Μέτρα 3,6 δισ. ευρώ ζητούν οι Βρυξέλλες

Σε διορθώσεις στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης προχωρεί τώρα η κυβέρνηση, με στόχο να ικανοποιήσει ώς έναν βαθμό τις απαιτήσεις των Βρυξελλών για μεγαλύτερες θυσίες και πιο συγκεκριμένα μέτρα. Η κοινοτική αντιπροσωπεία που επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα την Αθήνα υπολόγισε σύμφωνα με πληροφορίες ότι με βάση τα μέτρα που έχει ώς τώρα ανακοινώσει η κυβέρνηση για το 2010, το έλλειμμα δεν προβλέπεται να μειωθεί ούτε καν κάτω από 10% του ΑΕΠ, από 12,7% του ΑΕΠ το 2009. Λείπουν, συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους κοινοτικούς υπολογισμούς, μέτρα της τάξης του 1,5% του ΑΕΠ ή 3,6 δισ. ευρώ για να πετύχει η κυβέρνηση τον στόχο της, να φτάσει δηλαδή το έλλειμμα στο 8,7% του ΑΕΠ.

Έτσι, εμμέσως ζητούν πρόσθετα μέτρα 3,6 δισ. ευρώ για το 2010. Εναλλακτικά, η κυβέρνηση πρέπει να τους πείσει, εξειδικεύοντας τα μέτρα που έχει ανακοινώσει, ότι αυτά επαρκούν για να εξασφαλιστούν τα ποσά αυτά. Ζητούν, επίσης, οι κοινοτικοί εξειδίκευση των μέτρων του 2011 και 2012 γιατί δεν προκύπτει από πουθενά, όπως τονίζουν, πώς θα επιτευχθεί η περαιτέρω μείωση του ελλείμματος κατά 6% συνολικά τα δύο αυτά χρόνια.

Eνόχληση υπουργών
Οι κοινοτικοί υπάλληλοι δεν έκρυψαν τις επιφυλάξεις και τις αμφιβολίες τους, κατά τις συναντήσεις τους με τα στελέχη της κυβέρνησης. Οι συζητήσεις ήταν μακρές και κάποιες στιγμές ενοχλητικές για ορισμένους υπουργούς, που βρέθηκαν στη δυσάρεστη θέση να δίνουν εξηγήσεις όχι σε ομολόγους τους, αλλά σε απλούς τεχνοκράτες των Βρυξελλών. Αυτό όμως είναι το τίμημα του δημοσιονομικού εκτροχιασμού και της αναξιοπιστίας της χώρας, σχολίαζαν. Το καθεστώς επιτήρησης στο οποίο μπήκε η χώρα προοιωνίζεται ότι αυτή η κατάσταση θα συνεχιστεί και στο μέλλον.

Τι διεμήνυσαν οι κοινοτικοί
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι κοινοτικοί διεμήνυσαν στα κυβερνητικά στελέχη τα εξής:

● Θεωρούν ότι το σενάριο για την ανάπτυξη που έχει υιοθετήσει η κυβέρνηση είναι αισιόδοξο (υποχώρηση του ΑΕΠ κατά 0,3% φέτος και στη συνέχεια ανάκαμψη με επιταχυνόμενο ρυθμό το 2011 και 2012). Επομένως, πιστεύουν ότι τα έσοδα που προβλέπονται δύσκολα θα εισπραχθούν αφού δεν θα υπάρχει φορολογητέα ύλη και θα υπάρχει τάση για φοροδιαφυγή. Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες, η υπουργός Οικονομίας κ. Λ. Κατσέλη κέρδισε τις εντυπώσεις στις εξηγήσεις που έδωσε για το πώς η κυβέρνηση θα ενισχύσει την ανάπτυξη.

