη γη, ασφαλώς και δεν ξεχνιέται µε τίποτα. Ειδικά τώρα, µε την περιπέτεια των χιλιανών µεταλλωρύχων, οι έντονοι συνειρµοί που δηµιουργήθηκαν στο µυαλό µου, αλλά και οι συγκρίσεις των δύο αυτών καταστάσεων ήταν κάτι το αναµενόµενο…».
Εζησε επί τέσσερις ηµέρες σε βάθος εκατό µέτρων. Παγιδεύτηκε για 94 ώρες, µαζί µε άλλους δύο σπηλαιολόγους, κατά τη χαρτογράφηση στο υπόγειο σπήλαιο Χώνος Σάρχου, στο Ηράκλειο, το φθινόπωρο του 2002. Τότε που ένα ξαφνικό κύµα – το φαινόµενο flash flood – το πληµµύρισε µέσα σε λίγα λεπτά και χρειάστηκε να στηθεί ολόκληρη επιχείρηση για τον απεγκλωβισµό τους. Και λόγω αυτής της προηγούµενης προσωπικής εµπειρίας της, η 36χρονη σήµερα Χρυσούλα Μαυρόκωστα είχε έναν λόγο παραπάνω να παρακολουθήσει τις αγωνιώδεις προσπάθειες των σωστικών συνεργείων στην έρηµο Ατακάµα, στη Χιλή.

«Στο άκουσµα της είδησης το καλοκαίρι αισθάνθηκα µεγάλη συµπόνια γι’ αυτούς τους 33 παγιδευµένους. Αυτές οι εικόνες συγκινούν λίγο – πολύ τον καθένα µας, γιατί κανείς δεν θα ήθελε να είναι στη θέση τους. Το “κέντρο της γης” παραµένει ένας χώρος αφιλόξενος, που προκαλεί δέος και φόβο στους περισσότερους. Από τη στιγµή που διαπιστώθηκε πως υπήρχε δυνατότητα απεγκλωβισµού, δεν ανησυχούσα. Ηξερα καλά, και από το δικό µου το παράδειγµα, πως ο άνθρωπος αποκτά απίστευτες ψυχικές και σωµατικές δυνάµεις όταν κινδυνέψει ή απειληθεί…», λέει σήµερα στα «ΝΕΑ». Στην περίπτωσή της, µόνο το σκηνικό – το απόλυτο σκοτάδι, το κρύο και η υγρασία – έµοιαζε παρόµοιο µ’ αυτό στο ορυχείο του Σαν Χοσέ. «Κατά τ’ άλλα, οι διαφορές είναι τεράστιες: οι άνθρωποι αυτοί έπαθαν το ατύχηµα αυτό στο πλαίσιο των µόνιµα σκληρών συνθηκών εργασίας τους, παρέµειναν παγιδευµένοι για 69 ηµέρες, σε εξαπλάσιο βάθος συγκριτικά µε εµάς! Από έρευνες, µάλιστα, που έχουν διεξάγει σπηλαιολόγοι, έχει αποδειχθεί ότι το βιολογικό ρολόι απορρυθµίζεται πλήρως τόσον καιρό εκεί κάτω, µε ποικίλες συνέπειες στον ανθρώπινο οργανισµό και στην ψυχολογία. Οι Χιλιανοί, βέβαια, είχαν ο ένας τον άλλο κι αυτό σίγουρα τους γέµιζε δύναµη.

Παράλληλα, ήξεραν πως είναι σε εξέλιξη µια ολόκληρη επιχείρηση διάσωσής τους. Αντιθέτως, εµείς δεν γνωρίζαµε ούτε στιγµή τι γινόταν από την πίσω πλευρά του σπηλαίου, για τους διασώστες που έρχονταν. Μόνο υποθέταµε…», ανατρέχει.

