ΜΑΤΙΕΣ Κατανάλωση

Τετάρτη μεσημέρι άνοιξα τα «ΝΕΑ» στη σελίδα της Αριστοτελίας Πελώνη κι έπεσα σ΄ ένα μικρό κείμενο του Κώστα Γαβρά. Το διάβασα, μου άρεσε και το αντιγράφω: «Ο καπιταλισμός, αυτό το πάθος για το χρήμα. Χρήμα, χρήμα, το να έχεις περισσότερα και μεγαλύτερα πράγματα, ένα σπίτι στην εξοχή με πισίνα, αυτό κινεί τον κόσμο σήμερα. Η κοινωνία σκέφτεται περισσότερο την ποσότητα και όχι την ποιότητα ζωής. Και πού είναι η ποιότητα; Στις σχέσεις, στον έρωτα, στο χιούμορ, στο πώς αποδεχόμαστε το παράξενο. Είναι εδώ που η Ευρώπη μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο και αυτό πρέπει να κάνουν οι ιθύνοντες και οι Ευρωπαίοι πολιτικοί. Η Ευρώπη έχει ζήσει τα χειρότερα, σφαγές, φριχτούς πολέμους, μαζί με τα πιο υπέροχα, την τέχνη, τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία. Και τι κάνουμε τώρα που είμαστε ενωμένοι στην Ε.Ε.; Μιλάμε για την οικονομία, για το πώς θα κερδίσουμε τα περισσότερα. Τι λέμε στη νεολαία για τη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου; Ότι όλα είναι χειρότερα, ότι δεν υπάρχει ελπίδα. Δεν προτείνουμε μια καλύτερη ζωή, μόνο ότι κάθε μέρα οδεύουμε προς έναν κόσμο πιο σκοτεινό».

Είμαστε συνομήλικοι με τον Γαβρά. Με τον αδελφό του, τον Τόλη, μπήκαμε μαζί στη Νομική. Και οι τρεις μας περάσαμε γερμανική Κατοχή, περάσαμε εμφύλιο, συλλήψεις, εκτελέσεις, πείνα, δυστυχία.

Σκληρές εποχές. Νομίζω, όμως, ότι και τώρα, που «τα ΄χουμε όλα», δεν περνάμε καλά. Όλο και καινούργια πράγματα γυρεύουμε, όλο για φράγκα κουβεντιάζουμε. Μας έχει βάλει κάτω ο καταναλωτισμός και μας χτυπάει αλύπητα.

Σήμερα δεν υπάρχει παιδί, ακόμη και το πιο φτωχό, που να μην ονειρεύεται ένα κινητό τηλέφωνο. Μου εξομολογείται ένας φίλος μου ηθοποιός, ο Χάρης Εμμανουήλ: «Η κόρη μου, ένα πιτσιρικάκι, μου λέει ότι στο σχολείο της, δημόσιο παρακαλώ, καμιά συμμαθήτρια της δεν θέλει να φορέσει ένα μπλουζάκι, ένα φουστανάκι, που να μην είναι “φιρμάτο”! Αλλά κι εμείς, που έχουμε φάει τόσες δεκαετίες στη μάπα, όλο με κάτι τέτοια δεν ξεγελάμε τη μοναξιά μας, την ανυπαρξία ονείρων, τις διάφορες “κρίσεις” που ξεσπάνε κάθε τόσο, σε όλο τον κόσμο; Παλιά πηγαίναμε στον μπακάλη για να ψωνίσουμε μισή οκά ρύζι. Ο μπακάλης έπιανε τη σέσουλα, την έχωνε στο τσουβάλι με το ρύζι, έριχνε το ρύζι σε μια σακούλα, το ζύγιζε κι αυτό ήταν όλο.

Τώρα μπαίνεις στο σούπερ μάρκετ και έχει ρύζια πεντακοσίων ειδών. Και ψάχνεις και διαβάζεις και θυμάσαι και τις τηλεοπτικές ρεκλάμες και τρως μια ώρα ώσπου να αποφασίσεις. Ολόκληρη ιστορία για λίγο ρύζι! Και το πληρώνεις και χρυσό!».

Ο πατέρας μου ήταν τσαγκάρης. Έφαγα ατελείωτες μέρες δίπλα στον πάγκο του.

Έρχονταν οι γείτονες, ο ένας για τακούνια, ο άλλος για σόλες, ο τρίτος για να αλλάξει ψίδια. Και ήμασταν όλοι μια χαρά.

Στις μέρες μας, μόλις φθαρούν κάπως τα παπούτσια μας αγοράζουμε καινούργια.

Και δεν υπάρχουν πια τσαγκάρηδες στις γειτονιές. Σπανίως να βρεις κάποιον. Μήπως υπάρχουν όμως μπαρμπέρηδες; Ο κόσμος γέμισε κομμωτές και κομμώτριες. Μήπως υπάρχουν μαραγκοί να σου καρφώσουν μια πρόκα στην καρέκλα;

Πολλαπλασιάσαμε τις ανάγκες μας χωρίς λόγο. Και δεν έχουμε λεφτά. Και δεν ζούμε και καλά. Και η τηλεόραση μας ψήνει συνεχώς για ν΄ αγοράσουμε ένα βαγόνι πράγματα. Κι εμείς «μασάμε». Και οι διαφημιζόμενοι τα κονομάνε. Και η ζωή τραβάει την ανηφόρα. Χωρίς ταμπούρλα.