Υποψήφιος Βιολογία Γ.Π.

Ερώτηση 1η.
Είναι δυνατό, με απλή παρατήρηση των εξωτερικών χαρακτηριστικών δύο οργανισμών, να συμπεράνουμε εάν αυτοί ανήκουν στο ίδιο ή σε διαφορετικό είδος;
Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Απάντηση:
Δεν μπορούμε, με απλή παρατήρηση των εξωτερικών χαρακτηριστικών δύο οργανισμών, να συμπεράνουμε αν ανήκουν στο ίδιο ή σε διαφορετικό είδος διότι μπορεί εξωτερικά οι οργανισμοί αυτοί να παρουσιάζουν την ίδια μορφολογία, λόγω προσαρμογής στις ίδιες περιβαλλοντικές συνθήκες, χωρίς όμως να ανήκουν στο ίδιο είδος. Π.χ., το δελφίνι μπορεί να μοιάζει εξωτερικά με άλλα θαλάσσια ψάρια, παρ΄ όλα αυτά όμως είναι ζώο θηλαστικό και τα εξωτερικά μορφολογικά του χαρακτηριστικά (ατρακτοειδές σχήμα, πτερύγια) δεν αποτελούν παρά προσαρμογές του ζώου στο θαλάσσιο περιβάλλον. Εξάλλου, σε αυτού του είδους τις συγκρίσεις, παρεμβάλλεται πάντα και η υποκειμενικότητα του ερευνητή.

Σύμφωνα με το μειξιολογικό κριτήριο του είδους, το είδος είναι ένα σύνολο οργανισμών οι οποίοι μπορούν να αναπαραχθούν μεταξύ τους και να αποκτήσουν γόνιμους απογόνους.

Οι οργανισμοί που αναπαράγονται μονογονικά κατατάσσονται σε είδη με βάση άλλα κριτήρια, όπως κοινά βιοχημικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά.

Ερώτηση 2η.
Να αναφέρετε τα σημεία της θεωρίας του Λαμάρκ τα οποία δεν είναι αποδεκτά από τη σύγχρονη Βιολογία.

Απάντηση:
Τα σημεία της θεωρίας του Λαμάρκ τα οποία δεν είναι αποδεκτά από τη σύγχρονη Βιολογία είναι:

– Η ύπαρξη νοητής φυσικής κλίμακας: Η έμφυτη τάση των όντων για συνεχή πρόοδο διαμέσου μιας νοητής φυσικής κλίμακας και μιας εσωτερικής δύναμης η οποία στοχεύει στη βελτίωσή τους.

– Η αρχή της κληρονόμησης των επίκτητων χαρακτηριστικών.

Σύμφωνα με αυτή την αρχή, τα χαρακτηριστικά που αποκτά ένας οργανισμός κατά τη διάρκεια της ζωής του μεταβιβάζονται στους απογόνους. Σήμερα έχει αποδειχθεί ότι τα επίκτητα χαρακτηριστικά δεν κληρονομούνται στους απογόνους.

– Η αρχή της χρήσης και της αχρησίας, σύμφωνα με την οποία ένα όργανο που χρησιμοποιείται γίνεται πιο ισχυρό, ενώ αν περιέλθει σε αχρησία ατροφεί, είναι εν μέρει αποδεκτή από τη σύγχρονη Βιολογία. Π.χ. ένας μυς που γυμνάζεται γίνεται πιο ισχυρός ή αν δε χρησιμοποιείται ατροφεί (και δεν εξαφανίζεται από τον οργανισμό που τον φέρει ούτε στις επόμενες γενιές). Η αρχή όμως αυτή έχει δύο μη αποδεκτά από τη σύγχρονη Βιολογία σημεία:

– Δεν ισχύει για όλα τα όργανα και όλα τα μορφολογικά, βιοχημικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά των οργανισμών (π.χ. απουσία τριχώματος, άπτερα έντομα κτλ.).

– Η εξαφάνιση κάποιων οργάνων ή άλλων χαρακτηριστικών των οργανισμών δεν οφείλεται στην αχρησία τους, αλλά στη συσσώρευση μεταλλάξεων στους οργανισμούς αυτούς.

Ερώτηση 3η.
Να περιγράψετε δύο σημεία της θεωρίας του Δαρβίνου που την καθιστούν ρεαλιστικότερη από την αντίστοιχη του Λαμάρκ.

Απάντηση:
– Ο Δαρβίνος παρατήρησε ότι μέσα στα άτομα του ίδιου είδους υπάρχει ποικιλομορφία, δηλαδή δεν είναι όμοια μεταξύ τους. Ορισμένα άτομα είναι καλύτερα προσαρμοσμένα στο περιβάλλον τους και γι αυτό έχουν αυξημένες δυνατότητες για επιβίωση και αναπαραγωγή.

– Η φυσική επιλογή είναι η διαδικασία διαμέσου της οποίας επιβιώνουν οι καλύτερα προσαρμοσμένοι στο περιβάλλον οργανισμοί, ενώ αντίθετα εξαφανίζονται οι λιγότερο προσαρμοσμένοι. Με τη δράση της φυσικής επιλογής και με την πάροδο πολλών γενιών, συσσωρεύονται ευνοϊκά χαρακτηριστικά στους πληθυσμούς, με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων ειδών.

