In memorial
Με τους Ζίρο Μόστελ και Τζιν Γουάιλντερ στους «Δυο τρελούς παραγωγούς» του Μελ Μπρουκς, το 1968
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά Ανδρέας Βουτσινάς
Του Δημήτρη Ν. Μανιάτη
«Θες να πέσουμε να τους τρομάξουμε;» λέει το αγόρι. Και πέφτουν και πνίγονται στα γέλια. «Αυτό του χρωστάω πιο πολύ απ΄ όλα: το γέλιο που μου χάρισε» λέει στα «ΝΕΑ» η Νόνικα Γαληνέα που υπήρξε το κορίτσι στο παραπάνω στιγμιότυπο. Το αγόρι που οδηγεί τη βέσπα είναι ο Ανδρέας Βουτσινάς, ο οποίος «έφυγε» την Τρίτη στα 79 του.
Γεννημένος στη Χαρτούμ του Σουδάν, η «πέτρα» της ζωής του κυλάει σε Λονδίνο, Νέα Υόρκη, Παρίσι, Αθήνα, Θεσσαλονίκη πολύ πριν διάφοροι σημερινοί σταρ επιχειρήσουν (αποτυχημένα) μια διεθνή καριέρα.
Πρώτη στάση το Λονδίνο, στις δραματικές σχολές του Ολντ Βικ και Γουέμπερ Ντάγκλας. Λίγο μετά, το 1957, πηγαίνει στις ΗΠΑ και γίνεται μέλος του Αctors΄ Studio την ίδια περίοδο που οι υποψήφιοι για τη θρυλική σχολή είναι 6.000! Μάλιστα από τους κομμένους είναι ένα παιδί με μαύρα μυωπικά γυαλιά: ο Τάκης Χορν. Είναι τότε που ο Ελία Κα ζάν λέει: «Δεν ξέρω αν αυτό το παιδί θα γίνει σκηνοθέτης ή ηθοποιός, πάω στοίχημα όμως πως δεν υπάρχει περίπτωση να περάσει απαρατήρητος».
Περίπου τότε ξεκινάει η καριέρα του ως ηθοποιός σε παραστάσεις του Καζάν στο Μπρόντγουεϊ, ενώ μεταπηδάει και στον στίβο της σκηνοθεσίας με «Το εύθυμο ζευγάρι». Η Τζέιν Φόντα πρωταγωνιστεί, με την οποία γίνονται ζευγάρι και στη ζωή. «Ηταν πολύ ωραίο αγόρι, σκέτος κούκλος» θυμάται η Νόνικα Γαληνέα.
Η ίδια η Φόντα παραδέχεται τον έρωτά της για τον σκηνοθέτη όταν το 1962 έρχεται στην Ελλάδα για τα γυρίσματα της ταινίας «Ιn Τhe cool of the day». Πολλά χρόνια μετά, στην αυτοβιογραφία της η αμερικανίδα ηθοποιός δεν ανέφερε τίποτε για τη σχέσηπου εξελίχθηκε και σε αρραβώνα – προκαλώντας την ειρωνεία του Βουτσινά, ο οποίος κρατούσε μέχρι τέλους φυλαγμένα τα γράμματά της στο συρτάρι του. Τότε είναι πάντως που ο Βουτσινάς θα «προπονήσει» και πολλούς ηθοποιούς. Εξάλλου παροιμιώδης έχει μείνει η διαφωνία του με τον Μάρλον Μπράντο για το χρώμα μιας γραβάτας που πυροδότησε έναν εικοσάλεπτο αυτοσχεδιασμό του μεγάλου σταρ.
