Ματιές Λίγο χώμα…

Την αρχή την έκανε η γυναίκα μου: η Λαϊκή Δημοκρατία της Βουλγαρίας μάς είχε καλέσει εκείνη και μένα σε ένα φεστιβάλ παιδικών χορωδιών, στη Σόφια.

Παρακολουθήσαμε το φεστιβάλ και ύστερα πήγαμε στη Βάρνα. Καθήσαμε σ΄ ένα παραθαλάσσιο καφενείο, κοιτάζαμε την απέραντη Μαύρη Θάλασσα και ακούγαμε ελληνικά τραγούδια από το μεγάφωνο του μαγαζιού.

Κάποια στιγμή, προχωρήσαμε προς την ακτή. Η γυναίκα μου κρατούσε ένα ποτήρι. Έσκυψε και πήρε από την αμμουδιά μια χουφτίτσα άμμο. Γέμισε το ποτήρι. «Γιατί το κάνεις αυτό;» ρώτησα. «Ο πατέρας μου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Τραπεζούντα. Στην ίδια θάλασσα με τη θάλασσα της Βάρνας. Στις ίδιες αμμουδιές». Φέραμε το ποτήρι με την άμμο στην Ελλάδα. Αδειάσαμε την άμμο σε ένα μπολάκι. Χρόνια, τώρα, αγγίζουμε με τα δάχτυλά μας την άμμο και «ταξιδεύουμε»…

Ακολούθησε ο φίλος μου ο Μπλομπλός- ο πιο γνωστός, ο πιο σημαντικός ψαράς της Κρήτης, ο οποίος «πέθαινε» για τον Αντρέα και τον Καζαντζίδη (ως δημοτικός σύμβουλος της Αλικαρνασσού, έδωσε στην κεντρική λεωφόρο της πόλης το όνομα του μεγάλου τραγουδιστή). Ο Μπλομπλός είχε έναν παππού από το Μποντρούμ. Την Αλικαρνασσό. Την πατρίδα του Ηρόδοτου. Ο παππούς σε μεγάλη ηλικία παρακάλεσε το εγγόνι του, αν πάει ποτέ στην Τουρκία, να πεταχτεί ώς την Αλικαρνασσό και να του φέρει σ΄ ένα σακουλάκι λίγο χώμα από τη γενέτειρά του. Ο Μπλομπλός τού το υποσχέθηκε. Και όταν βρέθηκε στην Τουρκία, έτρεξε στο Μποντρούμ. «Πήγα σε μια πλατεία, έβγαλα ένα πλακάκι και πήρα από κάτω λίγο χώμα. Το ΄βαλα στο σακουλάκι. Κάποιοι, όμως, με είδανε και με κατήγγειλαν στην Αστυνομία. Με τράβηξαν στο Τμήμα. Τους εξήγησα ότι ο παππούς μου γεννήθηκε στην Αλικαρνασσό και μου γύρεψε λίγο χώμα από τη γενέθλια πόλη. Συγκινήθηκαν. Και με άφησαν να φύγω. Έδωσα το σακουλάκι στον παππού μου. Και όταν πέθανε, ρίξαμε το χώμα στον τάφο του».

Στα «ΝΕΑ», την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, διάβασα ένα κομμάτι του Γιώργου Χάτσιου με τίτλο «Ήρθα από την Τουρκία να πάρω μια χούφτα χώμα». Αντιγράφω την πρώτη παράγραφο του κειμένου: «”Ήρθα από τον Βόσπορο, για να πάρω λίγο χώμα από την Ελλάδα. Θέλω να το ρίξω πάνω στον τάφο του πατέρα μου. Ήταν επιθυμία του πριν πεθάνει. Γείτονα Έλληνα, θα μου δώσεις μια χούφτα χώμα;”. Ο 64χρονος Χουσαμεντίν Νταλιάν, από την Τούζλα του Βοσπόρου, είναι αυτός που μου ζήτησε το χώμα. Οι πρόγονοί του ήταν εγκατεστημένοι στην περιοχή του Κιλκίς και το 1912, όταν απελευθερώθηκε η Μακεδονία, έφυγαν για την Τουρκία…».

Ο πατέρας μου γεννήθηκε το 1909 στο Μιχαλίτσι της Προύσας. Ορφάνεψε πολύ μικρός. Μεγάλωσε στο Ορφανοτροφείο της Πριγκίπου. Ένα καταπληκτικό οικοδόμημα, από ξύλο, που θέλησαν να το «φάνε» οι Τούρκοι, αλλά τελικά κέρδισε τη μάχη μαζί τους το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Στο Ορφανοτροφείο αυτό έζησε ο πατέρας μου ώς το 1924 και ήρθε στην Ελλάδα με την ανταλλαγή των πληθυσμών. Μου μιλούσε συχνά για την Πρίγκιπο και το Ορφανοτροφείο της, για τους παιδικούς του φίλους, για την τέχνη (τσαγκάρης) που έμαθε εκεί, για τον «βενιζελικό άνεμο» που έπνεε στις συντροφιές του.

Έχω ένα σπουδαίο συνεργάτη στα «μουσικά»τον Φάνη Κιρκινέζο- που πηγαίνει συχνά στην Πόλη. Τον παρακάλεσα να μου φέρει λίγο χώμα από την αυλή του Ορφανοτροφείου της Πριγκίπου. Ο Φάνης πήγε και γέμισε ένα βαζάκι με χώμα από την αυλή. Έκανε, όμως, και κάτι άλλο. Πήρε άδεια, μπήκε στο Ορφανοτροφείο και έβγαλε, κάτω από τα σαπισμένα σανίδια του δαπέδου του, άλλη μια χουφτίτσα χώμα. Μου έφερε δύο βαζάκια. Το ένα, το έδωσα στον αδελφό μου. Νομίζω ότι αυτό το χώμα είναι ένα από τα πιο σημαντικά δώρα που μου έχουν κάνει.