Φαινόμενα

Ομοιότητα σεναρίων
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Ακριβώς όπως ο κινηματογράφος αποτύπωσε τις αλλαγές των εποχών και τα ιδιαίτερα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά τους στο πέρασμα των χρόνων, το ίδιο συμβαίνει και με τα τηλεοπτικά σίριαλ
Κοινωνικές τάσεις, ήθη, μόδες που σφράγισαν τη σύγχρονη κουλτούρα, αλλά και αλλαγές που έρχονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα χάρη στην παγκοσμιοποίηση, ανακατατάξεις στον παγκόσμιο χάρτη, ιδίως μέσα από την οικονομία, οι οποίες επιβάλλουν νέα εργασιακά ήθη επηρεάζοντας την εικόνα του δημοκρατικού κόσμου, όλα περνούν από τη σιριαλική σεναριογραφία. Με μια τυχαία αλλά πολύ χαρακτηριστική σύμπτωση, το βράδυ της Τρίτης είδαμε σε δύο σίριαλ- το εγχώριο «7 θανάσιμες πεθερές» του Μega και ένα από τα καλύτερα της σύγχρονης αμερικανικής παραγωγής, το «Βoston Legal» που προβαλλόταν την ίδια ώρα στη Νova- να αποτυπώνουν το ίδιο ακριβώς παγκόσμιο πρόβλημα. Την αλλαγή των εργασιακών συνθηκών και την ανεργία. Και τα δύο σενάρια διαπραγματεύονται περίπου με τον ίδιο τρόπο το θέμα, με αφορμή τις δραματικές αλλαγές που έχει επιφέρει η συνάντηση των δυτικών αγορών με την κινεζική, της οποίας η οικονομική ισχύς επέβαλε και τα ήθη που τη δημιούργησαν. Ήθη τα οποία αντιβαίνουν στις δημοκρατικές παραδόσεις και κατακτήσεις των εργαζομένων στις δυτικές αγορές.

Η εγχώρια εκδοχή των «7 θανάσιμων πεθερών», ανάλαφρη, διακωμωδεί την κατάσταση και μαζί την εγχώρια ιδιομορφία της ταύτισης μιντιακών και πολιτικών προτύπων. Εξ ου και υπέρ των δικαιωμάτων των εργαζομένων μιλάει η Λιάνα Κανέλλη, παίζοντας τον εαυτό της. Την επισκέπτεται η Μίρκα Παπακωνσταντίνου ως άνεργη, απολυμένη ύστερα από 20 χρόνια δουλειάς σε μια εταιρεία, η οποία εξαγοράστηκε από Κινέζους- η νέα ισχυρή δύναμη των αγορώνπου θα βάλουν τους δικούς τους φθηνούς εργαζομένους. Η Κανέλλη της μιλάει για λαϊκούς αγώνες με μουσική υπόκρουση ανάλογα τραγούδια και καταλήγει με κορόνες υπέρ του ΠΑΜΕ, όπου μπερδεύεται η μαχητική παράταξη με τις δυναμικές πορείες, με το προεκλογικό σύνθημα του πρωθυπουργού- («Πάμε») «χωρίς ΠΑΜΕ δεν γίνεται τίποτε» λέει η Κανέλλη- ενώ ο ήχος των τραγουδιών της αντίστασης δυναμώνει. Την ίδια απόγνωση μπροστά στη σαρωτική δύναμη των νέων ηθών της αγοράς περιέγραψε το επεισόδιο της σειράς «Βoston Legal». Η άλλοτε πανίσχυρη δικηγορική φίρμα των «Κρέιν, Πουλ και Σμιντ» πωλείται σε κινεζική εταιρεία. Διόλου τυχαίο που και εδώ η αντίδραση ορθώνεται από τη σιδηρά κυρία της φίρμας, την κ. Σμιντ, την οποία υποδύεται η Κάντις Μπέργκεν. Αντιστέκεται στην πώληση, κάνει ένσταση κατά των αγοραστών και η αγόρευσή της αποτελεί υπόδειγμα υπεράσπισης των αξιών της αμερικανικής δημοκρατίας και του θεσμού των δικηγόρων, ως υπερασπιστών ακριβώς αυτών των αξιών ακόμη και απέναντι σε παραβάσεις της αμερικανικής κυβέρνησης. «Καταλαβαίνω ότι πιο εύρωστοι οικονομικά οι Κινέζοι εξαγοράζουν σιγά σιγά αμερικανικές εταιρείες. Σχεδόν τους ανήκουμε. Αλλά ας πουλάμε οτιδήποτε άλλο εκτός από δικηγορικές φίρμες, που υπερασπίζουν τη συνείδηση της αμερικανικής δημοκρατίας». Θυμίζει στην αγόρευσή της τις ιδανικές αρχές που διαμόρφωσαν το αμερικανικό Σύνταγμα, θυμίζει την πίστη στην ισονομία, την ισότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα, όλα αυτά με τα οποία ουδεμία σχέση έχει η κινεζική κουλτούρα. Φυσικά, απολύεται από τους νέους ιδιοκτήτες. Και μαζί της όλοι οι συνεργάτες που εκπροσωπούν το ίδιο πνεύμα.
Κρίση κοινωνιών και ηθών

Την κατάσταση ανατρέπει ένα από τα παλαιά στελέχη κάνοντας μια επίδειξη στους Κινέζους για την πραγματική αξία της δουλειάς των μεγαλοδικηγόρων στον σύγχρονο κόσμο, που είναι η μαεστρία να χρησιμοποιούν τους νόμους σαν τερτίπια για να ανατραπούν οι ίδιες οι αξίες τις οποίες υπερασπίζουν. Οι Κινέζοι χειροκροτούν γελώντας σαν να παρακολουθούν ένα τσίρκο. Και αυτό ακριβώς παρακολουθούν. Είναι η κριτική που ασκεί η σειρά στις αιτίες οι οποίες οδήγησαν τον δυτικό κόσμο στην παρακμή. Σε ελάχιστες σκηνές έχει αποτυπώσει τα νέα ήθη των αγορών, τις τάσεις και μαζί την αιτία που έκανε τις δυτικές δημοκρατίες αδύναμες, η οποία ήταν ο εκφυλισμός των κυρίαρχων αξιών τους σε τερτίπια, σε «τσιρκολάνικα κόλπα» για να προστατευθούν όχι οι αδύναμοι, αλλά οι ισχυροί.

Η ελληνική σειρά διακωμωδεί την απόγνωση μπροστά στη λαίλαπα της οικονομικής κρίσης και της ανεργίας, διακωμωδεί τα μιντιακά ήθη και τον θρίαμβο μιας πολιτικής της επικοινωνίας, που σφραγίζει ακόμη και τους λαϊκούς αγώνες. Η αμερικανική βάζει βαθύτερα το μαχαίρι στο κόκαλο. Και οι δύο αποτύπωσαν με αυτή την τυχαία ομοιότητα των σεναρίων τους την ίδια ακριβώς κρίση των κοινωνιών και των ηθών.