Το 1967 καθοδηγεί τη Φέι Νταναγουέι στο «Μπόνι και Κλάιντ» του Αρθουρ Πεν, ρόλος πουπου όπως παραδέχεται η ίδια στην αυτοβιογραφία της- την απογείωσε κανονικά! Ακολουθεί μια νέα ερωτική σχέση με τηβραβευμένη με Οσκαρ- ηθοποιό Αν Μπάνκροφτ, την οποία αν και βραχύβια ο Βουτσινάς τη θεωρούσε τη σημαντικότερη της ζωής του. Με την «κυρία Ρόμπινσον» του «Πρωτάρη» παραμένουν φίλοι και λίγο μετά εκείνη του γνωρίζει τον νέο της εραστή. Ο κοντός τύπος με την πελώρια μύτη δεν ήταν άλλος από τον Μελ Μπρουκς που τότε σκηνοθετεί το έργο «Δύο τρελοί παραγωγοί». Ο Ανδρέας Βουτσινάς μάλιστα έχει έναν ρόλο έκπληξη, αυτόν της Carmen Ghia! Παίζει σε πολλές ταινίες (περίπου 20) και το 1969 πηγαίνει στο Παρίσι ιδρύοντας το θεατρικό εργαστήρι Θέατρο των Πενήντα.
ΔΩΡΟ ΜΙΑ ΜΠΑΡΜΠΙ
«Το 1975 είχαμε πάει με τον Αλέκο (σ.σ.: Αλεξανδράκη) στο Παρίσι και είδαμε την παράσταση “Με δυο πρόσωπα” που σκηνοθετούσε ο Ανδρέας. Πήγαμε στα καμαρίνια και εκείνος συγκινήθηκε πολύ, αφού είχαμε να τα πούμε χρόνια. Του κάναμε την πρόταση να επιστρέψει στην Ελλάδα και ανεβάσαμε στο Σινεάκ το “Κάθε χρόνο τέτοια μέρα”», θυμάται η Νόνικα Γαληνέα.
«Ο Ανδρέας με ήθελε αποκλειστικά. Μετά βίας… δεχόταν τον Αλέκο. Ο Βουτσινάς επίσης πρωτόβγαλε την κόρη μου Αμαλία (σ.σ.: Μουτούση) στο θέατροστο “Βεντάλια της λαίδης Γουίντερμιρ”» συμπληρώνει η κ. Γαληνέα που είδε τελευταία φορά τον φίλο της στην Επίδαυρο στην πρεμιέρα του «Αυτοκράτορα Μιχαήλ». «Μου έκανε δώρο μια κούκλα (Μπάρμπι) λέγοντάς μου: “Την είδα και σε σκέφτηκα”. Με τον Ανδρέα, έφυγε ένα κομμάτι δικό μου» καταλήγει.
Ας πάμε όμως πάλι πίσω. Το πηγαινέλα του συνεχίζεται στο Παρίσι, αν και το έτος 1982 εγγράφεται στη θεατρική μνήμη της Ελλάδας σαν η πρώτη αιρετική σκηνοθετική σφραγίδα του.
Ανεβάζει την «Ελένη» του Ευριπίδη στην Επίδαυρο και σηκώνει θύελλα όταν η Λυδία Φωτοπούλου- στον ρόλο της Θεονόηςβγαίνει στην ορχήστρα γυμνόστηθη και αυτομαστιγώνεται. Τα έως τότε θεατρικά δεδομένα κλονίζονται, αφού επιπροσθέτως μία στέρνα κατάβρεχε τη μούμιαμνήμα του Πρωτέα στο σκηνικό. Τα αθλητικά κοστούμια των Διόσκουρων, τα σιντριβάνια και τα πυροτεχνήματα μπαίνουν στο μάτι του κυκλώνα της τότε κριτικής σε μια παράσταση που παρακολούθησαν πάντως συνολικά πάνω από 30.000 θεατές.
«Με την “Ελένη” έκανε πάταγο. Στο φινάλε, κρατώντας τα σκυλιά του υποκλίθηκε στο κοινό», θυμάται ο Σταμάτης Κραουνάκης. Το ένα εκ των δύο σκυλιών μάλιστα ήταν το πεκινουά Μίκα που είχε τη δική του αλλόκοτη ιστορία. Συγκεκριμένα, επειδή δεν του δόθηκε άδεια εισόδου στην Αγγλία, ο Βουτσινάς δεν δέχθηκε να σκηνοθετήσει τη «Μήδεια» για το Νational Τheatre of London!