● Δεν κρίνουν επαρκείς τις περικοπές δαπανών που κάνει η κυβέρνηση. Πιστεύουν ότι έπρεπε να είναι πιο αυστηρή, ειδικά στο θέμα των μισθολογικών δαπανών, τις οποίες θέλουν να δουν να περικόπτονται περαιτέρω.

● Θέλουν περισσότερες εξηγήσεις για τις μεταρρυθμίσεις που σκοπεύει να κάνει η κυβέρνηση, όπως π.χ. στο Ασφαλιστικό ή στο άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων. ● Ζητούν ποσοτικοποίηση των μέτρων που αφορούν τους φόρους, τις δαπάνες του προϋπολογισμού και των αναπτυξιακών πρωτοβουλιών που σκοπεύει να πάρει η κυβέρνηση το 2011 και 2012.

Δεν ικανοποιήθηκαν
«Η συζήτηση δεν ήταν ενθαρρυντική», σχολίαζαν υψηλόβαθμα στελέχη των Βρυξελλών, μετά την ενημέρωση που τους έγινε από την κοινοτική αντιπροσωπεία. «Δεν διαφάνηκαν μεγάλες αλλαγές σε σχέση με ό,τι ήδη γνωρίζαμε εδώ και καιρό. Επίσης, θα περιμέναμε μεγαλύτερη εξειδίκευση και ειδικότερα για τα επόμενα χρόνια. Για παράδειγμα ενώ αναφέρεται ότι η περικοπή των επιδομάτων θα οδηγήσει σε συμπίεση του κόστους μισθών κατά 3%, δεν διευκρινίζεται τι θα γίνει για την περαιτέρω συμπίεση που υπόσχονται τα επόμενα χρόνια».

Οι συζητήσεις με τους κοινοτικούς υπαλλήλους ήταν μακρές και κάποιες στιγμές ενοχλητικές για ορισμένους υπουργούς, που βρέθηκαν στη δυσάρεστη θέση να δίνουν εξηγήσεις σε απλούς τεχνοκράτες των Βρυξελλών

«Ήθελαν περισσότερα»

«Θα ήθελαν περισσότερα», σχολιάζει στέλεχος της κυβέρνησης, «εμείς θα κάνουμε τις προσαρμογές μας και θα καταθέσουμε την ερχόμενη εβδομάδα στο Υπουργικό Συμβούλιο το τελικό σχέδιο». Η κυβέρνηση, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αποφασίσει να ανταποκριθεί εν μέρει στις απαιτήσεις αυτές και θα επιχειρήσει κυρίως να εξειδικεύσει τα μέτρα των δύο επόμενων ετών. Ελπίζει ότι με τις προσαρμογές που θα γίνουν θα μπορέσει ο Πρωθυπουργός κ. Γ. Παπανδρέου να κάνει μια ευπρόσωπη παρουσίαση στους ομολόγους του στη Σύνοδο Κορυφής τον Φεβρουάριο και να εξασφαλιστεί έτσι μια ευνοϊκή γνωμοδότηση για το Πρόγραμμα.

Στην πραγματικότητα, όπως επισημαίνεται, δεν τίθεται θέμα απόρριψης του Προγράμματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 27 Ιανουαρίου και στη συνέχεια από το ΕCΟFΙΝ. Αν, όμως, η γνωμοδότηση της Κομισιόν είναι γεμάτη επιφυλάξεις, η κατάσταση δεν θα είναι ευχάριστη. «Είναι ανάγκη να μην μας πουν αντίο οι πιστωτές μας», λένε χαρακτηριστικά. Φυσικά, κάτι τέτοιο, δηλαδή μια κρίση στο εσωτερικό της με το ευρώ, δεν θα το ήθελε ούτε η ευρωζώνη. Εξού και οι πιέσεις για περαιτέρω προσαρμογές.


Φορο-αυξήσεις 1 δισ. ευρώ σε ποτά, τσιγάρα
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ

Αυξάνεται από την Τρίτη 12 Ιανουαρίου ο φόρος στα τσιγάρα ενώ άρχισαν ήδη να ισχύουν από χτες αυξήσεις και στα ποτά όπως προβλέπεται στη σχετική τροπολογία που κατέθεσε στη Βουλή το υπουργείο Οικονομικών.

Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα βιομηχανοποιημένα καπνά αυξάνεται από 57,5% σε 70% και στα αλκοολούχα ποτά κατά 20%. Όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών, ενδεικτικά η επιβάρυνση λόγω του φόρου στο πακέτο 20 τσιγάρων, που πωλείται σήμερα 2 ευρώ, ανέρχεται στα 0,19 ευρώ και στο πακέτο 20 τσιγάρων που πωλείται σήμερα 3,20 ευρώ (που είναι και τα τσιγάρα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση) η επιβάρυνση είναι 0,41 ευρώ.

Στα αλκοολούχα ποτά η επιβάρυνση ανά φιάλη ουίσκι είναι 0,91 ευρώ, για ούζο, τσίπουρο, τσικουδιά είναι 0,45 ευρώ, ενώ για τη φιάλη μπίρας από 0,009 έως 0,002 ευρώ.

Τι προσδοκούν
Από τις αλλαγές αυτές, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, η ετήσια αύξηση εσόδων στον κρατικό προϋπολογισμό, από την αναπροσαρμογή των συντελεστών του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης των βιομηχανοποιημένων καπνών είναι περίπου στα 930 εκατ. ευρώ, ενώ από την αναπροσαρμογή των συντελεστών του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην αιθυλική αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά είναι περίπου στα 70 εκατ. ευρώ.

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης θεωρεί ότι με τις ρυθμίσεις αυτές σε συνδυασμό με τις αλλαγές στις δωρεές και τις γονικές παροχές στο φορολογικό καθεστώς, που θα ισχύσει από την 1η Μαρτίου 2010, η αύξηση των δημοσίων εσόδων θα είναι σημαντική και εξαρτάται από τα πραγματικά γεγονότα (αριθμός και αντικείμενο φορολογικών υποθέσεων, φορολογικές κλίμακες νέου θεσμικού πλαισίου κ.λπ.).

Το υπουργείο χαρακτηρίζει τις ρυθμίσεις αυτές σκόπιμες, προκειμένου να αυξηθούν τα έσοδα του προϋπολογισμού αφενός και αφετέρου προκειμένου η αυξημένη τιμή να αποτελέσει στον καταναλωτή αντικίνητρο κατανάλωσης για σκοπούς προστασίας της δημόσιας υγείας. Με την αναπροσαρμογή των συντελεστών του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, προσεγγίζεται ο μέσος όρος φορολογίας, που ισχύει σε κοινοτικό επίπεδο, τόσο στα καπνοβιομηχανικά προϊόντα όσο και στα αλκοολούχα ποτά. Επισημαίνεται ότι οι αυξήσεις αυτές είναι αναλογικές και επιβαρύνουν λιγότερο τα προϊόντα με χαμηλή τιμή, που καταναλώνονται από τα κοινωνικά στρώματα με χαμηλό εισόδημα.


Τι ζητούν οι Βρυξέλλες

Στα χέρια της κυβέρνησης έχει φτάσει κείμενο από τις Βρυξέλλες, πριν ακόμη και από την επίσκεψη των κοινοτικών, στο οποίο καθίσταται σαφές ότι τα μέτρα που υποδεικνύουν οι είναι:

ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΝ ΚΑΤΑ 7%. Η μείωση, διευκρινίστηκε, αφορά τον μέσο μισθό και όχι το μισθολογικό κόστος. Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει μόνο μείωση των επιδομάτων κατά 10%, που οδηγεί σε μείωση των αποδοχών κατά 3%. Επομένως, αν ήθελε να καλύψει την απαίτηση της Κομισιόν θα έπρεπε να συνεχίσει την περικοπή των επιδομάτων και τα επόμενα δύο χρόνια. Επίσης, θα έπρεπε να συνεχίσει το πάγωμα των μισθών πάνω από 2.000 € και τα δύο επόμενα χρόνια.

ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΣΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Όπως επισημαίνουν, είναι ένας πολύ απλός τρόπος για να αυξήσει η κυβέρνηση τα έσοδα και δεν καταλαβαίνουν γιατί δεν το κάνει. Ο φόρος είναι οικολογικός, άρα σύμφωνος με την πολιτική της κυβέρνησης και άλλωστε η Ελλάδα υπολείπεται ακόμη σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη φορολογία καυσίμων. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι μπορεί να εξασφαλίσει αμέσως ετήσια έσοδα 800 εκατ. ευρώ. Όσο καθυστερεί να τον εφαρμόσει τόσο χάνει, λένε στελέχη των Βρυξελλών. Η κυβέρνηση έχει διαψεύσει ότι σκοπεύει να αυξήσει αυτό τον φόρο, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες βρίσκεται στις εφεδρείες της. ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ με σκληρά μέτρα όπως οι περικοπές των συντάξεων και η κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.

ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΩΣ ΑΥΞΗΣΗ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΦΠΑ, αν οι συνθήκες το επιβάλλουν.


Ώρα αναδίπλωσης στην οικονομική πολιτική
Του ΓΙΑΝΝΟΥ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ

Η αιφνίδια μεταστροφή της κυβερνητικής πολιτικής στην κατεύθυνση της δραστικής δημοσιονομικής εξυγίανσης αποτελεί θετική, και σε κάποιο βαθμό νομοτελειακή, εξέλιξη. Αντίθετη πολιτική θα ισοδυναμούσε με σύγκρουση με την πραγματικότητα.

Όμως, η απώλεια των πρώτων 100 ημερών επιδείνωσε το δημοσιονομικό πρόβλημα που κληρονόμησε και καλείται να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση.

Διευρύνθηκε το έλλειμμα στο μέτρο που η κυβέρνηση επέμεινε να υλοποιήσει ανέφικτες προεκλογικές υποσχέσεις. Αν, μετά την εκτίναξη της πρόβλεψης του ελλείμματος του 2009 από 6% σε 12,7% του ΑΕΠ, μετέθετε χρονικά την υλοποίησή τους θα εξοικονομούσε πόρους ισοδύναμους προς 1,5% του ΑΕΠ. Επιπλέον, αν κάλυπτε αμέσως τις θέσεις των πολιτικών και υπηρεσιακών προϊσταμένων του υπουργείου Οικονομικών θα ήταν σε θέση να βελτιώσει σημαντικά την είσπραξη των φόρων. Αποτέλεσμα αυτών των πρωτοβουλιών θα ήταν να περιοριστεί η αναγκαία συνολική μείωση του ελλείμματος στη διάρκεια της επόμενης τριετίας από 10 σε περίπου 7,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα ήταν, με μεγάλη δυσκολία, εφικτή.

Κόστισαν σε αξιοπιστία
Εξάλλου, οι καθυστερήσεις στη χάραξη και εφαρμογή της αναγκαίας δημοσιονομικής πολιτικής στοίχισαν πολύ στην αξιοπιστία της χώρας. Δόθηκε η εντύπωση ότι η κυβέρνηση δεν είχε αντίληψη του μεγέθους του προβλήματος και ότι αποφεύγει να λάβει τα αναγκαία μέτρα. Η δυσπιστία των διεθνών οργανισμών και των αγορών διογκώθηκε με αποτέλεσμα να διογκωθούν και οι απαιτήσεις για την παροχή «πειστηρίων» και «εγγυήσεων» από την πλευρά της χώρας μας για επάνοδο στον δρόμο της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Αν ο προϋπολογισμός του 2010, που κατατέθηκε τον περασμένο Νοέμβριο, ήταν αυστηρός και αξιόπιστος, η Ελλάδα θα είχε φύγει από τα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου και η σημερινή διαδικασία κατάρτισης του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης δεν θα παρουσίαζε ιδιαίτερα προβλήματα. Η κυβέρνηση θα ήταν σε πολύ ισχυρότερη θέση και η αντιμετώπιση του δημοσιονομικού προβλήματος θα ήταν ηπιότερη από αυτήν που, τελικά, θα απαιτηθεί. Τι πρέπει να γίνει
Σήμερα, προέχει η απάντηση στο ερώτημα «τι δέον γενέσθαι».

