Το τέταρτο κουδούνι

Ε, άµα ν’ είναι να µην τους δίνουνε το «Αβέρωφ», δε λέει… Εκτός κι αν τους δίνουνε το Ζάλογγο. Που ’χει και µεγαλύτερη σχέση µε χορούς.

Ολος ο κόσµος µια σκηνή (χορευτική)Η Ανέζα Παπαδοπούλου θα ’ναι η Πόνθια και η Σµαράγδα Σµυρναίου (φωτογραφία) η Μαρία Χοσέφα, η µάνα της Μπερνάρντα Αλµπα, στο αριστούργηµα του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα «Το σπίτι της Μπερνάρντα Αλµπα» που θ’ ανεβάσει το χειµώνα στην Α’ Σκηνή του θεάτρου «Οδού Κεφαλληνίας», συνεργαζόµενος για τρίτη χρονιά – συνεχόµενη εννοώ, διότι έχουν προηγηθεί κι άλλες – µε το θίασο, ο Στάθης Λιβαθινός για την «Πράξη» της Μπέττυς Αρβανίτη. Που τολµάει, µαζί µε το σύντροφό της Βασίλη Πουλαντζά, µεσούσης της οικονοµικής κρίσης, να παρουσιάσει και πάλι έργο µε αρκετά πρόσωπα – η ίδια στον επώνυµο ρόλο.

Στη διανοµή τού – αποκλειστικά γυναικείου – έργου, ακόµα, Γωγώ Μπρέµπου, Εκάβη Ντούµα, Λουκία Μιχαλοπούλου και, όπως διάβασα, Τζίνη Παπαδοπούλου και Κόρα Καρβούνη. Η καινούργια µετάφραση θα ’ναι της Εφης Γιαννοπούλου και τα σκηνικά και τα κοστούµια της Ελένης Μανωλοπούλου.

Το έργο, το έσχατο του Λόρκα, που ο συγγραφέας πρόλαβε να ολοκληρώσει δυο µήνες πριν απ’ την άνανδρη εκτέλεσή του από όργανα του φρανκικού πραξικοπήµατος στις 19 Αυγούστου του 1936, στα 38 του χρόνια, έκανε την πρεµιέρα του µόλις το 1945, εννιά χρόνια µετά, εκτός, φυσικά, Ισπανίας, στην Αργεντινή – στο Μπουένος Αϊρες όπου το παρουσίασε, κρατώντας τον βασικό ρόλο, η καταλανή στενή φίλη και πρωταγωνίστρια του Λόρκα στα σηµαντικότερα έργα του – «Μαριάνα Πινέδα», «Η θαυµαστή µπαλωµατού», «Γέρµα», «Δόνια Ροζίτα», «Ματωµένος γάµος» – Μαργαρίτα Ξίργκου για την οποία ο Λόρκα το έγραψε. Η Ξίργκου (1888-1969), κορυφαία ηθοποιός της Ισπανικής Δηµοκρατίας – η οποία στην Αργεντινή έπαιξε και στη µεταφορά του «Ματωµένου γάµου» στον κινηµατογράφο το 1938 και του «Σπιτιού της Μπερνάρντα Αλµπα» στην τηλεόραση το 1958 – και σπουδαία προσωπικότητα, που δέχτηκε σκληρό χτύπηµα µε την εκτέλεση του Λόρκα, έζησε αυτοεξόριστή στην Αργεντινή, την Χιλή και, κυρίως, την Ουρουγουάη – στο Μοντεβιδέο πέθανε (στη φωτογραφία ως Μπερνάρντα). Η σορός της επαναπατρίστηκε µόλις το 1988 ενώ το 2003 η ζωή και η σχέση της µε τον Λόρκα έγιναν, µε τον τίτλο «Αϊνανταµάρ» («Η πηγή των δακρύων»), από τον αργεντινό συνθέτη Οσβάλντο Γκόλιχοφ και σε λιµπρέτο του αµερικανού συγγραφέα («Μ. Μπατερφλάι») Ντέιβιντ Χένρι Χουάνγκ, όπερα που η δισκογράφησή της βραβεύτηκε.

Στην Ελλάδα «Το σπίτι της Μπερνάρντα Αλµπα» πρωτοπαρουσιάστηκε στο θέατρο «Κοτοπούλη» το χειµώνα 1954-’55 σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή µε την Κατίνα Παξινού στον επώνυµο ρόλο ενώ το πιο πρόσφατο ανέβασµά του έγινε τη σεζόν 2008 – 2009 απ’ την Τότα Σακελλαρίου στο θέατρο – εργαστήριο «Μαύρη Σφαίρα», παράσταση που επαναλήφθηκε και τη σεζόν που έληξε.

Σχεδόνκάθε χρόνο τα ίδια γράφω. Αλλά δεν µπορώ να εξαντλήσω το θαυµασµό µου για τον Ηθοποιό Στάθη Ψάλτη.

Ετσι και φέτος. Εναν ρακένδυτο κάνει και πάλι στην επιθεώρηση «Πού πας, ρε Γιωργάκη, µε τέτοιον καιρό;» στο «Αθήναιον».

Μια γριά κάνει και πάλι – αλλά και την Τζούλια Αλεξανδράτου. Τις ίδιες, προσφιλείς του, δραµατικές κορόνες βγάζει στο τέλος των νούµερων. Κάποια ίδια κείµενα, από νούµερά του παλιά, επαναλαµβάνει. Κάποιες ίδιες χοντράδες δεν τις αποφεύγει. Αλλά ο τρόπος είναι που τα κάνει όλα αυτά. Αξιοθαύµαστος!

