Κυρατσούλες…

Μιλώντας την περασµένη εβδοµάδα για την περιλάλητη κρίση, σε συνδυασµό µε τους πολιτικούς που καταγγέλλονται για τα γνωστά οικονοµικά σκάνδαλα, καταλήγαµε σ’ αυτό το είδος της κοινωνικής µελαγχολίας που δηµιουργείται όταν µια µορφή ζωής (όπως, αίφνης, η πολιτική), στην πιο εκφυλισµένη της µάλιστα µορφή, διαγράφει τον ορίζοντα πανταχόθεν αποκλεισµένο και σκοτεινό. Υποσχεθήκαµε να συνεχίσουµε γιατί το θέµα είναι τεράστιο αλλά, προπαντός, για να υπογραµµίσουµε µια «λεπτοµέρεια» που µας διαφεύγει συνεχώς. Ανθρωποι όπως οι πολιτικοί αλλά και γενικότερα, που δεν τους πτοεί το γεγονός πως όταν «αποκαλυφθούν» θα ταπεινωθούν και θα εξευτελιστούν, δεν έχουν κανέναν ενδοιασµό να πράξουν οτιδήποτε την ώρα που κανείς δεν τους υποψιάζεται. Ανθρωποι που λογαριάζουν την ταπείνωση και τον εξευτελισµό ως προϋπόθεση της «δουλειάς» τους ή ακόµη χειρότερο πως θα κατορθώσουν να «διασκεδάσουν» τις καταγγελίες, όταν οι τελευταίες πραγµατοποιηθούν, έστω κι αν η εξαγορά και η µίζα ήταν άγνωστες ακόµη και ως λέξεις θα τις προκαλούσαν να συµβούν.

Αν η συµφορά µιας αντίστοιχης συµπεριφοράς περιοριζόταν στον «στενό» κοινωνικό χώρο µιας οποιασδήποτε χώρας θα ήταν δυνατό να µιλάµε για ένα ενδηµικό σύµπτωµα ή έστω µιαν ενδηµική γάγγραινα. Συµπεραίνεις όµως την ύπαρξη µιας νοοτροπίας που µεταβάλλει την πασίγνωστη ρήση πως «το ψάρι βρωµάει απ’ το κεφάλι» σε µιαν εφιαλτική πραγµατικότητα. Μέσα σ’ έναν κόσµο που χάνεται µε οικολογικές καταστροφές, µε τοπικές ή ευρύτερες συρράξεις, µε µειονότητες που καθιστούν τη ζωή σε µιαν από Θεού κατάρα, οι πολιτικοί φροντίζουν τα του οίκου τους σαν να είναι οι µόνοι που θα άξιζε να επιζήσουν από µια καθολική εξαφάνιση. Εχουν µεταβάλει σε ύψιστη αξία την προσωπική τους επιβίωση (και µάλιστα πολυτελή), ως ανταµοιβή φαίνεται για τον εξευτελισµό που έχουν προκαλέσει στις έννοιες της «ελευθερίας», της «δηµοκρατίας» και του «σοσιαλισµού». Οπως ακριβώς οι µικροαστές κυρατσούλες της λαϊκής γειτονιάς που, αφού ντυθούνε κι αρωµατιστούνε, ό,τι και να συµβαίνει στο διπλανό τους σπίτι, οι ίδιες, µε τον σύζυγο, τη φίλη ή τον εραστή θ’ απολαύσουν την προγραµµατισµένη τους διασκέδαση.

Καµιά ρωγµή και κανένα ρήγµα ώστε να περάσει µέσα τους η βουή και η αντάρα του κόσµου που στοιχειώνανε, υποτίθεται, τον ύπνο τους. Ωστόσο, αν έχουν αλλάξει κατά κάτι οι καιροί, χωρίς βέβαια να το έχουν προκαλέσει οι πολιτικοί, είναι κυρίως κατά τούτο: πως οτιδήποτε το γνωρίζουν µόνον οι ίδιοι την ώρα που συµβαίνει (συνωµοσία ή κλεψιά), κάποια στιγµή θα το συζητάει στα σπίτια, στις καφετέριες, στα πηγαδάκια ο κόσµος όλος. Κανείς δεν µπορεί πια να κρυφτεί επ’ άπειρον. Με το να έχει δικτυωθεί όλος ο κόσµος (άσχετο αν είναι καλό ή κακό) µ’ έναν τρόπο που µεταβάλλει την αποκάλυψη και την καταγγελία σε πρώτη ύλη του, δεν µπορεί κανείς να εξαιρεθεί του «κλίµατος» αυτού. Μπορεί να µαθαίνουµε αµέσως τι κάνανε ο Γουόρχολ και ο Μάικλ Τζάκσον, αλλά έστω µε καθυστέρηση θα πληροφορηθούµε τι ανταλλάξανε µέσα στους τέσσερις τοίχους ενός γραφείου δύο αξιωµατούχοι της πολιτικής ζωής. Με τον πλέον έµπιστό του, χωρίς κοριούς, να συζητάει ένας πρωθυπουργός σ’ ένα απόµερο κρησφύγετο θα ‘ρθει η στιγµή που η συνοµιλία τους θα ‘χει γίνει µπάλα σε µια γειτονική αλάνα.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο έχει απολείψει στον σηµερινό κόσµο η προοπτική της επανάστασης: επειδή η επανάσταση για να υπάρξει και να φτουρήσει χρειάζονται δυσκολίες και εµπόδια, που η «άπλετη» επικοινωνία, φαινοµενικά έστω, τα εξαφανίζει.

Αλλά και γιατί τα µέσα επικοινωνίας έχουν µεταβάλει τον διασυρµό και τον εξευτελισµό, που θα έπρεπε η προοπτική τους να τροµοκρατεί, σε κάτι σαν εύσηµο που είναι αναπόφευκτο να υπάρξει όταν κάποιος γίνεται δηµόσιο πρόσωπο.

§ Ο [-1125Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».