ΔΡΟΜΟΙ

Ένας σαμάνος…
… από το Περού έλεγε στην Κοπεγχάγη: «Ήρθαμε εδώ για να πούμε πώς θέλουμε να ξαναγίνει η Μητέρα Γη. Τα νερά μας στερεύουν, τα φυτά μας ξεραίνονται και τα χωράφια μας έγιναν χέρσα». Κι ένας Μασάι από την Κένυα: «Τα ζώα μας πεθαίνουν από την ξηρασία. Δεν ξέρουμε πια πώς να ζήσουμε».

Η αποτυχία…
… της Συνόδου της Κοπεγχάγης για το κλίμα ήταν προδιαγεγραμμένη. Επειδή από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, όλες οι διεθνείς διαπραγματεύσεις υπάκουαν σε αυτήν τη βασική αρχή: κανένα μέτρο για το περιβάλλον δεν πρέπει να διαταράξει το παγκόσμιο εμπόριο και τον ανταγωνισμό. Γι΄ αυτό ακριβώς, όπως εξηγεί στη γαλλική εφημερίδα «Ουμανιτέ» ο συγγραφέας Ορελιάν Μπερνιέ, το κυριότερο μέτρο που οι ανεπτυγμένες χώρες έλαβαν στο Κιότο ήταν η ίδρυση μιας παγκόσμιας αγοράς για να γίνονται αγοραπωλησίες των δικαιωμάτων κάθε χώρας να ρυπαίνει την ατμόσφαιρα με αέρια που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Δηλαδή ένα χρηματιστήριο εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, στο οποίο καθένας μπορούσε να πουλήσει ή να αγοράσει ανάλογα με τις ποσοστώσεις του. Οι εκπομπές των πλούσιων χωρών αυξήθηκαν 12,8%. Οι παγκόσμιες εκπομπές όμως, περιλαμβανομένων και των αναπτυσσόμενων χωρών, εκτινάχθηκαν στο 25% μεταξύ 1997 και 2006. Και ήταν φυσικό, αφού οι πλούσιες χώρες βρίσκονταν σε φάση αποβιομηχάνισης. Η παραγωγή τους μετατοπιζόταν σε αναπτυσσόμενες χώρες με χαμηλό εργατικό κόστος και οι δραστηριότητές τους διευκολύνονταν από την ανυπαρξία κανόνων, χάρη στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, όπως ήταν αναμενόμενο, οι διεθνείς επενδυτές ρίχτηκαν με τα μούτρα σε αυτήν τη νέα αγορά, κερδοσκοπώντας επαίσχυντα με τα δικαιώματα εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα. Μέσα σε λίγα χρόνια, οι επενδυτές που εξειδικεύθηκαν σε αυτές τις αγοραπωλησίες πολλαπλασιάστηκαν. Σε τρία τέσσερα χρόνια, λέει ο Μπερνιέ, η αγορά του άνθρακα αναμένεται να γίνει η μεγαλύτερη του κόσμου. Και να ακολουθήσει τα χνάρια της χρηματιστηριακής φούσκας που έσκασε τον Σεπτέμβριο του 2008 και προκάλεσε την παγκόσμια οικονομική κρίση. Οι κυβερνήσεις…
… θα συνεχίσουν παράλληλα να προάγουν τον «πράσινο καπιταλισμό» και να σερβίρουν νέα κέρδη στο πιάτο των μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων από τεχνολογίες που δεν εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα. Με δημόσιες επενδύσεις, επιχειρήσεις που μέχρι τώρα είχαν το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την επιβάρυνση του περιβάλλοντος, όπως οι πετρελαιοβιομηχανίες και οι αυτοκινητοβιομηχανίες, ήδη δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα. Κι ίσως έτσι, χάρη στην κρίση του περιβάλλοντος, ο καπιταλισμός θα μπορέσει να ξαναζήσει μια δεύτερη νεότητα. Κρίμα…
.. για τον σαμάνο από το Περού και για τον Μασάι από την Κένυα. Κρίμα και για τους 370 εκατομμύρια ανθρώπους που, από την Αρκτική μέχρι τον Νότιο Ειρηνικό, είναι οι πιο εκτεθειμένοι στην κλιματική αλλαγή, μολονότι αυτοί δεν εκπέμπουν αέρια τα θερμοκηπίου. Όμως, το χρηματιστήριο του άνθρακα πρέπει να προχωρήσει μαζί με τη σκανδαλώδη ιδιωτικοποίηση των φυσικών πόρων του πλανήτη.