Η τέχνη περνάει απ΄ το στομάχι

Κάποιοι «τρώγονται μεταξύ τους», ενώ άλλους…
«τους τρώνε λάχανο».
Τη συμβολική διάσταση της τροφής, που παραπέμπει σε ένα παρελθόν ωμοφαγίας και ανθρωποφαγίας, διερευνούν 28 εικαστικοί καλλιτέχνες
Πιάτα δίχως φαγητό αλλά με κομματιασμένες φωτογραφίες που συμβολίζουν τον χαμένο χρόνο και τις αναμνήσεις. Φωτογραφίες σφαγμένων αρνιών και γουρουνιών που καταλήγουν στο τραπέζι σε γκουρμέ πιάτα. Ο Μυστικός Δείπνος, που φανερώνει την προδοσία σε όλο της το μεγαλείο. Χειρουργοί και ψυχίατροι που «τρώνε» κομμάτι από το σώμα ή την ψυχή για να γιατρέψουν τους ανθρώπους. Είναι θέματα τα οποία θίγουν 28 καλλιτέχνες σε φωτογραφίες και πίνακες ζωγραφικής, σε μια ομαδική έκθεση στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Θεοφαγία-Ανθρωποφαγία» στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων. Στα έργα τους το φαγητό παίρνει συμβολική διάσταση και παίζει με τα όρια ανάμεσα στο «γεύομαι» και το «καταβροχθίζω».

«Η απουσία της τροφής, η ωμοφαγία, οι τελετουργίες και οι θυσίες κατά την αρχαιότητα, ο Μυστικός Δείπνος, ο ερωτισμός, οι σχέσεις και η σύγχρονη κοινωνία είναι μερικά από τα θέματα που απασχόλησαν τους καλλιτέχνες» λέει στα «ΝΕΑ» η επιμελήτρια της έκθεσης, Πηνελόπη Πετσίνη. «Η ανθρωποφαγία, που αναφέρεται και στον τίτλο, ήταν μια πράξη αγριότητας κατά την περίοδο των ανακαλύψεων. Ισως υπάρχουν ακόμη και σήμερα φυλές που επιδίδονται σε τέτοιου είδους πράξεις» προσθέτει.

Ενα ζεστό πιάτο στο τραπέζι και οι μυρωδιές που έρχονται από την κουζίνα συνοδεύονται από ευχάριστες στιγμές με φίλους ή με την οικογένεια. Πώς, όμως, αντιδρά κανείς όταν του φανερώνουν απροκάλυπτα το σφαγμένο ζώο από το οποίο προέρχεται το νόστιμο φιλέτο που μόλις δοκίμασε; «Οταν απολαμβάνουμε το φαγητό δεν συνδέουμε το μαγειρεμένο κρέας με τη σφαγή ενός ζώου. Γενικά, τείνουμε να αποφεύγουμε την πραγματικότητα και να μένουμε στην ωραιοποίηση των πραγμάτων, όπως μας τα πλασάρουν» λέει στα «ΝΕΑ» ο καλλιτέχνης Γιάγκος Αθανασόπουλος. Στις φωτογραφίες του απεικονίζονται γουρουνοκεφαλές, σφαγμένα αρνιά και μοσχάρια, με πηγή έμπνευσης τη διονυσιακή λατρεία, τις μαινάδες και την ωμοφαγία.

Η σύγχρονη κοινωνία- στην οποία επικρατούν οι φράσεις «τρώγονται μεταξύ τους», «τρώγεται με τον εαυτό του», «τον έφαγε με το βλέμμα»- παρουσιάζεται έμμεσα μέσα από τις φωτογραφίες του Νίκου Παναγιωτόπουλου, οι οποίες συνοδεύονται από κείμενο του Μάριου Ποντίκα. Πρωταγωνιστές είναι ψυχίατροι και χειρουργοί, τους οποίους ο φωτογράφος χαρακτηρίζει «εκτελεστές με ποδιές που “τρώνε” κάτι από τους ασθενείς τους». Σε άλλες απεικονίζονται ψυχασθενείς, άποροι και εγκαταλελειμμένοι, που σκίζουν τα ρούχα τους, τους οποίους «η κοινωνία υποτίθεται ότι τους κλείνει σε ίδρυμα για να τους κάνει καλά».