Ερώτηση 4η.
α. Να αναφέρετε τα κύτταρα του ανοσοβιολογικού συστήματος που ενεργοποιούνται μετά από τη μόλυνση του ανθρώπινου οργανισμού από έναν ιό. β. Με ποιους τρόπους παρεμποδίζεται ο πολλαπλασιασμός των ιών μέσα στα ανθρώπινα κύτταρα ξενιστές;

Απάντηση:

α. Μακροφάγα, Τ-βοηθητικά, Β (πλασματοκύτταρα), Τ-κυτταροτοξικά, Τ-κατασταλτικά λεμφοκύτταρα. Αν πρόκειται για επόμενη είσοδο του ιού στον οργανισμό θα ενεργοποιηθούν (εκτός από τα μακροφάγα και τα Τ-κατασταλτικά) τα Τ-βοηθητικά, Β, και Τ-κυτταροτοξικά λεμφοκύτταρα μνήμης.

β. Ο πυρετός εμποδίζει τη λειτουργία των ενζύμων των κυττάρων ξενιστών και αναστέλλεται έτσι ο πολλαπλασιασμός των ιών. Οι ιντερφερόνες ενεργοποιούν την παραγωγή πρωτεϊνών οι οποίες παρεμποδίζουν τον πολλαπλασιασμό των ιών. Τα φάρμακα ΑΖΤ και DCC παρεμποδίζουν την αντίστροφη μεταγραφή και την ανάπτυξη του ιού ΗΙV.

Ερώτηση 5η.
Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Σε ποιες περιπτώσεις ο άνθρωπος αυτός δεν θα εμφανίσει νόσο;

Απάντηση:
Ο άνθρωπος αυτός δεν θα εμφανίσει νόσο στις εξής περιπτώσεις:

α. Εάν στο παρελθόν έχει προσβληθεί από το ίδιο στέλεχος ιού και διαθέτει λεμφοκύτταρα μνήμης που μπορούν να δράσουν απέναντι στον ιό αυτό (φυσική ενεργητική ανοσία).

β. Εάν του έχει χορηγηθεί εμβόλιο το οποίο έχει ενεργοποιήσει τον ανοσοβιολογικό του μηχανισμό και διαθέτει έτσι λεμφοκύτταρα μνήμης που μπορούν να δράσουν απέναντι στον ιό αυτό (τεχνητή ενεργητική ανοσία). γ. Στην περίπτωση που ο ιός ενσωματώσει το γενετικό του υλικό στο γονιδίωμα του κυττάρου ξενιστή και παραμείνει σε λανθάνουσα κατάσταση χωρίς να επηρεάσει έτσι τις φυσιολογικές λειτουργίες του κυττάρου ξενιστή.

Ερώτηση 6η.
Να εξηγήσετε τους μηχανισμούς με τους οποίους προσλαμβάνουν τα φυτά το άζωτο: α. μέσω των αζωτοδεσμευτικών βακτηρίων και β. μέσω της δράσης των αποικοδομητών.

Απάντηση:

α. Τα αζωτοσδεσμευτικά βακτήρια δεσμεύουν το μοριακό άζωτο και το μετατρέπουν σε νιτρικά ιόντα του εδάφους.

Τα νιτρικά ιόντα στη συνέχεια μπορούν να τα απορροφήσουν τα φυτά με τις ρίζες τους και να τα μετατρέψουν σε οργανικές αζωτούχες ενώσεις όπως είναι π.χ οι πρωτεΐνες και τα νουκλεΐκά οξέα.

β. Οι αποικοδομητές μετατρέπουν τη νεκρή οργανική ύλη που παράγουν οι οργανισμοί (π.χ νεκρά σώματα περιττώματα, ουρία, ουρικό οξύ, φύλλα, καρποί κ.λπ.) σε αμμωνία. Την αμμωνία στη συνέχεια τα νιτροποιητικά βακτήρια τη μετατρέπουν με τη δράση τους σε νιτρικά ιόντα τα οποία μπορούν να απορροφήσουν τα φυτά και να τα ενσωματώσουν σε οργανικές αζωτούχες ενώσεις.

Ερώτηση 7η.
Τι ονομάζουμε ρύπους; Μπορούν να θεωρηθούν ρύποι τα νιτρικά άλατα; Εξηγήστε.
Απάντηση:

Σαν ρύποι μπορούν να χαρακτηριστούν οποιοιδήποτε παράγοντες έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στους οργανισμούς. Τέτοιοι παράγοντες μπορεί να είναι χημικές ουσίες καθώς και μορφές ενέργειας όπως είναι οι ακτινοβολίες, η θερμότητα και ο ήχος.

Τα νιτρικά άλατα μπορούν να θεωρηθούν χημικοί ρύποι.

Γνωρίζουμε ότι τα νιτρικά άλατα αποτελούν συστατικό των λιπασμάτων που χρησιμοποιούν οι αγρότες για την αύξηση της παραγωγής τους. Όταν βρέχει όμως το νερό της βροχής παρασύρει τα λιπάσματα και τα μεταφέρει από τα χωράφια στα υδάτινα οικοσυστήματα. Εκεί προκαλούν την αύξηση των υδρόβιων φωτοσυνθετικών οργανισμών. Η αύξηση των φωτοσυνθετικών οργανισμών επιφέρει την αύξηση του ζωοπλακτού. Όταν όμως οι πλακτονικοί οργανισμοί πεθάνουν συσσωρεύεται νεκρή οργανική ύλη στο υδάτινο οικοσύστημα την οποία θα διασπάσουν οι αποικοδομητές.

Οι αποικοδομητές με τη δράση τους καταναλώνουν το οξυγόνο που βρίσκεται διαλυμένο μέσα στο νερό και δεν αφήνουν οξυγόνο για άλλους οργανισμούς όπως τα ψάρια τα οποία πεθαίνουν από ασφυξία.

ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ
ΣΥΓΧΡΟΝΟ
ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΑΝΙΓΓΟΣ- ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
ΓΛΥΚΑ ΝΕΡΑ- ΠΑΛΛΗΝΗ