[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Το λάθος του ΔΝΤ

Το Διεθνές Νοµισµατικό Ταµείο άνοιξε πάλι το θέµα της µείωσης των µισθών του ιδιωτικού τοµέα ως αναγκαίο µέτρο για να πέσουν οι τιµές και να τονωθεί η χαµένη ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονοµίας. Εάν η πρόταση αυτή υλοποιηθεί, θα έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες σε όλο το φάσµα της οικονοµικής δραστηριότητας και θα οδηγήσει σε νέες µεγάλες κοινωνικές εντάσεις για τους ακόλουθους λόγους:

Πρώτον, διότι οι εργαζόµενοι του ιδιωτικού τοµέα στην Ελλάδα έχουν διαπραγµατευθεί τον µισθό τους µέσα σε ένα άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον, µε διαρκείς πιέσεις για αύξηση της απόδοσής τους και χωρίς καµία προνοµιακή µεταχείριση όπως αυτή που συχνά παρατηρείται στις κρατικές επιχειρήσεις και τον δηµόσιο τοµέα. Μετά την κρίση του 2008, οι πιο πολλοί µισθωτοί του ιδιωτικού τοµέα συµπιέστηκαν ακόµη περισσότερο και ήδη σε πολλές επιχειρήσεις δουλεύουν υπερωρίες χωρίς να τις γράφουν ενώ αρκετοί «σπάσανε» το ωράριο απασχόλησης για να µην απολυθούν.

Κατά συνέπεια, η «αγορά» χωρίς ίχνος αργοπορίας έχει ήδη προσαρµόσει τους µισθούς των εργαζοµένων σε επίπεδα που διασφαλίζουν την επιβίωση των επιχειρήσεων. Απόδειξη ότι κανείς µέχρι σήµερα ιδιοκτήτης σοβαρής ιδιωτικής επιχείρησης δεν έχει επικαλεστεί το µισθολογικό κόστος ως πηγή ανησυχίας για το µέλλον της παραγωγής του.

Δεύτερον, διότι η εργατική παραγωγικότητα στην Ελλάδα σηµείωσε σηµαντική άνοδο την τελευταία δεκαετία και συχνά ξεπέρασε τον µέσο ευρωπαϊκό όρο. Σε αυτό συνετέλεσαν η καλύτερη κατάρτιση του νέου εργατικού δυναµικού, η παλιννόστηση έµπειρων στελεχών από το εξωτερικό, ενώ σηµαντικό ρόλο έπαιξαν και οι οικονοµικοί µετανάστες. Μπορεί να παρατηρήθηκε µία µεγάλη αύξηση µπόνους και απολαβών για τα υψηλόβαθµα στελέχη του χρηµατοπιστωτικού τοµέα, αλλά αυτό σε καµιά περίπτωση δεν αφορά την πλειονότητα των εργαζοµένων στον ιδιωτικό τοµέα.

Τρίτον, διότι οι πολιτικές οριζόντιας περικοπής µισθών σε παραγωγικές επιχειρήσεις προκαλούν ανυπολόγιστες στρεβλώσεις στα κίνητρα αναζήτησης εργασίας, στην απόδοση του εργαζόµενου και στην αποτελεσµατικότητα της παραγωγής. Η ισοπεδωτική µεταχείριση των εργαζοµένων είναι ο πιο σύντοµος δρόµος για την καταβαράθρωση της ίδιας της επιχείρησης και γι’ αυτό η οικονοµική φιλοσοφία που κυριάρχησε τις προηγούµενες δεκαετίες στις δυτικές κοινωνίες για την αύξηση της παραγωγικότητας βασιζόταν στη συνολική αναβάθµιση του εργαζόµενου και όχι στη µισθολογική του εξαθλίωση. Τέταρτον, διότι ο αποπληθωρισµός µισθών όχι µόνο δεν βοηθά την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη, αλλά το πιο πιθανό είναι να προκαλέσει ακόµα µεγαλύτερη ύφεση, όπως περίτρανα αποδείχθηκε παγκοσµίως στην κρίση του 1930, στην Ιαπωνία του 1990 και σε άλλες χώρες όπου επιχειρήθηκε να εφαρµοστεί. Υποτίθεται ότι και αυτή η αρχή είχε γίνει «κεκτηµένο» της οικονοµικής φιλοσοφίας στις προηγµένες χώρες και η παραγνώρισή της είχε µάλιστα επισηµανθεί ως το µοιραίο λάθος σε αρκετά προγενέστερα προγράµµατα του ΔΝΤ.