Τέλος, εξαιτίας της Μίκας, το ΚΘΒΕ πρόσθεσε στη σύμβαση του σκηνοθέτη για τη φεστιβαλική παράσταση της «Ελένης» έναν παράδοξο όρο: Ο Βουτσινάς θα έβγαινε στο φινάλε για τον χαιρετισμό στην Επίδαυρο αγκαλιά με το τετράποδο!
ΚΑΙ ΜΙΑ ΚΕΛΕΜΠΙΑ
Αιρετικός, αλλά και πολύ εργατικός, γίνεται περιζήτητος και συνεργάζεται με πολλούς. Ανάμεσά τους η Αλίκη Βουγιουκλάκη στο «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» (το 1984), με την οποία τσακώνονται πολύ, αν και την ξανασκηνοθετεί έξι χρόνια μετά στο «Γλυκό πουλί της νιότης». Το 1986 και ύστερα από πολλές επιτυχίες θα συναντηθεί για πρώτη φορά με τον Σταμάτη Κραουνάκη, το μνημειώδες καλοκαίρι του στόρι Βουγιουκλάκη- Λαζόπουλος. «Συνεργαστήκαμε με τον Ανδρέα και τον Λαζόπουλο για τη Λυσιστράτη. Μου δώρισε μια κελεμπία, για τη χαρά που ένιωθε για τη μουσική μου», θυμάται ο συνθέτης. Η Λυσιστράτη με επικεφαλής τον Λάκη σαρώνει τα πάντα και κονταροχτυπιέται με τη Λυσιστράτη που ταυτόχρονα ανεβάζει η Αλίκη.
«Ο Βουτσινάς ήταν σπουδαίος
Αιρετικός, ευαίσθητος, εκρηκτικός, κοσμοπολίτης του θεάτρου. Ο Ανδρέας Βουτσινάς έζησε μια γεμάτη ζωή. Με επιτυχίες, προκλήσεις, θριάμβους και αμφισβητήσεις
στα ερεθίσματα και τις ανατροπές. Ηξερε να στηρίζει τις αδυναμίες των ηθοποιών. Τότε, στη Λυσιστράτη, ένα παιδί που είχε εισχωρήσει στον Χορό ήταν τελείως άφωνο. Ο Ανδρέας τον έβαλε και έκανε τη δούλα της Λυσιστράτης που λιποθυμούσε συνέχεια. Εγινε χαμός» λέει ο Κραουνάκης που μαζί με τον Βουτσινά άλλαξαν για πάντα και τη φιλοσοφία των live.
Για την ακρίβεια, το τρίο Κραουνάκης- Νικολακοπούλου- Πρωτοψάλτη υπό τη σκηνοθετική του μπαγκέτα στα «Λεωφόρος» και «Λεωφόρος Β΄» μετασχηματίζουν τις ερμηνείες και τις ορχήστρες σε κανονικά μουσικά θεάματα. Αν είχαμε, από τη μια, μέχρι τότε το κλασικό μπουζουξίδικο και, από την άλλη, τη μεγάλη πίστα με τα γαρίφαλα, η νέα τάση συνταίριαζε τη μουσική με το θέατρο.
«Φτιάχναμε σενάριο απ΄ τα τραγούδια και οι τραγουδιστές ήταν ήρωες ενός φανταστικού έργου. Αυτό ήταν πολύ δύσκολο, αφού απαιτούσε θεατρική υποδομή για τους τραγουδιστές» λέει ο Κραουνάκης και θυμάται το πρώτο εγχείρημα. «Κάτι επιχειρηματίες που ήταν μακριά απ΄ τον δικό μας κώδικα, είχαν υποσχεθεί πως θα μας βοηθούσαν. Ανακάλυψα τότε πως δεν είχαν οικονομικό feedback και είπα στον Ανδρέα πως ήμασταν στον αέρα. Μου απάντησε: “Εμείς, αγάπη μου, θα ετοιμάσουμε τη νύφη κι αν θέλει ας έλθει ο γαμπρός», θυμάται ο συνθέτης.
