Αµαρτωλά και άγια σκουπίδια

Η χριστιανική µυθολογία αναγόρευσε την πόρνη Μαρία Μαγδαληνή σε αγία. Εγώ, που µε τα γραπτά µου συµβάλλω στην κινηµατογραφική µυθολογία, πιστεύω ακράδαντα ότι ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, αυτός ο αχόρταγος οµοφυλόφιλος που αναζητούσε εραστές στους σκουπιδοτενεκέδες της Ρώµης, είναι πιο άγιος από τους µισούς αγίους της Ρωµαιοκαθολικής Εκκλησίας!

Ηταν 2 Νοεµβρίου του 1975. Στην παραλία της Οστια, λίγο έξω από τη Ρώµη. Εκεί ο Πιερ Πάολο ψάρευε αγόρια. Δικαίωµά του. Σάµπως ο Καβάφης, τι έκανε; Τέλος πάντων. Εκείνο το βράδυ οι Carabinieri τον βρίσκουν µαχαιρωµένο στον αυτοκίνητό του. Το σοκ τροµερό. Την πρώτη στιγµή «α, είπαν, τον έφαγε το βίτσιο του». Βιάστηκαν. Υποπτος µια 17χρονη αρσενική πόρνη µε το όνοµα Τζουζέπε Πελόζι. Υστερα από δύο µέρες οµολογεί το έγκληµά του, δικάζεται και φυλακίζεται. Απαντες της πολιτικής, της Εκκλησίας, ακόµα και του πολιτισµού κουκουλώνουν το έγκληµα. Οι Χριστιανοδηµοκράτες, οι Σοσιαλδηµοκράτες.

Οι πάντες. Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ του ΡCΙ (Κοµµουνιστικό Κόµµα Ιταλίας) κάτι ψιθυρίζει. Αυτό επέβαλε η γραµµή του Compromesso storico (Ιστορικός Συµβιβασµός). Πανάθεµά την. Σήµερα, ούτε µισός οπαδός. Τέλος πάντων.

Το 2005, τριάντα χρόνια µετά τον φόνο, ελεύθερος και µοιραίος ο Πελόζι, αναιρεί τα πάντα. «Με βασάνισαν» λέει. Ετσι απέσπασαν την οµολογία του.

Και αποκαλύπτει: «Τρεις τύποι µε προφορά Νότου τον µαχαίρωσαν. Μάλιστα τους άκουσα να τον βρίζουν “βρωµιάρη κοµµουνιστή”». Ενας από τους ερευνητές, µε στοιχεία, πάει πιο πέρα. Ο φόνος οργανωµένος από τη Χριστιανοδηµοκρατία µε εκτελεστή το χέρι της Μαφίας. Τριάντα χρόνια για να αποκαλυφθεί µια ανατριχιαστική αλήθεια. Η Δηµοκρατία της Ιταλίας και της Αναγέννησης είχε οργανώσει έναν πολιτικό φόνο αντίστοιχο µ’ εκείνον του Γρηγόρη Λαµπράκη!

Υπήρχε λόγος. Λίγο πριν από εκείνη τη µοιραία νύκτα ο Παζολίνι είχε ολοκληρώσει µια από τις πιο ακραίες ταινίες από συστάσεως πολιτικού κινηµατογράφου. Το λένε «Salo o le 120 giornate di Sodoma» («Σαλό, 120 µέρες στα Σόδοµα»). Οπου ούτε λίγο ούτε πολύ, µια οµάδα ευυπόληπτων αστών και φασιστόµουτρων στις τελευταίες µέρες του Μουσολίνι αναγκάζουν νεαρούς φυλακισµένους να διαπράττουν τα µύρια όσα.

Περίπου για να ερεθίζονται οι φασίστες, κορίτσια και αγόρια να τρώνε τα σκατά τους. Το βίτσιο του πιο ακραίου σαδοµαζοχισµού η πρώτη αρετή του φασισµού. Αυτό πίστευε και γι’ αυτό ξεµπέρδεψαν µε τον Παζολίνι. Τελεία και παύλα!

Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, ποιητής, δοκιµιογράφος, σεναριογράφος, συγγραφέας, ζωγράφος και σκηνοθέτης. Ολα µαζί. Μόλις 19 ετών και έβλεπε την ποίησή του να κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία. Η υπογραφή σε δύο σενάρια θρυλικών ιστοριών του Φεντερίκο Φελίνι (1920-1993) «Οι νύχτες της Καµπίρια» (Le notti di Cabiria – 1957) και «Γλυκιά ζωή» (Dolce vitta -1960). Στο τελευταίο uncredited, χωρίς το όνοµά του. Οµως ήταν αναρχικός. Οµως οι «ήρωές» του από την απέραντη πινακοθήκη «τεράτων» του λούµπεν προλεταριάτου. Πόρνες, νταβατζήδες, οµοφυλόφιλοι, µικροεγκληµατίες, κλεφτρόνια. Τα σκουπίδια. Οµως µαρξιστής αλλά ξεροκέφαλος. Δηλαδή για την Εκκλησία «βλάσφηµος», άθεος, βρώµικος, άθλιος. Εχθρός του λαού. Ετσι, συλλαµβάνεται το 1962. Ετσι το «Σαλό» απαγορεύεται από την Εκκλησία. Ετσι δολοφονείται. Τόσο επικίνδυνος. Γιατί η µεγάλη, αληθινή και αυθεντική Ποίηση είναι περισσότερο αποτελεσµατική από τα όπλα!

Παράδειγµα το «Μamma Roma». Τα έχει όλα. Πρώτα απ’ όλα τα πρόσωπα. Αυτά τα αµαρτωλά και άγια σκουπίδια. Να σουλατσάρουν ταραγµένα και αχόρταγα στην περιµετρική, έξω από τις πολυκατοικίες της Ρώµης. Μεταξύ κέντρου και περιφέρειας. Ανάµεσα στη λεπτή γραµµή που χωρίζει τον νόµο από την παρανοµία. Την κοσµική ζωή από την αλητεία.

Πάντα στα όρια. Και πέρα απ’ αυτά. Δεύτερο την Αννα Μανιάνι (1908-1973). Τη µεγαλύτερη τραγωδό από συστάσεως ιταλικού θεάτρου. Ισοδύναµη και ανώτερη από τη δική µας Κατίνα Παξινού (1900-1973). Πρωταγωνίστρια στο αριστούργηµα του Ροµπέρτο Ροσελίνι και του 1945 «Roma citta aperta» («Ρώµη ανοχύρωτη πόλη»). Και τέλος ο φακός του. Ανήσυχος, ανάποδος, κόντρα σε κάθε δεοντολογία της κινηµατογραφικής τεχνικής. Ποίηση. Αφθονη. Να τρέχει από κάθε κύτταρο µιας βλάσφηµης ιστορίας. Οπου µια πουτάνα µε το παρατσούκλι Μamma Roma (Αννα Μανιάνι) ονειρεύεται να εγκαταλείψει το επάγγελµα και µε το κοµπόδεµα που όλα αυτά τα χρόνια έχει µαζέψει να αγοράσει ένα δικό της διαµέρισµα και να εξασφαλίσει στέκι στη λαϊκή για να πουλάει φρούτα. Και όλα αυτά για να πάρει πίσω τον 16χρονο µονάκριβο παιδί της, τον Ετορε (Ετορε Γκαρόφολο), να τον σπουδάσει και να τον καµαρώνει. Το όνειρο της νοµιµότητας. Η αυταπάτη µιας πόρνης. Γιατί ούτε ο νόµος την θέλει. Και γιατί ο Ετορε µε τις δικές του κακές παρέες αρνείται να υπακούσει και να ακολουθήσει την κανονικότητα και την αστική ευπρέπεια. Ετσι, µια κατ’ όψη µελοδραµατική ιστορία καταλήγει να σε σπαράξει, και τους δακρυγόνους αδένες να γρονθοκοπεί χωρίς ίχνος κλισέ και ευκολίας. Η τραγωδία προ των πυλών µιας µάνας που κατάγεται από αρχαία τραγωδία. Πιο απλά. Ο,τι είναι το «Μάνα κουράγιο» του Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898-1956) για το θέατρο είναι το «Μamma Roma» για τον κινηµατογράφο! Αύριο: «Το υποβρύχιο» του Βόλφγκανγκ Πέτερσεν
Η ταυτότητα

§ Πρωτότυπος τίτλος:

Μamma Roma § Ετος: 1962 § Είδος: Ποιητικό δράµα § Σκηνοθεσία: Πιερ Πάολο Παζολίνι § Σενάριο: Πιερ Πάολο Παζολίνι § Cast: Αννα Μανιάνι. Ετορε Γκαρόφολο, Φράνκο Τσίτι, Σιλβάνα Κορζίνι § Φωτογραφία: Τονίνο Ντέλι Κόλι § Χώρα: Ιταλία