Ενα «fuck you» στο Χόλιγουντ

Ακατάβλητος. Θηρίο σωστό. Τον είχαν ξεγράψει. Ακόµα και το «µνηµόσυνό» του είχαν προεξοφλήσει. Το 1992, σε ηλικία 67 παρακαλώ, ο Ρόµπερτ Ολτµαν σηκώνεται ολοζώντανος από τον τάφο του. Τhe Rise of the Dead. Και µέσα σε κάτι λιγότερο από µια εβδοµάδα φεύγει από το Festival du Cannes µε το βραβείο σκηνοθεσίας και µε το best perfomance για τον πρωταγωνιστή του, τον κρεµανταλά Τιµ Ρόµπινς. Αυτά τον Μάιο του 1992. Μερικούς µήνες αργότερα, άπαντες οι ακαδηµαϊκοί του «θείου» Οσκαρ του απονέµουν τρεις υποψηφιότητες:
Σκηνοθεσίας, Σεναρίου και Μοντάζ (Τζεραλντίν Περόνι). Η επιτυχία είναι η καλύτερη εκδίκηση.
Fuck Ηollywood!

Fuck, γιατί µονίµως στα µαχαίρια µε τους Εxecutives και τους κριτικούς. Αυτή η διαρκής αντιπαλότητα, αυτός ο ακήρυχτος πόλεµος, η έµπνευση και το εφαλτήριό του για τον «Παίκτη» τον καλύτερό του. Ετσι και ο ήρωάς του. Ο Γκρίφιν Μιλ. Δηλαδή ο Τιµ Ρόµπινς. Από τα golden boys της κινηµατογραφικής βιοµηχανίας. Με τις κοστουµάρες του. Τη Ferrrari του. Την υπεροψία του. Την εξουσία του. Αλλά και την ανασφάλειά του. Αύριο θα κάθοµαι στην ίδια πολυθρόνα που τη ζεσταίνει ο κώλος µου σήµερα; Αυτή η διαρκής, εσωτερική, αγωνία του. Εξωτερικά µε χαµόγελο, ειρωνεία και γοητεία. Επάγγελµά του να διαβάζει ιδέες και στη συνέχεια να τις πετάει στο καλάθι των αχρήστων. Αραχτός στην πολυθρονάρα του. «Σε ακούω», λέει στον απέναντί του. «Εχεις µόνο πέντε λεπτά. Μέσα σε δύο γραµµές» ΟΚ, boss. Και ο γραφιάς _ ο κάθε γραφιάς _ αρχίζει να συµπυκνώνει αυτά που νοµίζει πως θ’ αρέσουν στον Γκρίφιν Μιλ και κατ’ επέκταση στα αφεντικά του. «Λοιπόν, πατέρας βιάζει το παιδί του» «Αγόρι;» τον διακόπτει ο Μιλ. «Κορίτσι, αλλά αν θες αγόρι, αγόρι.

Το βιάζει, σκοτώνει τη γυναίκα του, καθαρίζει τους γείτονές του και…». Ο Μιλ τον διακόπτει «έχει ξαναγίνει. Αλλο».

Ετσι σκοτώνει τις µέρες του ο Γκρίφιν. «Σκοτώνοντας» σεναριογράφους. Ωσπου λαµβάνει postcard που (περίπου) γράφει: Γκρίφιν Μιλ, ήρθε η ώρα σου!

Δεν δίνει σηµασία. Την πετάει.

Την εποµένη το ίδιο. Μα ποιος ο fucker, ψιθυρίζει. Αρχίζει να αισθάνεται την ανάσα του αόρατου δολοφόνου του. Ρωτάει τη γραµµατέα του. Σταγόνες ιδρώτα λερώνουν το αξίας διακοσίων δολαρίων πουκάµισό του. Ψυχραιµία. Να θυµηθώ αντιδράσεις, πρόσωπα, ονόµατα, ιδέες, σενάρια. Και τότε καταλήγει σε κάποιον πρωτοεµφανιζόµενο σεναρίστα. Βρίσκει τη διεύθυνσή του και χτυπάει την πόρτα του σπιτιού του. Ετσι πέφτει πάνω στο θύµα του. Ετσι πέφτει πάνω στη γυναίκα του θύµατός του. Κι έτσι ο Γκρίφιν χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του. Κόλαση ο παράδεισός του! Η µηχανή ακολουθεί, κολλάει, αποµακρύνεται και πλαγίως σχολιάζει. Αλλεπάλληλα traveling. Ο φακός γλιστράει και παρατηρεί. Ο ήρωας προχωράει, γλιστράει και σε κάθε βήµα του κινδυνεύει να σκοτωθεί. Μια νέα αισθητική για µια ταινία αµερικάνικη. Μια γραφή που ταιριάζει γάντι µ’ αυτή την ιστορία τη µαύρη. Τη σαρκαστική. Ο Ρόµπερτ Ολτµαν σα να τους fuck µε βούτυρο και µε µετάξι. Ολους εκεί. Γι’ αυτό δεκάδες πασίγνωστους stars του Χόλιγουντ µετακαλεί. Ολες και όλοι έρχονται να τον τιµήσουν. Να πάρουν κι αυτοί, µ’ ένα πέρασµα, τη δική τους εκδίκηση απ’ αυτή την πολυτελή συνθήκη, τη χαοτική. Κρατήστε την αναπνοή σας: Τζούλια Ρόµπερτς, Μπαρτ Ρέινολντς, Αντζέλικα Χιούστον, Σούζαν Σάραντον, Ελιοτ Γκουλντ, Τζακ Λέµον, Σάλι Κέλερµαν, Αντι ΜακΝτάουελ.