Εφιάλτης µέσα στα χαλάσµατα. Και ο 21χρονος Τζαννής Πολυκανδριώτης, το παιδί που συγκλόνισε το πανελλήνιο στον σεισµό του 1999, στη Μεταµόρφωση, υποχρεώθηκε, µέσω της συνεχούς προβολής των παγιδευµένων Χιλιανών, να ξύσει πληγές του παρελθόντος. «Στο µυαλό µου πέρασαν τα παλιά: οι λέξεις εγκλωβισµός και σκοτάδι που κι εγώ βίωσα, η αγωνία µου για το αν θα µε βρουν και το αβέβαιο επόµενο δευτερόλεπτο, ότι µια λάθος κίνηση θα µπορούσε να αποβεί µοιραία…», αφηγείται σήµερα. Τα συντρίµµια της τριώροφης πολυκατοικίας του τον είχαν καταπλακώσει άσχηµα και ο πατέρας του χάθηκε τελικά κάτω από αυτά. «Οι ώρες µετρούσαν αντίστροφα για µένα, αφού είχα πάθει γάγγραινα και δεν ήµουν έγκαιρα στο νοσοκοµείο», λέει χαµογελαστός πια.

Μία προς µία οι πρόσφατες τηλεοπτικές εικόνες που αντίκρυζε εβδοµήντα µέρες τώρα, τον παρέπεµπαν έντεκα χρόνια πίσω, σ’ όσα ακολούθησαν τα 5,9 Ρίχτερ.

«Πρόσεξα ιδιαίτερα, για παράδειγµα, τον µεταλλωρύχο που, αφού αγκάλιασε τη γυναίκα του, γονάτισε και προσκύνησε…», αναφέρει. Συχνά τον τελευταίο καιρό αναρωτιόταν τι θα απογίνουν αυτοί οι άτυχοι Χιλιανοί. «Ειδικά από τη στιγµή που άκουσα πως τρέφονται από σωλήνα, χάρηκα, γιατί ήξερα πως εκεί κάτω η τροφή είναι πολύ σηµαντική υπόθεση – γενικά ό,τι άλλο ήταν εφικτό να τους σταλεί, τους προσέφερε επιπλέον θάρρος».


Πολύτιµο «σεµινάριο» για τους διασώστες

Και για τους έµπειρους έλληνες διασώστες, η διάσωση στη Χιλή αποδείχθηκε ένα εξ αποστάσεως «φροντιστήριο» για τις τεχνικές των συναδέλφων τους, την αγωνία των οποίων ήταν σε θέση να συµµεριστούν. «Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, δουλεύεις ασταµάτητα, χωρίς όχι µόνο να σκέφτεσαι, αλλά ούτε και να αισθάνεσαι τις επίπονες ώρες που περνούν. Σε νοιάζει µόνο να προλάβεις να βγάλεις σώο τον εγκλωβισµένο. Ειδικά όταν τον εντοπίσεις ζωντανό, κάνεις τα αδύνατα δυνατά για να του δώσεις κουράγιο, να κρατηθεί στη ζωή.

Αναµφίβολα νιώθεις κι εσύ ξεχωριστή ικανοποίηση όταν τελικά καταφέρνεις να τον ανασύρεις. Τότε που σε αγκαλιάζει και σου λέει “ευχαριστώ!”», λέει ο Θανάσης Σωτηράκης, µέλος της Ελληνικής Οµάδας Διάσωσης, τριάντα χρόνια διασώστης. Ο ίδιος έχει δει και την άλλη όψη του νοµίσµατος. Εχει πληρώσει το κόστος που κρύβει µια διάσωση.

«Στον σεισµό του ‘99, στα συντρίµµια της Ρικοµέξ, όπου αγωνιζόµουν επί ώρες πάνω από µια εγκλωβισµένη γυναίκα, µετασεισµός µετακίνησε τις πλάκες και κινδύνεψα κι εγώ ο ίδιος. Επρεπε να φύγω αµέσως, αλλά έµεινα, για να µη νιώσει η γυναίκα αυτή που τελικά σώθηκε ότι την εγκαταλείπω. Εναν µήνα αργότερα απέκτησα ξαφνικά περίεργες φοβίες και χρειάστηκε να συµβουλευτώ ψυχολόγο. Παρόµοια κατάσταση, το λεγόµενο σύνδροµο κατάχωσης, έχει ζήσει κι άλλος συνάδελφος, το 1995, στο Αίγιο, όταν επί 44 ώρες απεγκλώβιζε τον µικρό Ανδρέα Μπόγδανο».