Το 1988 στο «Απέραντο γαλάζιο» του Λικ Μπεσόν, ο παπάς της ταινίας είναι ο Ανδρέας Βουτσινάς. Και μπορεί η Αμοργός να είχε ανάγκη την ταινία για να διεκδικήσει μια θέση στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη, ο κύριος όμως που υποδύεται τον ιερωμένο είχε από νωρίς κερδίσει την κοσμοπολίτικη ταυτότητά του με ταξίδια, γνωριμίες, σχέσεις, συνεργασίες, διακρίσεις (και από τη γαλλική κυβέρνηση), αντιθέσεις, έρωτες, πάθη και, πάνω απ΄ όλα, τη μεγάλη του αγάπη για το θέατρο (με πάνω από 130 παραστάσεις) που υπηρέτησε αταλάντευτα ακόμη και εις βάρος του.
Οταν πρόσφατα ο Ανδρέας Βουτσινάς πήγε- με το μπαστουνάκι και τα αιώνια διάφανα γυαλιά- σε παράσταση της Σπείρα Σπείρα, μόλις άκουσε ένα τραγούδι για κάποιον ταχυδρόμο είπε συγκινημένος στον Κραουνάκη, στα καμαρίνια: «Ησουν καλός ταχυδρόμος, δεν έχασες το γράμμα». Και έφυγε την Τρίτη για το φως που υπηρέτησε.
Αγάπη για την ατάκα
Βίκυ Χαρισοπούλου
Από τις συνεντεύξεις του στα «ΝΕΑ»: «ΕΙΜΑΙ ΣΤΑΡ. Εγώ, είμαι. Είναι ευθύνη αυτό το τονισμένο ωμέγα του “εγώ”. Σταρ είναι αυτοί που οι άλλοι δεν ντρέπονται να τους ξέρουν…» «ΜΑΚΑΡΙ ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ να ήταν μια σκηνή. Θα είχε τέλος. Τώρα ο κόσμος είναι μια φυλακή. Πρέπει να βρούμε τα κλειδιά για να δραπετεύσουμε. Μπορεί να τα κρατά το θέατρο…» «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ είναι η έδρα της ψυχής μου. Ζήτησα από τον Δήμο (υπήρξε δημοτικός σύμβουλος την περίοδο 1999-2003 και εξελέγη με 9.000- πρώτος σε σταυρούς) να μου βρει έναν τάφο εδώ στη Θεσσαλονίκη (το 1982 το άλλαξε:
«Θα ΄θελα όταν πεθάνω να με κάψουν και να πετάξουν την τέφρα μου πάνω από την Επίδαυρο. Να αιωρούμαι πάνω από το αρχαίο θέατρο»)
«ΕΝΑ ΜΑΓΕΡΕΙΟ είναι η ζωή. Το ίδιο και το θέατρο. Ερχομαι από μια εποχή που το να έχεις ψωμί και τυρί ήταν “ουάου”. Αυτό που θέλω να δείξω είναι πως το να ξέρεις να αλείψεις λίγη μαρμελάδα στο ψωμί, λίγο βούτυρο, το κάνει νοστιμότερο. Και το θέατρο και τη ζωή» «Ο ΜΟΝΟΣ ΕΡΓΑΤΗΣ της ζωής που μπορεί να πει ότι είναι κατ΄ εικόνα και καθ΄ ομοίωσιν του Θεού είναι ο ηθοποιός» «ΑΝ ΗΜΟΥΝ ΝΕΟΣ σήμερα θα έσπαζα, θα ρήμαζα… Οι φωτιές που ανάβουν τα παιδιά δεν καίνε.
Φωτίζουν. Αν ήμουν νέος θα πήγαινα μαζί τους. Θα τους έλεγα όμως: Προσέξτε μη γίνετε σε λίγα χρόνια σαν αυτούς που πολεμάτε σήμερα. Μη γίνετε χειρότεροι»
Google news
