«Τίποτα δεν είναι απόλυτο. Τα πάντα… γκρι κι ουδέν μένει»

Μια θεατρική συνομιλία του συγγραφέα με «Τα παιδιά της πιάτσας» στη Λαϊκή Σκηνή του Κρατικού Θεάτρου Βoρείου Ελλάδος
O φυλακισμένος αρχηγός μιας σύγχρονης συμμορίας (Νίκος ο Γαμψός) και ο σωματοφύλακάς του φροντίζουν να πάρουν μετάταξη σε μία άλλη φυλακή για να μπορέσουν από εκεί να αποδράσουν με ελικόπτερο Σούπερ Πούμα από την ταράτσα…. Στη νέα φυλακή συναντούν ήρωες του Τσιφόρου, από «Τα παιδιά της πιάτσας», που εκτίουν εκεί την ποινή τους…

Σάκης: Εσείς, στην καταπακτή, πως και δεν…;

Νέστορας: Εμείς, που μας βλέπεις, δεν μπορούμε να την κάνουμε αν δεν πει το «ναι» ο Τσιφόρος.

Σάκης: Και τι ΄ναι ο Τσιφόρος; Πρόεδρος, για εισαγγελέας;

Γιαννάκης: Σιγά μην είναι κι ο αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου! Αγράμματε. Ο Νίκος ο Τσιφόρος, ο συγγραφέας να ΄ούμ΄.

Γαμψός:
Ο κανονικός Τσιφόρος; Πλάκα μου κάνεις;

Γιαννάκης: Ναι, ρε, αυτός. Όλοι οι μάγκες εδώ είμαστε από τα «Παιδιά της πιάτσας».

Σάκης: Α, γι΄ αυτό και δεν γερνάτε. Και μένετε πάντα ίδιοι.

Νέστορας: Γι΄ αυτό. Γιατί είμαστε λογοτεχνικοί ήρωες, που λένε, κατάλαβες;

«Δεν είχα την αλαζονεία να αναμετρηθώ με το “απέραντο” γλωσσικό σύμπαν του Τσιφόρου, αλλά περισσότερο θέλησα να εμπνευστώ από αυτό» λέει ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης για το εγχείρημά του να διασκευάσει «Τα παιδιά της πιάτσας» του Νίκου Τσιφόρου για τη σκηνή.

«Δημιούργησα σύγχρονους ήρωες, που τους εμπλέκω με εκείνους του Τσιφόρου μέσα στον ίδιο χώρο, μια φυλακή. Ο καθείς με τη δική του γλώσσα και ιστορία, αλλά πάντα μέσα στο ίδιο κράτος και σε συγγενείς συγκυρίες, όπου λάμπει μεγαλοπρεπώς η διαφθορά, η λωποδυσία, το πάθος για κατορθώματα και λίγη δόξα, αρχηγία κι επιρροή- οι μεν με τους κώδικες του υποκόσμου, οι δε με την παρασημαντική της έξω λαμογιάς» δηλώνει ο συγγραφέας.

«Ο Σκαμπαρδώνης είναι ο πιο γενναιόδωρος συγγραφέας που έχω γνωρίσει. Κανείς δεν δικαιούται να είναι τόσο πληθωρικά ταλαντούχος όσο ο Τσιφόρος και ο Σκαμπαρδώνης τολμά και αναμετριέται μαζί του σ΄ αυτήν τη συνομιλία τού χθες με το σήμερα», λέει ο σκηνοθέτης της παράστασης Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης.

«Είναι θέμα όρασης, στυλ και γλώσσας η λογοτεχνία» λέει ο συγγραφέας. «Αρκεί να τους “δεις” τους ανθρώπους. Σ΄ όλους τους χώρους. Ο συγγραφέας πρέπει να ΄ναι ένας ημίαιμος κοπρόσκυλος, όχι μια λουλού… Περιθώριο και παρακράτος είναι το ορυκτό της λογοτεχνίας. Αντλώ από τις ζωές τους το υλικό της πραγματικής ζωής. Ανατρέπω τη μηχανιστική ταξική προσέγγιση αυτών των ανθρώπων. Δεν είναι ένα στράτευμα εκπαιδευμένο στο κακό, αλλά υπονομευμένοι αλητάμπουρες που θέλουν απλώς να επιβιώσουν» δήλωνε για την «ηρωοποίηση» των παρακρατικών στο… «Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου», του Μουσχουντή στο «Ουζερί Τσιτσάνης» (θεατροποιήθηκε από το ΚΘΒΕ το 2005) και του βαρύμαγκα πάσχοντα Βαμβακάρη στο «Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας».

Υπάρχει μια «μόνιμη» σχεδόν αδυναμία ή προσήλωση σε ήρωες του περιθωρίου. Πόσο «ήρωας» είναι ένας ποινικός κρατούμενος, έστω «φτωχοδιάβολος»;

«Στο “Με τα παιδιά της πιάτσας” επιχειρώ μια αυθαίρετη θεατρική συνομιλία- μια τιμή στο έργο του Τσιφόρου. Μια δική μου γλωσσική και θεατρική άσκηση βασισμένη στον Τσιφόρο. Ήταν ένας ξεχωριστός, πληθωρικός συγγραφέας. Έχει δικό του κόσμο. Γλωσσικό, κοινωνιολογικό, θεατρολογικό. Αντιμετωπίζει με μια τρυφεράδα, κατανόηση και συγκατάβαση τους ήρωες αυτούς σε μια εποχή απόλυτου καθωσπρεπισμού. Αυτό το κλειστό σύστημα κωδίκωντης φυλακής στην προκειμένη περίπτωση- συνιστά ιδανικό υλικό για δραματοποίηση με μεγαλύτερη ένταση. Δεν πρόκειται για τυπικά αλλά για “λογοτεχνικά ποινικούς” κρατούμενους. Είναι χάρτινοι οι ήρωες αυτοί. Άλλωστε τίποτα δεν είναι απόλυτο. Τα πάντα γκρι…»

ΙΝFΟ

«Με τα παιδιά της πιάτσας», θεατρική διασκευή του έργου του Νίκου Τσιφόρου «Τα παιδιά της πιάτσας». Λαϊκή Σκηνή- Μονή ΛαζαριστώνΣκηνή Σωκράτης Καραντινός. Έως 16 Μαΐου.

Για την ιστορία

● «Τα παιδιά της πιάτσας» δημοσιεύτηκαν- σε εβδομαδιαίες συνέχειες- στο περιοδικό «Ταχυδρόμος» το 1960-1961 ● Πρωτοεκδόθηκαν (από τον «Ερμή») το 1971 ● Ανεβάστηκαν στο «Rex» το 1976-77 σε θεατρική διασκευή των Κ. Καραγιάννη, Ν. Καμπάνη, Β. Μακρίδη, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Νικολαΐδη με τους Ανέστη Βλάχο, Νίκο Ρίζο, Σπεράντζα Βρανά, Σωτήρη Τζεβελέκο ● Για τον κινηματογράφο γυρίστηκε το 1979 σε σενάριο Γιώργου Λαζαρίδη, σκηνοθεσία Κώστα Καραγιάννη, μουσική Σταύρου Ξαρχάκου