Η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Κατ΄ αρχήν, ο στόχος της μείωσης του ελλείμματος κατά δέκα εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε μία τριετία δεν φαίνεται εφικτός. Πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για ένα περισσότερο λογικό χρονοδιάγραμμα.

Σε ό,τι αφορά την υλοποίηση του προγράμματος, πρέπει να δοθεί προσοχή στα εξής:

1. Η έμφαση πρέπει να εστιαστεί στο σκέλος των δαπανών, και όχι των νέων φορολογιών. Η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση, η οποία φαίνεται ότι θα επιδεινωθεί το 2010, και κατά συνέπεια δεν υπάρχουν ουσιαστικά περιθώρια να αντληθούν πρόσθετοι πόροι από νέους φόρους. Επιπλέον, η έκταση της φοροδιαφυγής καθιστά άδικη τη συνεχή επιβάρυνση των συνεπών φορολογουμένων, που είναι κυρίως οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι.

2. Η αντιμετώπιση της τεράστιας φοροδιαφυγής επιβάλλει συστηματικό σχεδιασμό και κινητοποίηση των φορολογικών υπηρεσιών. Η ανασυγκρότηση του ΣΔΟΕ και η ανάπτυξη της ηλεκτρονικής διασταύρωσης στοιχείων, σε συνδυασμό με την εκτεταμένη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων, αποτελούν άμεσες προτεραιότητες.

3. Στον τομέα των δαπανών, πρέπει να καταρτιστεί σχέδιο καταπολέμησης της σπατάλης σε δύο επίπεδα. Πρέπει να αναθεωρηθεί η διαδικασία έγκρισης δαπανών στο πλαίσιο ανάλυσης κόστους- οφέλους των προγραμμάτων και με μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Η κατάρτιση προϋπολογισμού πολυετών δεσμεύσεων και προϋπολογισμού ετήσιων πληρωμών, κατά το πρότυπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιτρέπει την άσκηση αποτελεσματικών ελέγχων. Σε ειδικότερους τομείς, όπως το ΕΣΥ και οι ΔΕΚΟ, πρέπει να εντοπιστούν θύλακες σπατάλης και να αντιμετωπιστούν με άμεσα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα.

Μαζί με ανάπτυξη
Η προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης πρέπει να συμπληρωθεί με μια εξίσου σημαντική αναπτυξιακή προσπάθεια. Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας με άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων, ιδιωτικοποιήσεις και άρση γραφειοκρατικών εμποδίων, καθώς και κινητοποίηση των δημόσιων επενδυτικών πόρων έχουν κρίσιμη σημασία για την ταχεία έξοδο από την ύφεση.

Οι προκλήσεις στον χώρο της οικονομίας, όπως έχουν σήμερα διαμορφωθεί, είναι τεράστιες. Το εγχείρημα, εξαιρετικά δύσκολο. Πρέπει να υπάρξει μια ευρύτερη κινητοποίηση δυνάμεων για να στηριχθεί η κυβέρνηση και να αποτραπούν επικίνδυνες εξελίξεις.

* Ο Γιάννος Παπαντωνίου είναι πρώην υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών.

Η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Κατ΄ αρχήν, ο στόχος της μείωσης του ελλείμματος κατά δέκα εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε μία τριετία δεν φαίνεται εφικτός. Πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για ένα περισσότερο λογικό χρονοδιάγραμμα