Ξέχασα κανέναν; Μπορεί. Ολες και όλοι µε το δικό τους όνοµα. Διακοσµητικά στοιχεία σ’ αυτή την επιστροφή του Ρόµπερτ Ολ τµαν. Χωρίς δεκάρα αµοιβή!

Είχε τους λόγους του. Από το 1925 που γεννήθηκε στο Κάνσας µέχρι το 1970 που υπογράφει το «Μ.Α.S.Η», µε το οποίο κερδίζει ένα Οσκαρ (σεναρίου) είχαν περάσει σαράντα πέντε ολόκληρα χρόνια. Ελεος. Τι έκανε µέχρι τότε; Για να τους πείσει και η πόρτα να ανοίξει έκανε ορθοπεταλιά στον ανήφορο. Επί είκοσι χρόνια, από το 1950 δηλαδή που αποφασίζει να ασχοληθεί µε το Σινεµά, πρέπει να σκηνοθέτησε καµιά εκατοσταριά διαφηµιστικά, άλλα τόσα µικρά ντοκιµαντέρ της πλάκας και κάµποσα τηλεοπτικά επεισόδια. Παιδιά, τα έµαθα όλα. Τίποτα. Φτύσε και κολύµπα. Και έφτυσε. Και κολύµπησε. Κι έτσι µε τον ιδρώτα του στην κορυφή έφτασε. Οµως, όπως και η Εθνική Ελλάδας.

Ικανός για το καλύτερο και το χειρότερο. Με τον Ρόµπερτ Ολτµαν ουδείς ήταν στοιχειωδώς σίγουρος πως θα πάρει πίσω τα λεφτά του. Οι executives και οι παραγωγοί είχαν τα δίκια τους. Με τη µία ταινία στα ύψη. Με την άλλη στον τάφο. Και από την κριτική. Παράδειγµα; Το «Εγκληµα στο Gosford Ρark» (2001) έτσι κι έτσι. Το κύκνειο άσµα του «Η καλύτερη παρέα» (Α Ρairie Ηome Companion)

του 2006 περίπου στα τάρταρα. Ταµειακώς εννοείται. Μανία του οι διάλογοι, οι ατελείωτοι διάλογοι. Και η Τζαζ. Ο αντιαµερικανισµός του _ αν και πιλότος σε Β-24 του 1945 _ µνηµειώδης: «Οταν βλέπω στις ταινίες να ανεµίζει η αµερικανική σηµαία µού ‘ ρχεται να πέσω χάµω από τα γέλια». Ευτυχώς γι’ αυτόν. Τα είδε όλα. Και πριν την κάνει από τον µάταιο κόσµο, πρόλαβε να γελάσει τελευταίος! Συνιστώ επίσης
Οχι το «Μ.Α.S.Η», το οποίο είναι ξεπερασµένο εντελώς. Ούτε το «Νashville». Αλλά το «Short cuts» (Στιγµιότυπα) του 1993 µε Τζούλιαν Μουρ, Τζακ Λέµον, Αντι ΜακΝτάουελ, Τζένιφερ Τζέισον Λι. Η ταινία που επέδρασε όσο καµιά άλλη στη σύγχρονη ιστορία του παγκόσµιου κινηµατογράφου!

Αύριο: «Σηµασία έχει ν’ αγαπάς»
Η ταυτότητα

§ Πρωτότυπος τίτλος: Τhe Ρlayer § Είδος: Θρίλερ και µαύρη κοµεντί § Ετος: 1992 § Σκηνοθεσία: Ρόµπερτ Ολτµαν § Σενάριο: Μάικλ Τόλκιν (από δικό του µυθιστόρηµα)

§ Cast: Τιµ Ρόµπινς, Γκρέτα Σκάκι, Φρεντ Ουόρντ, Βίνσεντ Ντ ’ Ονόφριο, Γούπι Γκόλντµπεργκ § Φωτογραφία: Ζαν Λεπίν § Soundtrack: Τόµας Νιούµαν § Χώρα: ΗΠΑ § Διάρκεια: 124’