[ Πρόσωπα ] «Σου συνιστώ τις μύγες, είναι γλυκές…»

Ο Μαουρίσιο Ρόσενκοφ, 76 ετών, συγγραφέας και πρώην αντάρτης Τουπαμάρο, θα είναι ο επόμενος υπουργός Πολιτισμού της Ουρουγουάης, αν κερδίσει την Κυριακή το φαβορί του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών, ο υποψήφιος της Αριστεράς Χοσέ «Πέπε» Μουχίκα.

Γόνος οικογένειας Πολωνοεβραίων και από τους ιδρυτές, το 1963, του Εθνικοαπελευθερωτικού Κινήματος των Τουπαμάρος, ο Ρόσενκοφ είναι διευθυντής πολιτισμού στη δημαρχία του Μοντεβιδέο. Δραστηριοποιείται στους κόλπους του Frente Αmplio (Ευρύ Μέτωπο), μιας συμμαχίας κομμάτων της Αριστεράς που βρίσκεται στην εξουσία από τον Οκτώβριο του 2004. Με τον Μουχίκα είναι φίλοι από τη φυλακή, τον καιρό της δικτατορίας.

Παρέμεινε φυλακισμένος από το 1972 έως το 1985 και ενδεκάμισι από τα χρόνια αυτά τα πέρασε σε πλήρη απομόνωση, μέσα σε ένα κελί ενός μέτρου επί δύο. Οι δυο τους και ο τρίτος αρχηγός των Τουπαμάρος που κρατούνταν μαζί τους, ο Ελεουτέριο Χουιντόμπρο, ήταν όμηροι της χούντας, καθώς απειλούνταν με εκτέλεση, αν οι σύντροφοί τους αναλάμβαναν οποιαδήποτε δράση κατά των αρχών.

Για να κρατήσει τα λογικά του, ο Ρόσενκοφ είχε επινοήσει ένα είδος κώδικα Μορς για να επικοινωνεί με τον Μουχίκα και τον Χουιντόμπρο, που βρίσκονταν σε γειτονικά κελιά. Είχε χωρίσει το αλφάβητο σε ομάδες των πέντε γραμμάτων. Κάθε γράμμα είχε τη θέση του στην ομάδα. Ένα χτύπημα για την πρώτη ομάδα. Παύση. Τρία γρήγορα χτυπήματα για ένα Γ, πέντε χτυπήματα για ένα Ε. Και ούτω καθεξής, μέχρι να σχηματιστούν λέξεις και φράσεις. «Μιλήσαμε για την οικογένειά μας, για την παιδική ηλικία μας», λέει στη γαλλική «Λιμπερασιόν». «Και μετά γράψαμε ποιήματα, τάνγκο, μυθιστορήματα». Η επικοινωνία αυτή ήταν η αντίστασή τους στον σαδισμό των βασανιστών που ήθελαν να τους τρελάνουν. Τους άφηναν να διψούν σε σημείο που «ανακύκλωναν» τα ούρα τους, να πεινούν μέχρι που έτρωγαν «τα έντομα της υγρασίας»: «Σου συνιστώ τις μύγες, είναι πολύ γλυκές. Οι αράχνες δεν έχουν καμιά γεύση και οι κατσαρίδες είναι λίγο σκληρές!» Ο Ρόσενκοφ εντάχθηκε πολύ νωρίς στις τάξεις του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουρουγουάης και μοίραζε τη ζωή του ανάμεσα στη δημοσιογραφία, το θέατρο, την ποίηση και τον πολιτικό ακτιβισμό. Θυμάται τη συνάντησή του με τον Τσε το 1962 στην Αβάνα, τις συνομιλίες του με τον Σαλβαδόρ Αλιέντε το 1971, τα τηλεφωνήματα που του έκανε ο Κώστας Γαβράς ενώ γύριζε την «Κατάσταση πολιορκίας» με θέμα την κατάσταση στην Ουρουγουάη. Όταν έπεσε στην παγίδα του στρατού ήταν 39 ετών, παντρεμένος και πατέρας της εννεάχρονης Αλεχάντρα. Μαζί με τους δύο συγκρατουμένους του ήταν οι τελευταίοι που απελευθερώθηκαν μετά την πτώση της δικτατορίας το 1985. «Το συνειδητοποιείς;», του είπε ο Χουιντόμπρο όταν συναντήθηκαν πρόσφατα σε μια συγκέντρωση. «Εγώ είμαι γερουσιαστής, εσύ είσαι υπεύθυνος για τον πολιτισμό και ο Πέπε θα γίνει πρόεδρος της Δημοκρατίας!»