Φωτογραφίζοντας τον θάνατο ανθρώπων και… αυτοκινήτων

Σχηματοποιείται ο θάνατος; Ερμηνεύονται οι κοινωνίες μέσα από τον τρόπο που τον αντιμετωπίζουν; Φωτογραφίζεται ο «Τόπος» του θανάτου; Μπορεί να αποτελέσει τόπο λατρείας ο χώρος «ταφής» του αγαπημένου… αυτοκινήτου, του συμβόλου εξουσίας μας;

Α-τοπος ο «Τόπος» που επέλεξαν εντασσόμενοι στη γενική θεματική ενότητα της φετινής Φωτομπιενάλε (η προηγούμενη διοργάνωση το 2008 είχε θέμα τον «Χρόνο») τρεις καλλιτέχνες που συμμετέχουν σε αυτή, επιχειρώντας να φωτογραφίσουν και να… εκθέσουν τον θάνατο ως σημείο τόπου.

Γιος του γνωστού ανά τον κόσμο ψυχαναλυτή Ιρβιν και της συγγραφέως Μέριλιν Γιάλομ, ο φωτογράφος Ριντ Γιάλομ φωτογραφίζει «Τα αμερικανικά νεκροταφεία» και μαζί τους 400 χρόνια ιστορίας ιθαγενών Ινδιάνων και αρχαίων Χαβανέζων, ισπανών μεταναστών, καθολικών, μασόνων, προτεσταντών, χρυσοθήρων, στρατιωτών, αστέρων του Χόλιγουντ. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες του «απαθανατίστηκαν» για να πλαισιώσουν το 528 σελίδων βιβλίο της μητέρας του Μέριλιν Γιάλομ (κυκλοφορεί ήδη και η μετάφρασή του στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Αγρα με τον τίτλο «Τα αμερικανικά νεκροταφεία») και υπό τον ίδιο τίτλο εκτίθενται στη φετινή Φωτομπιενάλε.

Αν αυτό που βλέπει ο θεατής αρχικά στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες που εκθέτει ο Χαράλαμπος Πολιτάκης είναι μόνο γκρίζα κουτιά σε σκούρο φόντο, διαβάζοντας πιο προσεκτικά τον τίτλο και παρατηρώντας το περίγραμμα και τα τρισδιάστατα σχήματα ανακαλύπτει ότι πρόκειται για φέρετρα. Εμπνευσμένος από τη σουπρεματιστική σαρκοφάγο του Μάλεβιτς του 1935, ο δημιουργός θέτει το ζήτημα «της σχηματοποίησης και της οικοδόμησης του θανάτου από τον άνθρωπο». Με αυτό τον τρόπο η φόρμα των εικόνων αποκαλύπτεται μέσα από τη νοηματοδότησή τους, θυμίζοντάς μας πως τα σχήματα, ακόμη και αυτό του θανάτου, ορίζονται από εμάς.

Νεκροταφεία, τόπους λατρείας νεκρών όχι ανθρώπων αλλά… αυτοκινήτων (ή ό,τι έχει απομείνει από αυτά έπειτα από πολύνεκρα τροχαία, όπως τιμόνια, στραπατσαρισμένες θέσεις οδηγού και συνοδηγών, μια ρόδα) ανακάλυψε στο μακρύ ταξίδι της στις επαρχίες του Καυκάσου και των Ουραλίων, τη «Χώρα του Ποτέ» (Νiemandsland) η γερμανίδα Ιnge Rambow. Τις φωτογραφίες των τάφων αυτοκινήτων και μαζί της χαμένης «εξουσίας» που οι άνθρωποι «τιμούν» με αναμμένα κεριά και λουλούδια, «τράβηξε» η πολυβραβευμένη αλλά ερασιτέχνις φωτογράφος και εκτίθενται, και αυτές, ως «πέρασμα του ανθρώπου» στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.

ΙΝFΟ

«Τα αμερικανικά νεκροταφεία» Ριντ Γιάλομ – Δημοτική Πινακοθήκη, Β. Ολγας και Μαρτίου. Καθημερινά έως τις 7 Μαΐου.

«Μεταθανάτιο σχήμα» Χαράλαμπος Πολιτάκης- Κέντρο Πολιτισμού Δήμου Θεσσαλονίκης (Γρ. Λαμπράκη και Κλεάνθους). Καθημερινά έως τις 9 Μαΐου.

«Νiemandsland» Ιnge Rambow- Μουσείο Φωτογραφίας, Λιμάνι Θεσσαλονίκης, έως τις 31 Αυγούστου.