Πεθαίνουν χωρίς να ζήσουν

Κάποτε τα παιδιά πέθαιναν για µια ιδέα. Ας πούµε «Να πεθαίνεις στα τριάντα». Η αλησµόνητη ελεγεία του Ροµάν Γκουπίλ, αφιερωµένη σ’ αυτούς που πίστεψαν και πέθαναν για τον Μάη του
£ 68. Τώρα για το τίποτα.
Οπως ο πιτσιρικάς στα «Γλυκά δεκάξι» (2002)
του Κεν Λόουτς. Που δεν πεθαίνει, αλλά «πεθαίνει». Αυτή η ανατριχίλα µε διαπερνάει κάθε φορά που βλέπω την ταινία της Σοφίας Κόπολα. Ανώτερη από το «Χαµένοι στη µετάφραση» (2003).
Και φυσικά απείρως καλύτερη από την πασαρέλα ενδυµάτων εποχής Λουδοβίκου, δηλαδή τη «Μαρία Αντουανέτα», που προσκόµισε στις Κάννες του 2006. Τι εκκωφαντική πτώση ήταν αυτή!

Η Σοφία το 1999 έκλεινε τα 28, πάνω στις καλλιτεχνικές κάψες της δηλαδή, ήταν πλήρης παραστάσεων, επιρροών και οικογενειακών παραδόσεων φοβερών. Πατέρας της ο Φράνσις Φορντ Κόπολα. Ο Godfather ολόκληρης της new generation του εξηνταφεύγα που αµφισβήτησε τους Δεινόσαυρους του Χόλιγουντ και στη συνέχεια τους αντικατέστησε, ώστε κι αυτοί µε τη σειρά τους να κερδίσουν τον τίτλο του τιµηµένου Δεινόσαυρου. Οπως ο Λούκας, ο Σκορσέζε, ο Φρίντκιν και µερικοί ακόµα διάσηµοι «επαναστάτες» που στη συνέχεια µετατράπηκαν σε κολυµβητές ωκεανών από δολάρια καυτά. Συνηθισµένα πράγµατα. Παπ πούς της ο γηραλέος µουσικοσυνθέτης Κόπολα και εξάδελφός της ο Νίκολας Κέιτζ.

Από την ηµέρα που άνοιξε τα µάτια της διαρκώς έπεφτε πάνω σε κάποιο φακό, σε κάποιον δηµοσιογράφο, σε κάποια ταινία. Μάλιστα ο µπαµπάς τόσο πολύ επιθυµούσε να επισπεύσει τη βάφτισή της στον κόσµο των movies που την τοποθέτησε, πριν καν εκείνη κλείσει τους 24 µήνες, σε κάποιο πλάνο του Godfather Ι. Το ίδιο και µε τον «Νονό 2», τον 3 και πάει λέγοντας. Ενδιαµέσως, σε ηλικία µόλις 12 εµφανίζεται στον «Αταίριαστο» («Rumble fish»)

του 1983, στους «Οutsiders», το «Cotton club» του 1984 και την «Πέγκυ Σου που παντρεύεται» του 1986 («Ρeggy Sue got married»). Ολες του Father φυσικά. Πριν ακόµα σκάσει από το αυγό έπαιζε µπιζ µε το µισό σηµερινό Χόλιγουντ.

Κάτω από τέτοιες νοσηρές προϋποθέσεις _ γιατί «νοσηρό» το τόσο πρώιµο και τόσο δεδοµέ νο για ένα µωρό _ θα έπρεπε να τρέχει µε χίλια προς το πλη σιέστερο ψυχιατρείο. Πριτς. Η Σοφία µε σώας τας φρένας και µε σχετική αυτογνωσία πορεύ τηκε προς τον επαγγελµατισµό και τα βραβεία. Φανταστείτε.

Κατέκτησε το ρεκόρ Γκίνες. Ως η πιο νέα Αµερικανίδα µε υπο ψηφιότητα Οσκαρ σκηνοθεσί ας για το «Lost in translation» σε ηλικία µόλις 32 ετών. Πράγ µα _ για την αυτογνωσία οµιλώ _ που δεν ισχύει µε τις προσωπικές της περιπέτειες. Εδώ, όπως σχεδόν κάθε αυθεντικό θηλυ κό της βιοµηχανίας των motion pictures, είναι χαµένη στη µε τάφραση των Ανδρών. Πρώτο λάθος να τα φτιάξει και να παντρευτεί τον Σπάικ Τζόνζι.

