Ο Γουέλς κάνει «παπάδες»

Το ανυπέρβλητο µεγαλείο του Ορσον Γουέλς, η κατάρα και το έγκληµα του αµερικανικού κινηµατογράφου.
Εγραψε και σκηνοθέτησε µερικά αριστουργήµατα, όλων των ειδών, µε την ευκολία που εµείς οι κοινοί θνητοί µασάµε τσιχλόφουσκα, και ένα από αυτά, «Ο άρχων του τρόµου», µε ακολουθεί από κοντά σαν να είναι η σκιά µου!

Κι όµως, το πιο εξωφρενικό, ρεκόρ Γκίνες κανονικό, ούτε µισό Οσκαρ σκηνοθεσίας και καλύτερης ταινίας. Από τότε άπαντες φασκελώνουν τους «ακαδηµαϊκούς». Κι ύστερα µου λέτε εσείς Οσκαρ και τρίχες κατσαρές µε τσατσάρες αµερικανικές. Ο λόγος, ένας, και καθαρά χρηµατικός. Οι ταινίες του σκέτη καταστροφή. Η RΚΟ λόγου χάριν που επένδυσε τα µαλλιά της κεφαλής της στον «Πολίτη Κέιν» και στο όνειρο ενός 26χρονου, θηριώδους, περίπου 1, 90, πιτσιρικά µε το όνοµα Ορσον Γουέλς, έχασε 150.000. Δολάρια εννοείται. Σήµερα τίποτα, Τότε, το 1941, πολλά. Ετσι από όνειρο σε όνειρο και από χρεοκοπία σε χρεοκοπία, πήρε σβάρνα την µισή υφήλιο παίζοντας δεύτερους και τρίτους ρόλους σε 120 ταινίες, εκ των οποίων οι µισές κανονικές πατάτες. Εξαιρουµένου φυσικά του «Τρίτου ανθρώπου» (Τhe Τhird Μan) που όλοι πιστεύουν ότι είναι δικό του, αλλά στην πραγµατικότητα είναι του Κάρολ Ριντ. Ετσι ηµιτελές το όνειρο του «Δον Κιχώτη», µισοτελειωµένος ο «Οθέλλος», µισοφτιαγµένος ο «Μακµπέθ», µισοολοκληρωµένη η πορεία του. Νever Μind. Πίσω του µας κληρονόµησε θησαυρούς που σαν κι αυτούς δεν αξίζουν όλοι οι προϋπολογισµοί όλων των εξοπλισµών από συστάσεως USΑ ως κράτους!

Οταν τον αποτέλειωσαν και τον έθεσαν εκτός µάχης, τότε αναγνώρισαν το «Citizen Κane» ως µία, ίσως την πρώτη best ταινία του top-10 όλων των εποχών. Τότε, το 1971, καταδέχτηκαν _ µπας κι επανορθώσουν _ να του απονείµουν τιµητικό Οσκαρ για το σύνολο του έργου του. Σα δεν ντρέπονται οι µασκαράδες. Εκείνος όµως οδοστρωτήρας κανονικός. Διαστηµικών ρυθµών. Αχόρταγος, ανικανοποίητος, ασταµάτητος. Σχέδια, οράµατα, µαγικά κόλπα, µεταµορφώσεις, σενάρια, σκηνοθεσία, µοντάζ, παραγωγή, ενδυµατολογία, ντεκόρ, ραδιόφωνο, θέατρο, κινηµατογράφο, τσίρκο, σε όλα. Το ίδιο και µε τις γυναίκες. Ελεγε ότι το «Rosebud» που ψιθυρίζει ο Πολίτης Κέιν πριν από τον θάνατό του το είχε επινοήσει την ώρα που έχωνε τη µουσούδα του στο χνουδωτό «ρόδο» της Ρίτας. Που την παντρεύτηκε το 1943 και µέσα σε µια τετραετία την ξωπέταξε. Και πολύ κάθησε. Φυσικά πρόκειται για τη Ρίτα Χέιγουορθ (1918-1987), από τις πιο λαµπερές γυναικάρες του Χόλιγουντ του ‘40. Την «Gilda» δηλαδή, καθώς και την «Κυρία απ’ τη Σαγκάη» (Τhe Lady from Shanghai) µε δική του σκηνοθεσία.