Ενα πιάτο χωρίς φαγητό αλλά με κομματιασμένες φωτογραφίες απεικονίζεται στο έργο του Νικόλα Κληρονόμου με τίτλο «Ως εν ουρανώ και επί της Γης». «Ενα γεύμα δύο εραστών που χώρισαν και “τρώνε” τις αναμνήσεις τους, ενώ συνειδητοποιούν ότι “έφαγαν” τον χρόνο τους μαζί» εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο καλλιτέχνης. Κάτω από το τραπέζι βρίσκεται μια γυναίκα σε εμβρυακή στάση, καθώς «ο πόνος από τον χωρισμό την έκανε να νιώθει “συρρικνωμένη”». Στο βάθος διακρίνεται ένας συγκερασμός δύο Μυστικών Δείπνων, του Ντα Βίντσι και του Θεοχάρη, με την απουσία του Ιησού. «Θέλησα να παίξω με την έννοια της “προδοσίας” στο τραπέζι του ζευγαριού και στον Μυστικό Δείπνο. Ενώ ο οίνος είναι η μετουσίωση του αίματος».

Οσο για τη θεοφαγία, πρόκειται για έναν όρο που απουσιάζει από τα περισσότερα λεξικά παγκοσμίως, και των ελληνικών, «αν και το σύνολο της ελληνικής μυθολογίας βρίθει θεοφαγικών παραδειγμάτων, κάτι που συναντάμε και στη θεογονία», αναφέρει η επιμελήτρια Πηνελόπη Πετσίνη. Ο Κρόνος καταπίνει τα παιδιά του για να διατηρήσει την εξουσία του, οι Τιτάνες κατασπαράζουν τον Διόνυσο Ζαγρέα, ο Δίας καταβροχθίζει την ερμαφρόδιτη σύζυγό του Μήτιν ή Φάνητα κι έτσι γίνεται παντοδύναμος.

ΙΝFΟ

Εκθεση «ΘεοφαγίαΑνθρωποφαγία» και εκδηλώσεις στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50) σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελέτης Πολιτισμικής Ετερότητας (ΕΜΠΕ). Εως 11 Μαΐου. Πληροφορίες: τηλ. 210-
8812.069.

Χορός και περφόρμανς

Με άξονα το φαγητό, τη θεοφαγία και την ανθρωποφαγία, οι εκδηλώσεις συνεχίζονται με μουσική, χορό, περφόρμανς, βραδιά ποίησης, κινηματογραφικό αφιέρωμα και ένα συνέδριο. Οι περφόρμανς «Εating the Αpple» της Ασπας Τομπούλη, σε χορογραφία Νατάσας Παπαμιχαήλ, και «Μαμά γάλα» της Αθηνάς Παραουλάκη, παρουσιάζονται στις 7 και 8 Μαΐου αντίστοιχα. Την ίδια ημέρα (8/5) βραδιά ποίησης με υπεύθυνη τη Λιλή Ντίνα και χορευτικό δρώμενο «Foie Gras» από την ομάδα «Μετ΄ εμποδίων» και τη Μαρουσώ Καραλέκα, με θέμα «το σώμα που πεινάει για τροφή, για έρωτα, για κυριαρχία, και τον άνθρωπο υπερ-καταναλωτή». Ακολουθεί (10/5) συνέδριο στο οποίο οι εισηγητές θίγουν- μεταξύ άλλων – θέματα όπως «η γλυκιά ζάλη των λόγων και των οίνων», ο κανιβαλισμός όπου το ίδιο το υποκείμενο προσφέρεται εκουσίως ως έδεσμα (με αφορμή περιστατικό στη Γερμανία), ο ρόλος της τροφής στο θέατρο, οι απεργίες πείνας στις ελληνικές φυλακές, οι διατροφικές διαταραχές. Οι εκδηλώσεις κλείνουν με τη μουσική παράσταση «Θεοτροφείον ο Ερως» (10/5), με τον Σπύρο Σακκά και το Εργαστήριο Φωνητικής Τέχνης και Ερευνας.