Με µια κα-τα-πλη-κτι-κή τεχνική, µε µια θαυµαστή αίσθηση του ρυθµού, ουσιαστικά, µουσικήν ποιεί: διότι, τι άλλο από παραλλαγές στα ίδια θέµατα είναι όλα αυτά; Μόνο, όµως, ένας µεγάλος καλλιτέχνης µπορεί κάθε φορά να πλουτίζει αυτές τις παραλλαγές και να τους βρίσκει καινούργιες πτυχές και χρώµατα – αλλιώς, επαναλαµβανόµενος, θα γινόταν βαρετός.

Και για άλλη µια φορά γράφω, µπας και το ακούσει και ο ίδιος και κάποιοι σκηνοθέτες και κάποιοι φορείς – κρατικά Θέατρα, Ελληνικό Φεστιβάλ (που ξανοίχτηκε στο βαριετέ φέτος)…: αυτός ο Μεγάλος Λαϊκός Ηθοποιός µέχρι το τέλος εκεί θα µείνει; Στην παρακµασµένη επιθεώρηση; Κρίµα θα ’ναι. Πολύ κρίµα… Ο Γιώργος Παρτσαλάκης (φωτογραφία) θα πρωταγωνιστήσει µαζί την Πέγκυ Τρικαλιώτη και τον Κρατερό Κατσούλη στο άπαιχτο στην Ελλάδα έργο του Ντόναλντ Μάργκιουλις «Οταν ο χρόνος σταµατάει» – προσωρινός τίτλος – που θ’ ανεβάσει η Νικαίτη Κοντούρη το χειµώνα στο θέατρο «Αλφα» σε µετάφραση Φίλιππου Δεσύλλα, µε σκηνικά και κοστούµια Γιώργου Πάτσα και φωτισµούς Μελίνας Μάσχα.

Ηρωες του έργου, που πρωτοπαίχτηκε στη Νέα Υόρκη το 2009, είναι η Σάρα, µια φωτορεπόρτερ που κάλυπτε τον πόλεµο στο Ιράκ και που γυρίζει στην Νέα Υόρκη τραυµατισµένη από έκρηξη βόµβας και σηµαδεµένη απ’ το γεγονός, ο δηµοσιογράφος σύντροφός της που αρχικά τής συµπαραστέκεται, ένας πενηντάρης εκδότης φίλος τους και η όµορφη νεαρή – δεν έχει ακόµα βρεθεί η ηθοποιός για το ρόλο _ που θα γίνει γυναίκα του.

Ο Ντόναλντ Μάργκιουλις πρωτοπαρουσιάστηκε στην Ελλάδα στο θέατρο «Λαµπέτη» το 2001-2002: ο Γρηγόρης Βαλτινός ανέβασε εκεί το βραβευµένο µε Πούλιτζερ έργο του «Δείπνο µε φίλους» µε τον ίδιο και την Κοραλία Καράντη στους δυο απ’ τους πρωταγωνιστικούς ρόλους – η παράσταση παίχτηκε και το 2002-2003. Το ίδιο έργο ανέβηκε και τη σεζόν 2008-2009 – µε επανάληψη και την επόµενη – απ’ την Οµάδα «Τέχνη και Δράση» στο «Θέατρο Ελπίδας» σε σκηνοθεσία Αντώνη Περπινιά. Μάργκιουλις – το έργο του «Αθέατη θέα» – ανέβασε και πάλι ο Γρηγόρης Βαλτινός, και πάλι µε τον ίδιο και την Κοραλία Καράντη, και πάλι στο «Λαµπέτη», τη σεζόν 2004 – 2005.
Προ 50ετίας

Ο θεατρικός συνεργάτης των «Νέων» γράφει τα εξής: Με τις «Φοίνισσες» του Ευριπίδη άρχισε χθες το Φεστιβάλ Επιδαύρου. Νέο φέτος στοιχείο, η πληθωρική µουσική του Μίκη Θεοδωράκη: Αντί να υπηρετήση τον Λόγο, µετεβλήθη σε πρωταγωνιστή της παραστάσεως. Επί πλέον παρέσυρε τον Μινωτή σε νέα σκηνοθετική γραµµή: Ο Χορός, για να υπηρετήση την µουσική, τραγουδά συνεχώς και κινείται κατά κόρον. Πρόσθετο αποτέλεσµα: Αδικαιολόγητη επιµήκυνσις της παραστάσεως. Παρά το πλήθος των πρωταγωνιστών, το βάρος εκράτησε ο Χορός. Θαυµάσια κορυφαία, η Καπιτσινέα. Λαµπρός Εξάγγελος, ο Βόκοβιτς. Ο Φωκάς εθριάµβευσε µε τα κοστούµια του Χορού. Κακή, η µετάφρασις Σπαταλά.

* Στις προχθεσινές εξετάσεις της Σχολής Θεάτρου Κωστή Μιχαηλίδη επέτυχαν µε άριστα στην υποκριτικήν ο απόφοιτος Ανδρέας Ρικάκης και µε λίαν καλώς οι Μαρία Καραπαναγιώτη, Ελένη Μαυροµµάτη και Μίµης Τεφαρίκης.

Ο άλλοτε πρώτος χορευτής και χορογράφος της Λυρικής Σκηνής Γιάννης Μέτσης (φωτογραφία), που σταδιοδροµεί τώρα στο εξωτερικό, εµφανίζεται από ηµερών στο θέατρο Σάντλερς Ουέλς του Λονδίνου ως πρώτος χορευτής των Μπαλλέτων «Μαρί Ραµπέρ» και πρωταγωνιστεί στα µπαλλέτα «Κοπέλια» του Ντελίµπ και «Συλφίδες» του Σοπέν.

23 Ιουνίου 1960