Αφού περιπλανήθηκε ανά τη µισή Γηραιά Ηπειρο καθώς και στο Μαρόκο, επιστρέφοντας στις ΗΠΑ του ‘30, καταφέρνει σε µια ραδιοφωνική εκποµπή µε τον τίτλο «Ο πόλεµος των κόσµων» (Τhe war of the worlds) να πείσει εκατοµµύρια αµερικανάκια πως έρχονται εξωγήινοι, να σκορπίσει πανικό και να βγάλει τους µισούς έξω από τα σπίτια τους. Στην τέχνη, δυσδιάκριτη _ έλεγε _ η διαφορά ανάµεσα στην απάτη και την αλήθεια. Ψέµατα; Ετσι και µε το «Τouch of Εvil». Θα σας δείξω εγώ. Και τους έδειξε. Πώς να κάνουν ένα άρτιο και υποβλητικό θρίλερ και φιλµ νουάρ καθώς και crime story. Ολα αυτά. Πώς ο ίδιος, υποδυόµενος έναν διεφθαρµένο αµερικανό αρχηγό της αστυνοµίας, να µοιάζει και να πείθει ότι είναι κοντός, χοντρός, τσαλακωµένος, παρηκµασµένος και κουτσός. Και πώς η διαφθορά, η διαπλοκή και οι σάπιοι µηχανισµοί δεν είναι τόσο του τριτοκοσµικού Μεξικού όσο της πρωτοκλασάτης Αµερικής. Α, ξέχασα. Σ’ αυτή την αστυνοµική ιστορία και κόντρα σε κάθε κανόνα σεναρίου και πλοκής, καταφέρνει να ενσωµατώσει την αγαπηµένη του Μάρλεν Ντίτριχ (1901-1992), τη Γερµανίδα µε τις πιο καλλίγραµµες γάµπες ολόκληρου του World Cinema, σαν µια πλάγια αναφορά στο γερµανικό καµπαρέ σε µια ταινία που η ιστορία της διαδραµατίζεται στα όρια των συνόρων ΗΠΑ – Μexico.

Απίστευτο!

Το στόρι σχεδόν σχηµατικό.

Ενας µεξικανός µπάτσος της δίωξης ναρκωτικών (Τσάρλτον Χέστον και ουχί Ιστον) τη στιγµή του γαµήλιου ταξιδιού του (µε την Τζάνετ Λι) αναγκάζεται να διακόψει προκειµένου να καταδιώξει τη φαµίλια Γκράντι (Ακίµ Ταµίροφ) που διακινεί τόνους ναρκωτικών και µάλλον ευθύνεται για τον φόνο ενός εργολάβου οικοδοµών. Εκεί πάνω πέφτει στον αµερικανό επιθεωρητή Κουίνλαν (Ορσον Γουέλς) που έχει µετατρέψει την αστυνοµία σε τροχονόµο πάσης φύσεως παρανοµιών και εγκληµατικών µεθόδων. Οµως το γεγονός είναι η σκηνοθεσία και η ερµηνεία του Ορσον Γουέλς. Τότε 43 ετών. Με την κάµερα να κάνει πιρουέτες και µε τον Ορσον (ηθοποιό) να κάνει «παπάδες», µια τόσο συνηθισµένη ίντριγκα καταλήγει στις πρώτες θέσεις των δέκα πιο ένδοξων θρίλερ όλων των εποχών. Ορσον, σε προσκυνώ!

Αύριο: «Οι ασυγχώρητοι» του Κλιντ Ιστγουντ
Η ταυτότητα

§ Πρωτότυπος τίτλος:

Τouch of evil § Ετος: 1958 § Είδος: crime story § Σκηνοθεσία: Ορσον Γουέλς § Σενάριο: Ορσον Γουέλς (από το µυθιστόρηµα «Βadge of Εvil» του Γουίτ Μάστερσον)

§ Cast: Τσάρλτον Χέστον, Τζάνετ Λι, Ορσον Γουέλς, Ακίµ Ταµίροφ, Μάρλεν Ντίτριχ, Ζα ζα Γκαµπόρ § Μουσική: Χένρι Μαντσίνι § Φωτογραφία: Ράσελ Μέτι