Το πληρώνει µε ένα διαζύγιο.

Δεύτερο λάθος ο Κουέντιν Τα ραντίνο. Πού πας, κορίτσι µου! Τέλος πάντων. Η αλήθεια είναι πως αν την έλεγαν Δανίκα και αν δεν είχε κερδίσει την εκτίµηση της καλλιτεχνικής κοινό τητας, ούτε που θα της έριχναν ένα βλέµµα. Ετσι εντελώς τυχαία. Θα πείτε, σεξισµός. Λάθος, Θα πω ωµός ρεαλισµός.

Αγαπητοί, η κοινότητα του star system, ακόµα και του εγχώριου, µοιάζει σαν πάρτι αιµοµιξίας που ανακυκλώνεται διαρκώς. Κάτι σαν Βερσαλλίες.

Ο ένας µε την άλλη, η άλλη µε την άλλη, ο άλλος µε τον άλλο και πάει λέγοντας. Τι πληξάρα κι αυτή!

Το 1999 λοιπόν η Σοφία αναλαµβάνει, για πρώτη φορά, να σκηνοθετήσει ταινία µεγάλου µήκους και τα καταφέρνει. Η ωριµότητά της θυµίζει επαγ γελµατία άνω των σαράντα και βάλε. Πρώτα εξασφαλίζει το µυθιστόρηµα του Εugenides.

Μπράβο στον Ελληνα. Πρωτό τυπο. Εσωστρεφικό. Συναρπαστικό. Κίνηση µατ. Το περιεχό µενο κοµµένο και ραµµένο σαν κοστουµάκι στη δική της γενιά. Που πάει να πει «πεθαίνουµε χωρίς να ζήσουµε στιγµή». Η αόρατη αιµορραγία των πέντε κοριτσιών, των ηρωίδων αυτής της πεισιθανάτιας ιστορίας, σε κάνει να ανοίξεις το παράθυρο και να ουρλιάξεις µέσα στη νύ χτα help! Ακούει κανείς; Σ’ αυτή την τραγική ιστορία που διαδραµατίζεται σε κάποιο αξιοπρεπέστατο προάστιο της δεκαετίας του ‘70 ουδείς ακούει! Θάνατος στα χρόνια της νεανικής χολέ ρας. Γιατί οι πέντε αδελφές Λί σµπον, µε πρώτη και πιο ταραγµένη τη Lux (όνοµα που µαύρα και ειρωνικά παραπέµπει στο luxury, την πολυτέλεια) βιώνουν την εσωτερική απελπισία τους µέσα στο απέραντο κενό της οικογένειας και της κοινωνίας τους. Οταν η πρώτη απ’ αυτές καταλήξει στην αυτοκτονία, οι γονείς αποφασίζουν να τις αποµονώσουν. Προκειµένου να τις προστατεύσουν! Ετσι η ανεκπλήρωτη ερωτική επιθυµία κα ταλήγει στην αποστείρωση. Η αποστείρωση στην αποµόνωση. Η αποµόνωση στην εσωστρέφεια. Η εσωστρέφεια στην απελπισία. Η απελπισία στην αυτοκτονία. Γιατί, στον θεό που πιστεύετε. Δυσδιάκριτη η απόσταση ανάµεσα στο «νεκρός» και νεκρός. Πέντε πλάσµατα όµορφα σαν τα κρίνα, απότιστα και µαραµένα σαν πλαστικά λουλούδια. Μπρρρ!

Ολες τους εξαιρετικές. Με πρώτη την Κίρστεν Ντανστ. Ναι, αυτή του Spider man. Τότε µόλις 17 ετών. Εύθραυστη. Ευά λωτη. Ιδιαίτερη. Σου ‘ρχεται να πεταχτείς µέχρι το Λος Αντζελες να τη γνωρίσεις από κοντά. Οχι, ρε µπαγάσα, γι’ αυτό που βάζει το νοσηρό µυαλό σου.

Αλλά να. Σαν να είναι κεντηµέ νη µε τα χαρακτηριστικά ηρωί δας του Τσέχωφ. Μια τόσο λαµπερή φλόγα κι όµως τρεµοσβήνει. Αλησµόνητη. Μια από εκείνες τις µοναδικές κινηµατογραφικές στιγµές που οι δα κρυγόνοι αδένες ερεθίζονται, βγάζουν δάκρυα, αλλά εκείνα δεν φαίνονται ποτέ!

Αύριο: «Τα παιδιά του Πα ραδείσου»