Το ερώτηµα βέβαια που παραµένει είναι πώς άραγε θα µπορέσουν τα ελληνικά προϊόντα να γίνουν πιο ανταγωνιστικά εάν δεν µειωθούν οι µισθοί των εργαζοµένων; Απλούστατα κοιτώντας στην άλλη πλευρά του λόφου όπου βρίσκονται οι τιµές προϊόντων και υπηρεσιών, πολλές από τις οποίες είναι εντυπωσιακά ακριβότερες από τα επίπεδα που επικρατούν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ακόµα και µετά την κρίση του 2008, ενώ οι επιχειρήσεις σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες µείωσαν τις τιµές τους για να συγκρατήσουν την πελατεία, στην Ελλάδα οι πιο πολλές τις αύξησαν ακόµα περισσότερο για να συγκρατήσουν τα κέρδη τους.

Παράλληλα, σε πολλούς κλάδους υπηρεσιών, µελετών, µεταφορών, δηµοσιεύσεων καθώς και σε πολλά κλειστά επαγγέλµατα το κόστος είναι πολύ ακριβό γιατί οι τιµές επιβάλλονται διοικητικά από το κράτος σε αγαστή συνεννόηση µε τους επαγγελµατικούς φορείς και παραγνωρίζοντας αµφότεροι τη δαπάνη που προκαλούν στους παραγωγικούς τοµείς της οικονοµίας. Επειδή το ΔΝΤ έχει διακηρύξει τη µείωση του κόστους παραγωγής ως πολιτική πρωταρχικής σηµασίας, µπορεί να αποφύγει τις µειώσεις µισθών και να το επιτύχει µε δύο απλούς τρόπους:

Πρώτον, µε τη δυνατότητα ανταγωνιστικής τιµολόγησης κάτω από τις διοικητικά καθοριζόµενες τιµές σε κάθε τοµέα. Να µπορεί δηλαδή ένας επαγγελµατίας που βλέπει τη δουλειά του να µειώνεται λόγω της κρίσης, να τιµολογεί φτηνότερα τις υπηρεσίες του αντί να µετακυλίει το υψηλό κόστος σε άλλες επιχειρήσεις.

Δεύτερον, κατευθύνοντας τις κάθε λογής κρατικές ενισχύσεις και διευκολύνσεις από το ΤΕΜΠΕ, το ΕΣΠΑ και το τραπεζικό σύστηµα αποκλειστικά και µόνο προς εκείνες τις επιχειρήσεις που αποδεδειγµένα µειώνουν τις τιµές τους και γίνονται πιο ανταγωνιστικές. Αυτό θα κάνει τις καλές και βιώσιµες επιχειρήσεις ακόµα καλύτερες και θα µπορέσουν να αυξήσουν την απασχόληση εργαζοµένων χωρίς τη µισθολογική τους εξουθένωση.

Ο Νίκος Χριστοδουλάκης είναι καθηγητής στο Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών, πρώην υπουργός Οικονοµίας και Οικονοµικών.

ΤΟ «ΚΛΕΙΔΙ»

Η ανταγωνιστικότητα µπορεί να επιτευχθεί µε µείωση στις τιµές προϊόντων και υπηρεσιών, που είναι εντυπωσιακά ακριβότερες από την Ευρώπη