Οι κομμουνιστές ζουν και βασιλεύουν

Ποιος κέρδισε την επανάσταση στη Ρουμανία; Είκοσι χρόνια μετά τη δίκη- παρωδία και την εκτέλεση του ζεύγους Τσαουσέσκου, η πεποίθηση στη χώρα είναι πως η νομενκλατούρα, η ελίτ του κομμουνιστικού καθεστώτος, «κατέσχεσε» την επανάσταση του λαού.

Είκοσι χρόνια μετά, τα γεγονότα εκείνης της εποχής αποκτούν μια προοπτική. «Η καλύτερη ερώτηση που μπορεί να κάνει κανείς είναι ποιος κέρδισε την επανάσταση», λέει στον απεσταλμένο των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο Ρουμάνος συγγραφέας Στελιάν Τανάζε. «Στη Ρουμανία, ο κερδισμένος είναι η παλιά νομενκλατούρα», απαντάει ο ίδιος. «Έχασαν την επανάσταση, αλλά κέρδισαν την εξουσία. Αυτοί που προηγουμένως διαφήμιζαν τον κομμουνισμό, απλώς μετατράπηκαν σε διαφημιστές του καπιταλισμού». Ο Τανάζε, που επί Τσαουσέσκου ήταν ένας από τους λίγους συγγραφείς που αμφισβητούσαν το σύστημα, δείχνει ένα τεύχος της ρουμάνικης έκδοσης της Λίστας του περιοδικού «Forbes» με τους πλουσιότερους ανθρώπους στη χώρα: «Το 80% των πρώτων εκατό είναι πρώην νομενκλατούρα».

«Έχουμε μια πρόσοψη συνταγματικής δημοκρατίας, κομμάτων, ελευθερίας του λόγου… όμως είναι μόνον η πρόσοψη», προσθέτει ο Τανάζε. «Πίσω από τους τοίχους, η παλιά μαφία ζει και βασιλεύει ακόμη».

Υπερηφάνεια και αηδία
Ο Μιρτσέα Σιρίλα, πρώην πράκτορας της Σεκουριτάτε, της τρομερής μυστικής αστυνομίας του καθεστώτος Τσαουσέσκου, λέει μάλιστα πως είναι υπερήφανος για το παρελθόν του. «Δεν ήμουν διαφωνών. Ήμουν αυτό που ήταν πολλοί στη Ρουμανία εκείνη την περίοδο, ένας άνθρωπος που συμμορφωνόταν με τον νόμο», τονίζει. Τα αρχεία της Σεκουριτάτε δεν έχουν δημοσιευτεί και ο Σιρίλα, ο οποίος διατηρεί τώρα γραφείο ντετέκτιβ, υποστηρίζει την απόφαση των ρουμανικών αρχών να μην τα δημοσιοποιήσουν. «Υπήρχαν άνθρωποι που δεν ήξεραν καν ότι ήταν πληροφοριοδότες», σχολιάζει.

Όσο για τον Λάζλο Τοκές, τον διαφωνούντα πάστορα που η προσπάθεια της κυβέρνησης να τον εκτοπίσει έδωσε το έναυσμα για την εξέγερση στην Τιμισοάρα, λέει πως έχει αηδιάσει από την «άνθηση» των πρώην αξιωματικών της Σεκουριτάτε και από την αδιάφορη στάση των συμπατριωτών του. «Η Ρουμανία αντιμετωπίζει το παρελθόν της με κακή συνείδηση», λέει. «Εξακολουθώ να θεωρώ ότι η επανάσταση ήταν έργο της θείας πρόνοιας, όμως το πώς συνεχίστηκε είναι άλλο ζήτημα. Την κατέσχεσαν. Ναι, ήρθε η ελεύθερη αγορά και η δημοκρατία. Όμως οι παίκτες είναι κυρίως οι παλιοί».

ΚΥΡΙΑΡΧΟΙ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

«Ναι, ήρθε η ελεύθερη αγορά και η δημοκρατία. Όμως οι παίxτες είναι κυρίως οι παλιοί»

«Εαν ζούσε ο Τσαουσέσκου, σήμερα θα ήταν γερουσιαστής

ΣΤΙΣ 25 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1989, ο Νταν Βοϊνέα, ένας 39χρονος τότε εισαγγελέας, έγινε η μαριονέτα της Ιστορίας. Την ημέρα εκείνη, ο στρατηγός Στανκουλέσκου, υπουργός Άμυνας του Μετώπου Εθνικής Σωτηρίας, του πολιτικού οργάνου που είχε μόλις υποκαταστήσει το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ρουμανίας, του τηλεφώνησε για να του ζητήσει να συντάξει στα γρήγορα ένα κατηγορητήριο εις βάρος του Νικολάε και της Έλενας Τσαουσέσκου. Ελλείψει χρόνου, οι κατηγορίες ήταν επιγραμματικές. Η δίκη διήρκεσε μία ώρα. «Ολοκληρώθηκε στις 3 το μεσημέρι», λέει ο Βοϊνέα. «Είχα ζητήσει τη θανατική ποινή. Οι Τσαουσέσκου αρνήθηκαν να υποβάλουν έφεση. Οδηγήθηκαν στο προαύλιο του στρατοπέδου. Τους περίμεναν τρεις στρατιώτες. Εκτέλεσαν αμέσως την ποινή».

«Η νομενκλατούρα κατέσχεσε την επανάσταση». Με καινούργια ρούχα, οι παλιοί κομμουνιστές εξακολουθούν να κατέχουν την εξουσία, πολιτική ή οικονομική. Εξάλλου, ειρωνεύεται ο Βοϊνέα, «αν δεν είχε τουφεκιστεί το 1989, ο Τσαουσέσκου θα είχε γίνει αναμφίβολα γερουσιαστής».