«Η βαλκανική ψυχή είναι αυτοκαταστροφική»

«Η βαλκανική ψυχή είναι ατίθαση, συναισθηματική και ευάλωτη, ονειροβατεί, έχει χιούμορ, αυτοσαρκάζεται. Πιστεύει στους μύθους και πεισμώνει τόσο που γίνεται αυτοκαταστροφική», λέει ο Γκόραν Πασκάλιεβιτς που τον τιμά το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης, παλιός γνώριμος του Φεστιβάλ, θα παραβρεθεί για να παρουσιάσει τις ταινίες του- συνολικά 13 μεγάλου μήκους και 2 μικρού- και να παραδώσει ένα masterclass, ενώ το αφιέρωμα θα συμπληρωθεί από ειδική δίγλωσση έκδοση.

«Μια βαλκανική ιστορία, με βαλκανική ψυχή» αναζητεί την τύχη της στην τελευταία ταινία του 62χρονου Σέρβου σκηνοθέτη «Ταξίδια του μέλιτος». Μια ταινία όμως κάθε άλλο παρά συνηθισμένη, αφού πρόκειται για καθαρά πολιτική πράξη συμφιλίωσης μεταξύ Σέρβων και Αλβανών, και πραγματοποιήθηκε με την επίσημη στήριξη τόσο του Αλβανικού Κέντρου Κινηματογράφου όσο και του υπουργείου Πολιτισμού της Σερβίας!

Πώς καταφέρατε να βάλετε μπροστά την πρώτη αλβανοσερβική συμπαραγωγή;

«Η προκατάληψη και η κακή πολιτική έχουν συμβάλει σε μια λανθάνουσα αδιαλλαξία ανάμεσα στα δύο έθνη. Τρία χρόνια πριν, με κάλεσαν αναπάντεχα να δείξω τρεις από τις ταινίες μου στα Τίρανα. Όλο τον καιρό που παίζονταν οι ταινίες μου, ο μοναδικός κινηματογράφος των Τιράνων ήταν κατάμεστος· υπήρχαν όρθιοι ακόμα και στους διαδρόμους. Ακόμα και σήμερα θυμάμαι το ασυνήθιστα παρατεταμένο χειροκρότημα στο τέλος κάθε προβολής και τις ερωτήσεις του ακροατηρίου, που δεν ήταν ποτέ κακόβουλες αλλά απόλυτα ειλικρινείς, έξυπνες και δίκαιες. Κατά τη διάρκεια της πρώτης μου επίσκεψης στην Αλβανία τον Δεκέμβριο του 2006, γνώρισα πολλούς διανοουμένους που σκέφτονταν όμοια με μένα και που ήταν υπεράνω κάθε είδους παράφορου εθνικισμού. Ανακάλυψα πως οι Αλβανοί και οι Σέρβοι, παρ΄ ότι μιλούν δύο εντελώς διαφορετικές γλώσσες, έχουν πολλά κοινά, ιδιαίτερα τη βαθιά επιθυμία να γίνουν αναπόσπαστο κομμάτι της Ευρώπης. Μου γεννήθηκε η ιδέα να γυρίσουμε μια ταινία την οποία θα σκηνοθετούσα εγώ με μεικτό συνεργείο».

Το σενάριο, το οποίο συνυπογράφουν ο ίδιος ο σκηνοθέτης και ο Αλβανός σεναριογράφος Genc Ρermeti, στρέφεται γύρω από δυο παράλληλες ιστορίες: ένα ζευγάρι Αλβανών και ένα ζευγάρι Σέρβων μεταναστεύουν αμφότερα στη Δυτική Ευρώπη για να αντιμετωπίσουν το σκληρό πρόσωπό της…

Κι όμως, η ενωμένη Ευρώπη είναι το μέλλον όλων μας…

«Φαντάστηκα την ταινία σαν ένα τρίπτυχο. Η αλβανική ιστορία αφορά ένα νεαρό ζευγάρι που θέλει να φύγει από την Αλβανία, γιατί οι συνθήκες δεν του επιτρέπουν να ζήσει στο έπακρο τη σχέση του. Η σέρβικη ιστορία πάλι είναι για ένα νεαρό ζευγάρι που θέλει κι αυτό να πάει στη Δυτική Ευρώπη με την ελπίδα ότι εκεί θα έχουν περισσότερες ευκαιρίες. Το τρίτο μέρος συνυφαίνει τα πεπρωμένα των δύο ζευγαριών. Οι ιστορίες τους ξετυλίγονται παράλληλα, οι ίδιοι όμως δεν συναντιόνται ποτέ. Ωστόσο, είμαι πεπεισμένος πως στο τέλος οι θεατές θα έχουν την εντύπωση πως οι νέοι αυτοί άνθρωποι βρίσκονται στον ίδιο φαντασιακό χώρο, ενόσω περιμένουν στο κατώφλι της Ευρώπης· οι Αλβανοί σε ένα λιμάνι στη Νότια Ιταλία και οι Σέρβοι στα ουγγρικά σύνορα στο πίσω δωμάτιο ενός μικρού σιδηροδρομικού σταθμού. Μετά την πρώτη πικρή απογοήτευση στα σύνορα αυτού του τόσο πράσινου “καλύτερου” κόσμου, ένα καινούργιο πρωί ξημερώνει για όλους τους».

ΙΝFΟ

Τελετή έναρξης του 50ού Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης απόψε στις 20.30 στο «Ολύμπιον». Και οι 13 ταινίες του Γκόραν Πασκάλιεβιτς προβάλλονται στο Φεστιβάλ. Στις 19/11 στις 20.30 θα βραβευτεί με τον Χρυσό Αλέξανδρο και μετά θα προβληθεί η τελευταία του ταινία «Ταξίδια του μέλιτος».

«Οι ηθοποιοί δεν συναντήθηκαν ποτέ»

Πώς ήταν η συνεργασία ανάμεσα σε Σέρβους και Αλβανούς, υπήρξαν δυσκολίες; «Η κινηματογράφηση προχώρησε χωρίς μεγάλες δυσκολίες, παρ΄ ότι επικοινωνούσαμε μεταξύ μας σε ένα κράμα αγγλικών, γαλλικών και ιταλικών…», λέει ο Γκόραν Πασκάλιεβιτς. «Έπειτα από δύο μήνες που περάσαμε μαζί, οι αποχαιρετισμοί ανάμεσα στο σερβικό και το αλβανικό συνεργείο ήταν συγκινητικοί, όλοι είχαν δάκρυα στα μάτια τους. Όλοι θέλαμε να γυρίσουμε ακόμα μια ταινία μαζί… και μια ακόμη… Είναι αξιοσημείωτο το πώς οι Σέρβοι και οι Αλβανοί ηθοποιοί δεν συναντήθηκαν ποτέ, παρ΄ ότι έπαιξαν στην ίδια ταινία. Η πρώτη τους συνάντηση έγινε στο Φεστιβάλ της Βενετίας».